Blog Sitem
  jean paul sartre duvar
 
Jean Paul Sartre
DUVAR
ÖYKÜLER
IÇINDEKILER
Duvar
Erostrate
Özel Yaşam
Bir Yöneticinin Çocukluğu
Oda
 
DUVAR
 
 Bizi büyük beyaz bir odaya soktular, gözlerim kırpışmaya başladı, ışık gözlerimi rahatsız ediyordu. Sonra bir masa ve masanın arkasında dört herif gördüm, sivildiler, kâğıtlara
bakıyorlardı. Öteki tutukluları dibe yığmışlardı; onların yanına kadar gidebilmemiz için bütün
odayı baştan başa geçmemiz gerekiyordu. Aralarında pek çoğunu tanıyordum; ötekiler
yabancı olmalıydılar. Önümde duran ikisi yuvarlak kafalı, sarışındılar. Birbirlerine
benziyorlardı. Fransızdılar sanıyorum.
 
 Küçük olan durmadan pantolonunu yukarı çekiyordu: sinir işte. Bu üç saate yakın sürdü.
Sersemlemiştim; kafam bomboştu. Ama oda iyiden iyiye sıcaktı; bu da hoşuma gitmiyor
değildi; yirmi dört saatten beri buz kesmiştik. Muhafızlar tutukluları birbiri ardısıra masanın
önüne götürüyorlardı. O zaman dört herif, tutuklulara, adlarını ve işlerini soruyorlardı. Çoğu
zaman pek derine inmiyorlar ya da Muhimmat depoları sabotajına katıldın mı? Ayın
dokuzunda sabahleyin neredeydin, ne yapıyordun? gibilerden şuradan buradan sorular
soruyorlardı. Yanıtları dinlemiyorlardı, dinler gibi bile görünmüyorlardı. Bir an susuyorlar,
dosdoğru önlerine bakıyorlar, sonra da yazmaya koyuluyorlardı. Tom'a Uluslararası Tugay'da
çalıştığının doğru olup olmadığını sordular.
 
 Ceketinin içinde ele geçirilen kâğıtlar yüzünden Tom aksini söyleyemiyordu. Juan'a hiçbir
şey sormadılar, ama odanı söyledikten sonra uzun uzun birşeyler yazdılar.
 
 -Anarşist olan erkek kardeşim Jose'dir, dedi Juan. Artık burada olmadığını pekâlâ
biliyorsunuz. Ben hiçbir partiden değilim, ben hiç siyasetle uğraşmadım.
 
 Yanıt vermediler. Juan yine:
 
 -Ben bir şey yapmadım. Başkaları uğruna gürültüye gitmek istemiyorum, dedi.
 
 Dudakları titriyordu. Bir gardiyan onu susturdu ve götürdü. Sıra bana gelmişti:
 
 -Sizin admız Pablo Ibbieta mı?
 
 -Evet, dedim. Herif kâğıtlara baktı.
 
 -Ramon Gris nerede? diye sordu.
 
 -Bilmiyorum.
 
 -Ayın altısından ondokuzuna kadar onu evinizde saklamışsınız.
 
   -Hayır.
 
 Bir an birşeyler yazdılar, sonra gardiyanlar beni çıkardılar. Koridorda Tom ile Juan iki
gardiyanın arasında bekliyorlardı. Yürümeye koyulduk. Tom gardiyanlardan birine sordu:
 
 -Şimdi ne olacak?
 
 -Ne olmuş ki? dedi gardiyan:
 
 -Bu bir soruşturma mıydı, yoksa bir yargılama mı?
 
 -Yargılamaydı, dedi gardiyan.
 
 -Peki, şimdi bizi ne yapacaklar? Gardiyan, kuru kuru:
 
 -Karar size hücrelerinizde bildirilecek, dedi.
 
 Gerçekte bize hücre olarak verilen yer hâstanenin mahzenlerinden biriydi. Burası, hava
akımı yüzünden korkunç soğuktu. Bütün gece buz kestik; gündüz de bundan daha iyi değildi
durum.
 
 Bundan önceki beş günü ortaçagdan kalma bir çeşit zindan olan başpiskoposluk mahzeninde
geçirmiştim. Çok tutuklu olmasına karşılık yer az olduğundan neresi olursa olsun
yerleştiriyorlardı.
 
 Ben kendi yerimden yana şikâyetçi değildim, soğuktan üşümüyordum, ama orada yalnızdım.
Zaman uzayınca da bu sinir bozucu bir şey oluyor. Mahzende can yoldaşı vardı. Juan hiç
konuşmuyordu.
 
 Korkuyordu ve üstelik söyleyecek bir sözü olmayacağı kadar gençti. Tom konuşkandı ve
İspanyolcayı iyi biliyordu.
 
 Mahzende bir bank ve saman dolu dört şilte vardı. Gardiyanlar bizi getirip bırakınca oturduk,
sessizce beklemeye koyulduk. Bir süre sonra Tom,
 
 -İşimiz bitik, dedi.
 
 -Bence de, dedim. Ama bana öyle geliyor ki ufaklığa bir şey yapmayacaklar.
 
 -Ona bir suç yükleyemezler, dedi. O eylemcilerden birinin kardeşi, hepsi bu.
 
 Juan'a baktım; söylenenleri işitirmiş gibi bir hali yoktu. Tom yeniden söze başladı:
 
 -Saragossa'da ne yapmışlar, biliyor musun? Adamları yerlere yatırmışlar, sonra üzerlerinden
kamyonlarla geçmişler. Bunu bize asker kaçağı bir Faslı söyledi. Mermi harcamamak
için böyle yaptıklarını söylüyorlarmış.
 
 -Ama onun yerine benzin harcıyorlar, dedim. Tom'a kızdım; böyle şeyler söylememeliydi.
 
 -Yolda dolaşan, durumu kolaçan eden subaylar var, diye devam etti. Elleri ceplerinde,
ağızlarında sigarayla bu olanları seyrediyorlar. Adamların işini bitirdiklerini mi sanıyorsun?
Hepsine vız geliyor. Bağıra bağıra gebermelerine aldırmıyorlar bile. Bazan bir saat sürüyor.
Faslı, diyordu ki: bunu ilk gördüğünde neredeyse kusuyormuş.
 
 -Burada da böyle yapacaklarını sanmıyorum, dedim. Ama cephaneleri yetersizse, bilemem.
Solda, tavana açılmış, gökyüzüne bakan yuvarlak bir delikten ve dört hava deliğinden içeri
ışık giriyordu. Çoğunlukla bir kapakla kapalı duran bu yuvarlak delikten mahzene kömür
boşaltılırmış. Tam deliğin altında kalın bir toz yığını vardı. Kömür hastaneyi ısıtsın diye
getirilmişti, ama savaşın başlamasıyla hastalar hastaneden çıkarılmışlar, kömür de orada işe
yaramaz bir halde kalmıştı.
 
 Yukarıdan içeri yağmur giriyordu, çünkü kapağı kapatmayı unutmuşlardı.
 
 Tom titremeye başladı.
 
 -Hay Allah, titriyorum, dedi. İşte yine başlıyor.
 
 Ayağa kalktı, el kol hareketleri yapmaya başladı. Her hareketiyle beyaz ve kıllı göğsü
üstünde gömleği aralanıyordu. Yere sırtüstü uzandı, bacaklarını havaya kaldırdı, makas
hareketleri yaptı. İri sağrısının titrediğini görüyordum. Tom topuz gibiydi, ama yağlıydı da.
Tüfek mermilerinin ya da süngü uçlarının tıpkı bir topak tereyağa dalar gibi bu yumuşak et
yığınına gömülüvereceğini düşündüm. Tom sıska olsaydı aynı şey aklıma gelmeyecekti.
 
 Ben o kadar üşümüyordum, ama sanki kollarım omuzlarım benim değildiler. Zaman zaman
bir şeyim eksikmiş gibi geliyordu da çevremde ceketimi aramaya koyuluyordum, sonradan
birden ceketi bana vermedikleri aklıma geliyordu. Bu daha da kötüydü. Elbiselerimizi kendi
askerlerine vermek için almışlardı ve kala kala bize gömleklerimiz kalmıştı; bir de hastanede
yatan hastaların yaz ortasında giydikleri bu keten pantolonlâr. Bir süre sonra Tom kalktı,
oflaya puflaya gelip yanıma çöktü.
 
 -Isındın mı?
 
 -Ne gezer, soluğum kesildi.
 
 Akşamın saat sekizine doğru yanında iki falanjist ile bir komutan içeri girdi. Elinde bir yığın
kâğıt vardı. Gardiyana seslendi:
 
 -Nedir onların adları? Şu üçünün?
 
 -Steinbock, Ibbieta, Mirbal, dedi gardiyan.
 
 Komutan kelebek gözlüklerini taktı, elindeki listeye baktı:
 
 -Steinbock... Steinbock... İşte. Ölüme mahkûm edildiniz. Yarın sabah kurşuna
dizileceksiniz.
 
 Yine baktı:
 
 -Öteki ikisi de aynı, dedi.
 
 -Olamaz, dedi Juan. Ben değilim.
 
 Komutan, şaşkın bir tavırla ona baktı:
 
 -Sizin adınız nedir?
 
 -Juan Mirbal, dedi.
 
 -İyi ya, adınız işte burada, dedi komutan. Ölüme mahkûm edildiniz.
 
 -Ben hiçbir şey yapmadım ki, dedi Juan.
 
 Komutan omuz silkti, Tom'la bana döndü:
 
 -Bask mısınız?
 
 -Yok, Bask değiliz. Canı sıkılmış gibiydi.
 
 -Bana üç tane Bask olduğunu söylediler. Onların peşinden koşup zaman kaybedemem.
Papaz istemezsiniz herhalde, değil mi?
 
 Yanıt bile vermedik. Komutan,
 
 -Şimdi bir Belçikalı doktor gelecek, dedi. Geceyi sizinle geçirmek için emir aldı.
 
 Askerce selâm verip çıktı.
 
 -Evet, dedim, olan ufaklığa oldu.
 
 Bunu âdil olmak için söylüyordum, ama ufaklığı sevmiyordum. İpince bir yüzü vardı; korku,
ıstırap yüzünü yüz olmaktan çıkarmıştı, bütün çizgilerini bozmuştu. Üç gün öncesine kadar
canlı bir oğlandı; böylesinden hoşlanabilir insan. Ama şimdi yaşlı bir ibneye benziyordu, ne
yapılsa ne edilse bir daha gençleşemeyeceğini düşünüyordum. Ona biraz şefkat göstermek hiç
de fena olmazdı, ama şefkat beni tiksindiriyor, giderek midemi bulandırıyordu.
 
 Tek söz söylemedi, ama kül gibi oldu. Yüzü ve elleri kül gibiydiler. Tekrar yerine oturdu; iri
iri açılmış gözlerle toprağa baktı. Tom temiz yürekliydi. Onu kucaklamak istedi, ama ufaklık,
yüzünü buruşturarak kendini sertçe çekiverdi.
 
 -Bırak, dedim, alçak sesle. Neredeyse zırlamaya başlayacak, görüyorsun.
 
 Tom ister istemez boyun eğdi. Ufaklığı avutmuş olsaydı, bu onu meşgul edecek, kafası
kendine takılmayacaktı. Ama bu benim canımı sıkıyordu; ölümü hiç düşünmemiştim, çünkü
böyle bir fırsat olmamıştı, ama şimdi fırsat vardı ve bunu düşünmek dururken neden başka
şeyler yapmalıydı. Tom konuşmaya başladı:
 
 -Sen herifleri hakladın mı? diye sordu bana.
 
 Yanıt vermedim: Ağustos başından beri altı adam hakladığını anlatmaya başladı. Durumu
pek anlamıyordu; anlamak istemediğini de açıkça görüyordum. Ben de tam tamına ne olup
biteceğini canlandıramıyordum kafamda; çok acı çekilip çekilmeyeceğini kendi kendime
soruyordum, kurşunları düşünüyordum, bedenimi delip geçen yakıcı sivriliklerini hayâl
ediyordum. Bütün bunlar gerçek sorunun dışındaydı, ama ben sakindim. Anlamak için
önümüzde bütün bir gece vardı. Bir süre sonra Tom konuşmasını kesti. Göz ucuyla Tom'a
baktım: Onun da kül gibi olduğunu gördüm; zavallı bir görünüşü vardı. Başlıyor dedim
kendi kendime. Neredeyse gece oluyordu, hava delikleri ve kömür yığını boyunca donuk bir
ışık süzülüyor, gökyüzünün altında iri bir leke yapıyordu.
 
 Tavanın deliğinden belli belirsiz bir yıldız görüyordum. Gece açık ve ayaz olacaktı.
Kapı açıldı, iki gardiyan içeri girdiler. Belçika üniforması giymiş kumral bir adam geliyordu
arkalarından. Bizi selâmladı.
 
 -Ben doktorum, dedi. Bu eziyetli durumlarda yanınızda bulunmak için emir aldım.
 
 Hoş ve kibar bir sesi vardı.
 
 -Buraya ne yapmaya geldiniz? dedim.
 
 -Kendimi sizin yerinize koyuyorum. Şu birkaç saatinizin ağırlığını hafifletmek için elimden
geleni yapacağım, dedi.
 
 -Neden bizim yanımıza geldiniz? Başkaları da var, hastaneler onlarla dolu.
 
 -Beni buraya yolladılar, dedi şaşkın bir tavırla. Ah! Sigara içmek ister misiniz? diye ekledi
birden. Sigara da var, yaprak sigara da.
 
 Bize İngiliz sigaraları ve purolar sundu. Ama reddettik. Gözlerinin içine bakıyordum;
kılmış gibiydi.
 
 -Siz, buraya acıyıp ilgilenmeye gelmediniz, dedim. Zaten sizi tanıyorum. Beni tutukladıkları
gün sizi faşistlerle kışlanın avlusunda görmüştüm.
 
 Daha da konuşacaktım, ama birden beni şaşırtan bir şey oldu: Bu doktorun burada olması
beni kendi kendimle ilgilenmekten alıkoymuştu. Çoğunlukla ben bir insanın üstüne
ştüm mü kolayını bırakmam. Yine de konuşma isteği yitti gitti içimden, omzumu silktim,
gözlerimi çevirdim. Biraz sonra başımı kaldırdım; meraklı bir tavırla beni süzüyordu.
Gardiyanlar bir ot minderin üstüne oturmuşlardı. Koca sıska Pedro başparmaklarını çeviriyor,
öteki de uyumamak için zaman zaman başını oynatıyordu.
 
 -Işık ister misiniz? diye Pedro birden sordu doktora. Beriki, başıyla Evet, dedi. Doktorun
meşe odunu kadar kafasız olduğunu düşünüyordum, ama kuşkusuz, kötü yürekli değildi.
Soğuk, mavi iri gözlerine bakınca bana öyle geldi ki bu adam daha çok hayâl gücü noksanlığı
yüzünden yanılgıya düşüyordu. Pedro çıktı; bir petrol lâmbasıyla geri döndü, lâmbayı sıranın
şesine koydu. Kötü aydınlatıyordu, ama hiç yoktan iyiydi. Geçtiğimiz gece bizi karanlıkta
rakmışlardı. Lâmbanın tavana vuran yuvarlak ışığına şöyle bir süre baktım. Büyülenmiştim.
Sonra birden kendime geldim, ışığın yuvarlağı silindi, koskoca bir yük altında ezildiğimi
hissettim. Bu ne ölüm düşüncesiydi, ne de korku; bu adsız bir şeydi. Elmacık kemiklerim
yanıyordu ve kafam berbattı.
 
 Silkindim, iki yoldaşıma baktım. Tom başını ellerinin arasına gizlemişti, ancak kalın ve
beyaz ensesini görüyordum. Küçük Juan bütün bütün dağılmıştı; ağzı açıktı, burun delikleri
titriyordu.
 
 Doktor ona yaklaştı, sanki ona güç vermek istercesine elini omzuna koydu; ama gözleri
soğuk soğuk bakıyordu. Sonra Belçikalının elinin sinsice Juan'ın kolu boyunca aşağıya,
bileğine kadar indiğini gördüm.
 
 Juan kayıtsız davranarak kendini bırakıyordu. Belçikalı dalgın bir tavırla bileği üç parmağı
arasına aldı, aynı anda biraz geri çekildi ve bana sırtını dönmek için şöyle bir yerleşti. Ama
ben geriye kaykıldım; saatini çıkardığını ve ufaklığın bileğini elinden bırakmadan bir süre
yakaladığını gördüm. Sonra hareketsiz duran eli bırakıverdi ve gitti duvara yaslandı, acele not
etmesi gereken çok önemli bir şey varmış gibi birden cebinden bir defter çıkardı, oraya
birşeyler çiziktirdi. Aşağılık herif, diye geçirdim içimden kızgınlıkla, benim de nabzımı
yoklamaya kalkma sakın, pis ağzının orta yerine yerleştiririm yumruğu. Gelmedi, ama bana
baktığını hissediyordum. Başımı kaldırdım, ben de ona baktım. Kimliği belirsiz bir sesle
sordu:     
 
 -İnsan burada buz keser, öyle değil mi?
 
 Üşümüş bir hali vardı, morarmıştı.
 
 -Üşümüyorum, dedim.
 
 Gözlerini dikip bana bakmaktan vazgeçmiyordu. Birden anladım, elimi yüzüme götürdüm:
tere batmıştım. Bu mahzende, kışın ortasında, yel üfürür su götürürken, ben terliyordum.
Terle keçeleşmiş saçlarımın arasına geçirdim parmaklarımı. Aynı anda gömleğimin
ıslandığını, tenime yapıştığını fark ettim. En azından bir saattir terliyordum ve bunu
hissetmemiştim. Ama bu, Belçikalı domuzun gözünden kaçmamıştı. Yanaklarımdan süzülen
damlaları görmüştü ve marazlı sayılacak bir korku durumunun ortaya çıkması diye
şünmüştü; o kendisini doğal hissediyor, böyle olmakla da gurur duyuyordu; çünkü
üşüyordu. Kalkıp suratını dağıtmak geldi içimden, ama tam davranmıştım ki utancım da,
zgınlığım da silinip gitti, kayıtsızca sıranın üstüne çöktüm.
 
 Boynumu mendilimle kurulamakla yetindim, çünkü şimdi terlerin saçlarımdan süzülüp
enseme aktığını hissediyordum; bu hoş bir şey değildi. Birden kurulanmaktan vazgeçtim
zaten, yararsızdı. Mendilim sırılsıklam olmuştu ve hep terliyordum. Kaba etlerim de
terliyordu ve ıslanan pantolonum sıraya yapışıyordu.
 
 Küçük Juan birdenbire konuşmaya başladı:
 
 -Doktor musunuz?
 
 -Evet, dedi Belçikalı.
 
 -İnsan uzun zaman acı çeker mi?
 
 -Ne zaman?.. Yok canım, dedi Belçikalı babacan bir sesle, çabuk biter.
 
 Ücretli muayene olmuş bir hastanın tasasını dağıtır gibi bir tavrı vardı.
 
 -Ama ben... Bana dediler ki... Çoklukla iki kez yaylım ateşi açılırmış.
 
 -Bazan, diye başını sallayarak yanıt verdi Belçikalı. İlk yaylım ateşinde can alıcı yerlere bir
şey olmazsa bir daha ateş edebilirler.
 
 -O zaman tüfekleri yeniden doldurmak ve yeniden nişan almak gerekmez mi?
 
 Düşündü, kısılmış bir sesle ekledi:
 
 -Bu da zaman alır!
 
 Ufaklıkta acı çekmenin korkusu vardı, bundan başka bir şey düşünmüyordu. Gençti. Bense
bunu pek düşünmüyordum; beni terleten acı çekme korkusu değildi. Ayağa kalktım, toz
yığınına kadar yürüdüm. Tom sıçradı, kin dolu bir bakışla bana baktı; canını sıkıyordum
çünkü ayakkabılarım gıcırdıyordu. Kendi kendime acaba benim yüzüm de onunki kadar kara
sarı mı diye sordum. Baktım o da terliyordu. Gökyüzü muhteşemdi, bu kuytu köşeye hiç ışık
girmiyordu, Büyük Ayı'yı görmek için başımı kaldırmam yeterdi.
 
 Ama artık eskiden olduğu gibi değildi, önceki gece başpiskoposluktaki zindanımda koskoca
bir gök parçası görebiliyordum ve günün her saati bana bir başka anıyı hatırlatıyordu.
Sabahleyin gök pürüzsüz ve hafif mavi olduğunda Atlantik kıyılarındaki plajları
şünüyordum.
 
 Öğleyin güneşi görüyordum ve hamsiyle zeytin yiyerek manzanilla içtiğim, Sevilla'daki bir
içki evini hatırlıyordum. Öğleden sonra gölgeye giriyordum ve arenaların bir yarısı güneşten
yanarken öbür yarısına düşen derin gölgeyi düşünüyordum. Dünyayı böyle gökyüzüne vuran
yansısıyla görmek gerçekten acı verirdi insana.
 
 Ama şimdi istediğim kadar bakıyordum gökyüzüne. Artık gökyüzü bana hiçbir şey
hatırlatmıyordu. Böylesini yeğ tutuyordum. Gidip Tom'un yanına oturdum. Uzun bir zaman
geçti.
 
 Tom alçak sesle konuşmaya başladı. Hep konuşması gerekiyordu, böyle olmazsa düşünceleri
içinde kendine yol bulamıyordu pek. Konuştuğu bendim, ama yüzüme bakmıyordu
sanıyorum. Kuşkusuz, beni böyle kül gibi ve ter içinde, olduğum gibi görmekten korkuyordu.
Birbirimize benziyorduk ve işin kötüsü birbirimizin aynası gibiydik. Capcanlı duran
Belçikalıya bakıyordu.
 
 -Sen anlıyor musun? diyordu. Ben anlamıyorum.
 
 Ben de alçak sesle konuşmaya başladım. Belçikalıya bakıyordum.
 
 -N'oldu, ne var?
 
 -Anlayamadığım bir şey gelecek başımıza.
 
 Tom'un çevresinde acayip bir koku vardı. Her zamankinden daha çok koku duyar gibi
oldum. Alay ettim:
 
 -Şimdi anlarsın.
 
 -Anlaşılır gibi değil, dedi inatçı bir tavırla. Tam anlamıyla cesur olmak istiyorum, ama en
azından olup bitecekleri bilmeliyim...
 
 Dinle, bizi avluya götürecekler. Herifler gelip karşımıza sıralanacaklar.
 
 -Kaç kişi olurlar?
 
 -Ne bileyim. Beş ya da sekiz. Çok değil.
 
 -İyi. Sekiz kişi olacaklar. Onlara Nişan al! diye bağıracaklar ve bana çevrilmiş sekiz tüfek
göreceğim. Duvarı yarıp içine girmeyi isterim diye düşünüyorum; olanca gücümle duvara
rtımla yaslanacağım ve duvar karşı koyacak. Tıpkı kâbus gibi. Bütün bunları düşlüyorum
kafamda. Ah bir bilsen nasıl düşlediğimi.
 
 -İyi iyi! dedim, ben de düşlüyorum.
 
 -Çok acı veren bir şey olmalı bu. Yüz tanınmasın diye insanın ağzına ve gözlerine nişan
aldıklarını biliyorsun, diye ekledi haince. Şimdiden yaraları hissediyorum; bir saatten beri
boynumda ve başımda ağrı var. Gerçek acı değil. Kötüsü de bu ya, yarın sabah duyacağım
acılar. Peki sonra?
 
 Ne demek istediğini çok iyi anlıyordum, ama hiç de öyle görünmek istemiyordum. Acılara
gelince, ben de küçük bıçak yaraları gibi bedenimde bu acıları duyuyordum. Alışamıyordum,
ama onun gibiydim, önem vermiyordum.
 
 -Sonra, dedim sert bir biçimde, nalları dikeceksin. Yalnızca komedi, için konuşmaya
koyuldu. Gözlerini Belçikalıdan ayırmıyordu. Berikinin dinler gibi bir hali yoktu. Ben onun
ne diye buraya geldiğini biliyordum. Ne düşündüğümüz onu ilgilendirmiyordu. Bizim
bedenlerimize bakmaya gelmişti, diriyken can çekişen bedenlerimizi seyretmeye gelmişti.
 
 -Kâbuslarda olduğu gibi, diyordu Tom, insan bazı şeyler düşünmek ister, hep böyle
olduğunu bilir, anlamakta gecikmez ve sonra çekilip gider, elimizden kaçar ve düşer. Kendi
kendime, sonra hiçbir şey olmayacak artık, diyorum. Ama bunun ne demek olduğunu
anlamıyorum. Hemen hemen buraya kadar ulaştığım anlar oldu... ama sonra olan oluyor,
yeniden acıları, kurşunları, patlamaları düşünmeye başlıyorum. Ben maddeciyim, inan bana.
Deli olmuyorum. Ama sonu gelmeyen bir şey var. Cesedimi görüyorum: güç değil, ama kendi
gözlerimle kendimi görüyorum.
 
 Düşünmeye başlamam gerekiyor... hiçbir şeyi görmeyeceğimi, hiçbir şeyi işitmeyeceğimi ve
dünyanın ötekiler için sürüp gideceğini düşünmeye başlamam gerekiyor. İnsan bunu
şünmek için yaratılmamıştır Pablo. İnan bana. Bazı şeyler bekleyerek uykusuz
geçirdiğim bütün bir gecede bütün bunlara ulaştım. Ama bu aynı şey değil. Arkadan
saldıracak bize. Pablo, biz de hazırlıksız olacağız.
 
 -Kes sesini, dedim ona, istersen bir günah çıkaran papaz çağırayım sana?
 
 Karşılık vermedi. Peygamberlik taslamak, kişiliksiz bir sesle konuşarak bana Pablo demek
isteğinde olduğunu çoktan fark etmiştim: Böylesi bir şeyi sevmiyordum, ama öyle gözüküyor
ki bütün İrlandalılar böyledirler. Belli belirsiz bir sidik kokuyor gibime gelmişti. Aslında
Tom'a pek yakınlık duymuyordum ve her ne kadar birlikte de bulmuyordum. Bazı adamlar
vardır ki onlarla olan ilişki farklıdır, sözgelişi Ramon Gris'le. Ama Tom'la Juan arasında
kendimi yalnız hissediyordum: Zaten böylesi daha işime geliyordu. Ramon'la bir arada
olaydım belki de yumuşardım. Ama şu anda korkunç derecede katıydım ve böyle kalmak
istiyordum.
 
 Bir çeşit dalgınlıkla Tom, sözcükleri gevelemeye devam ediyordu. Kendini düşünmekten
alıkoymak için konuştuğu kesindi. Yaşlı prostat hastaları gibi keskin sidik kokuyordu.
Aslında ben de onun gibi düşünüyordum; bütün söylediklerini ben de söyleyebilirdim:
Böylesi ölmek doğal bir şey değildir. Ölüm yolunu tuttuğumdan bu yana hiçbir şey bana
doğal gelmiyordu, ne bu kömür yığını, ne tahta sıra, ne de Pedro'nun pis suratı. Yalnızca
Tom'la aynı şeyleri düşünmek hoşuma gitmiyordu. Pekâlâ biliyordum ki bütün bir gece, hiç
olmazsa beş dakika kadar bazı şeyleri aynı anda düşünüp duracağız, terleyeceğiz ya
da titreyeceğiz. Şöyle yandan baktım ona, bana ilk kez tuhaf gözüktü; ölümünü yüzünde
taşıyordu. Gururum yaralanmıştı; yirmi dört saatlik bir süre içinde Tom'un yanıbaşında
yaşamıştım, onu dinlemiştim, onunla konuşmuştum, biliyordum ki hiç ortak bir şeyimiz
yoktu. Şimdiyse ikiz kardeşler kadar birbirimize benziyoruz, basit bir şey, çünkü birlikte
geberip gideceğiz. Tom bana bakmaksızın elimi tuttu:
 
 -Pablo, kendi kendime soruyorum... İnsanoğlunun yok olup gittiği gerçekten doğru mu diye
soruyorum.
 
 Elimi çektim,
 
 -Ayaklarının arasına bak, salak, dedim.
 
 Ayaklarının arasında küçük bir su birikintisi vardı ve pantolonundan damlalar düşüyordu.
 
 -Bu da ne? dedi korkuyla.
 
 -Altına işemişsin, dedim.
 
 -Doğru değil, dedi kızgınlıkla. İşemem, bir şey yok. Belçikalı yaklaşmıştı. Göstermelik bir
merakla sordu:
 
 -Hasta mısınız?
 
 Tom karşılık vermedi. Belçikalı hiçbir şey söylemeden birikintiye bakıyordu.
 
 -Bu da nedir, anlamadım, dedi Tom, sert bir tavırla. Ama korkmuyorum. Size yemin ederim
ki korkmuyorum. Belçikalı yanıt vermedi. Tom ayağa kalktı, gitti bir köşeye işedi. Önünü
ilikleyerek geri geldi, oturdu, bir daha da ağzını açmadı. Belçikalı not alıyordu.
 
 Üçümüz birden ona bakıyorduk, çünkü canlıydı. Bir canlının hareketleri, bir canlının
kaygıları vardı. Yaşayan insanlar nasıl titrerse öyle titriyordu bu mahzenin içinde. Kendi
emri altında ve iyi beslenmiş bir bedeni vardı. Biz ötekiler, bedenimiz var mı yok mu bir şey
duymuyorduk. Ne olursa olsun hiçbir şey. Bacaklarımın arasını, pantolonumu yoklamak
istedim, ama cesaret edemiyordum. Belçikalıya bakıyordum. Bacaklarının üstünde yay gibi
gergin, kaslarına hükmediyor ve yarını da düşünebiliyordu. Biz, kanımız çekilmiş üç gölge,
orada duruyorduk, ona bakıyorduk ve vampirler gibi hayatını emiyorduk.
 
 Sonunda küçük Juan'a yaklaştı. Çocuğun ensesine dokunmak istemesi meslek aşkından
ydı, yoksa bir acıma isteğine boyun eğmesinden mi? Acımak söz konusuysa bütün bir
gecede bir tek kere oldu bu. Küçük Juan'ın başını ve boynunu okşadı. Ufaklık kendini
rakıverdi, gözlerini ondan ayırmıyordu, sonra birden adamın elini yakaladı, garip garip
baktı. Belçikalının elini iki eli arasında tutuyordu ve ellerin hiç de hoş bir görünüşü yoktu.
Bu tombul ve kırmızı eli, kül rengi iki mengene sıkıyordu. Birşeylerin olacağından
kuşkulanıyordum. Tom da aynı durumda olmalıydı. Ama Belçikalı bir şeyin, farkında değildi,
babacan bir tavırla gülümsüyordu. Bir süre sonra ufaklık, kırmızı iri eli ağzına götürdü
ve ısırmak istedi. Belçikalı can havliyle elini kurtardı ve sendeleyerek duvara kadar gitti. Bir
saniye bize korkuyla baktı, bizim kendisine benzer adamlar olmadığımızı birden anlamış
olmalıydı. Gülmeye başladım. Gardiyanlardan biri yerinden sıçradı. Öteki uyumuştu;
gözleri açık ve bembeyazdı.
 
 Kendimi hem yorgun, hem de aşırı coşkulu hissediyordum. Sabaha karşı başımıza gelecek
olanı, ölümü düşünmek istemiyordum. Bunun hiçbir anlamı yoktu, ya kelimeler ya da
boşluktan başka bir şey değildi karşılaştığım. Başka bir şey düşünmeye kalktığımda, üzerime
çevrilmiş tüfek namlularını görüyordum. Belki yirmi kereden fazla idam edilişimi yaşadım.
Bir keresinde sahiden oldu sandım; bir dakika dalıp uyumuş olmalıyım. Beni duvara doğru
götürüyorlardı, debelenip duruyordum ve beni bağışlamalarını istiyordum. Sıçrayarak
uyandım ve Belçikâlıya baktım. Uykumda bağırmış olmaktan korkuyordum. Ama o bıyığını
buruyordu, bir şeyin farkında değildi.
 
 İsteseydim bir an uyurdum sanıyorum. Kırk sekiz saattir uyumamıştım, canıma tak etmişti.
Ama hayattan iki saat kaybetmek istemiyordum. Şafak atarken gelip beni uyandıracaklardı,
uyku sersemi arkalarından gidecektim ve gık demeden gidecektim. Böylesini istemiyordum.
Bir hayvan gibi ölmek istemiyordum. Anlamak istiyordum. Üstelik kâbus görmekten de
korkuyordum. Ayağa kalktım, bir uçtan bir uca yürüdüm, kafamdaki düşünceleri değiştirmek
için geçmiş hayatımı düşünmeye başladım. Bölük pörçük bir yığın ânı kafama yığıldı. İyileri
de vardı, kötüleri de. Ya da ben önceden bunları böyle adlandırıyordum. Yüzler ve öyküler
vardı. Yortu şenlikleri sırasında Valensiya'da boynuz yemiş bir matador yamağının yüzü,
amcalarımdan birinin yüzü, Ramon Gris'nin yüzü gözümün önünde yeniden canlandı.
Başımdan geçenleri hatırladım: 1926'da nasıl üç ay işsiz güçsüz kaldığımı, nasıl açlıktan
geberdiğimi, Granada'da bir sıra üzerinde geçirdiğim geceyi hatırladım: üç gündür âğzıma bir
lokma koymamıştım, kudurmuştum, geberip gitmek istemiyordum. Bu beni güldürdü.
Mutluluk peşinde, kadınların peşinde, özgürlüğün peşinde koşmuştum, hem de nasıl. Niyeydi
bütün bunlar?
 
 İspanya'yı kurtarmak istemiştim. Piy Margall'a hayrandım. Anarşist harekete katılmıştım.
Toplantılarda konuşmuştum. Her şeyi ciddiye alıyordum; sanki ölümsüzmüşüm gibi.
Bu anda bütün hayatım önüme seriliymiş gibi bir izlenim uyandı içimde ve düşündüm:
Kutsal bir kuruntuymuş demek ki. Madem ki sona erecek, hiçbir şeye değmezmiş. Kızlarla
nasıl dalga geçebildiğimi, nasıl gezip tozabildiğimi sordum kendime. Böyle öleceğimi
bilseydim tek parmağımı bile oynatmazdım. Hayatım önümdeydi, kapalı, saklı, bir çanta gibi.
Gelgelelim içinde olanlar daha bitmemişti. Bir an hayatımı yargılamaya kalktım. Kendi
kendime güzel bir hayattı demek isterdim. Ama bir yargıya varamıyordu insan, bu bir
taslaktı. Zamanımı ölümsüzlük için uğraşmakla geçirmişim, bir şey anlamamışım. Hiçbir
şeyden hayıflanmıyordum. Hayıflanabileceğim bir yığın şey vardı, manzanilla'nın tadı, Cadiz
yakınlarında küçük bir koyda yazın denize girişim gibi. Ama ölüm hepsini berbat etmişti.
Belçikalının güzel bir fikri vardı: birden,
 
 -Dostlarım, dedi, askeri yönetimin izin vereceği biçimde, sizden sevdiklerinize bir iki söz ya
da bir hatıra götürebilirim.
 
 Tom, gürledi:
 
 -Benim kimsem yok!
 
 Hiçbir yanıt vermedim. Tom bir an durdu, sonra bana dönüp merakla,
 
 -Concha'ya söyleyecek bir şeyin yok mu? dedi.
 
 -Hayır.
 
 Bu çiçeği burnunda sırdaşlıktan tiksiniyordum. Benim yanılgımdı. Geçen gece Concha'dan
söz etmiştim, kendimi tutmalıydım. Bir yıldan beri bu kadınla birlikteydim. Daha dün gece,
onu beş dakika görebilmek için bir baltada kolumu kesip atabilirdim. İşte bu yüzden
konuştum, benden daha güçlü bir şeydi. Şimdiyse onu görmek gelmiyordu içimden, ona
söyleyecek sözüm yoktu artık. Onu kollarıma alıp sıkmak da istemiyordum. Bedenimden
ürkmüştüm, çünkü kül rengine dönüşmüştü ve terliyordu. Onunkinden de korkmayacağımdan
emin değildim. Concha ölümümü öğrenince ağlayacaktı. Aylarca içinden yaşamak isteği
gelmeyecekti. Ama ölecek olan bendim. Tatlı güzel gözlerini düşündüm. Bana baktığı zaman
ondan bana birşeyler geçerdi. Bunun bittiğini düşündüm. Şimdi bana baksaydı bakışı
gözlerinde kalır, bana kadar ulaşmazdı. Yalnızdım.
 
 Tom da yalnızdı, ama aynı biçimde değil. Ata biner gibi oturmuştu, dudaklarında bir çeşit
gülümsemeyle tahta sıraya bakıyordu; şaşkın bir hali vardı. Elini uzattı, sakınarak tahtaya
dokundu, sanki birşeyleri kırmaktan korkuyor gibiydi, sonra birden elini çekti ve titredi. Ben
Tom olsaydım sıraya dokunmakla oyalanmazdım. Bu da bir İrlanda güldürüsüydü. Ama ben
de eşyalarda garip bir hava bulunduğunu teslim ediyordum. Fazlasıyla silikleşmişlerdi, her
zamankinden daha az yoğundular. Ölüme gittiğimi duymam için sıraya, lâmbaya, toz yığınına
bakmam yetip artıyordu bile. Elbette ölümümü açık seçik düşünemiyordum. Ama onu her
yerde görüyordum, eşyaların üstünde, kuytuya çekilmiş ve birbirlerinden gelişigüzel
uzaklaşmış, tıpkı bir ölünün başucunda alçak sesle konuşanlar gibi, bir biçimde. Sıranın
üstünde gidip dokunduğu Tom'un kendi ölümüydü.
 
 İçinde yaşadığım durumda elimi kolumu sallayarak evime gidebileceğimi, hayatımın
bağışlandığını söyleselerdi, buz gibi ederdi bu beni. İnsan ölümsüz olma hayâlini yitirince
birkaç saat ya da birkaç yıl beklemek aynı şey. Bir şeye aldırmıyordum, bir anlamda
sakindim. Ama bu korkunç bir sakinlikti; bedenimin yüzünden. Bedenim. Onun gözleriyle
görüyordum, onu kulaklarıyla işitiyordum, ama bu artık ben değildim. Tek başına titriyor, tek
başına terliyordu. Ben onu tanımıyordum artık. Ne olduğunu anlamak için ona
dokunmalıydım, ona bakmalıydım, bir başkasının bedeni mi değil mi diye. Vakit vakit onu
hissediyordum yine, burunüstü inişe geçen bir uçaktaymış gibi kaymalar ya da yüreğimin
çarptığını hissediyordum. Ama bu bana yeterli gelmiyordu, bedenimden gelen her şeyde kirli
karanlık bir hava vardı. Çoğu zaman susuyordu, sessiz sedasız oluyordu ve bir çeşit ağırlıktan,
bana aykırı iğrenç bir varlıktan başka bir şey hissetmiyordum. Kocaman bir kemirici
böceğe bağlanmışım gibime geliyordu. Bir an pantolonumu yokladım ve ıslak olduğunu
hissettim. Terden mi yoksak sidikten mi ıslandığını bilmiyordum. Ama önlem almak için
gittim kömür yığınının üstüne işedim.
 
 Belçikalı, saatini çıkardı baktı.
 
 -Saat üç buçuk, dedi.
 
 Salak herif! İlle de bunu demeliydi sanki. Tom havaya sıçradı. Zamanın akıp gittiğinin
farkında bile değildik daha. Gece bizi karanlık ve şekilsiz bir yığın gibi sarıyordu. Gecenin
başladığını hatırlamıyordum bile.
 
 Küçük Juan bağırmaya başladı. Ellerini eğip büküyor, yalvarıyordu:
 
 -Ölmek istemiyorum, ölmek istemiyorum!
 
 Kollarını havaya kaldırarak bütün mahzen boyunca koştu, sonra ot minderlerden birine
yığıldı ve hıçkırdı. Tom donuk gözlerle ona bakıyordu ve artık onu avutmak içinden
gelmiyordu. Aslında bu acı çekme değildi. Ufaklık, bizden daha çok gürültü ediyordu, ama
daha az işin farkındaydı. Hastalığına ateşle karşı koyarak kendini savunan hasta gibiydi. Ateş
de olmasa durum daha da kötüdür.
 
 Ağlıyordu. Kendi kendine acıdığını görüyordum açıkça. Ölümü düşünmüyordu. Bir saniye,
yalnızca bir saniyecik ben de kendime ağlamayı düşündüm, kendime acıyarak ağlamayı.
Ama tam tersi oldu, ufaklığa şöyle bir göz attım, sarsılan zayıf omuzlarını gördüm ve kendimi
insanlık dışı buldum. Ben ne başkalarına acıyabilirdim, ne kendime. Kendi kendime
Dürüstçe ölmek istiyorum, dedim.
 
 Tom kalkmıştı, yuvarlak deliğin tam altına gitti ve günışığını gözlemeye koyuldu. Benimse
aklım bir şeye gelip takılmıştı: dürüstçe ölmek istiyordum ve bundan başka bir şey
şünmüyordum. Ama her şeyin üstünde, doktorun bize saati söylediğinden bu yana,
zamanın kayıp gittiğini, damla damla aktığını hissediyordum. Tom'un sesini duyduğumda
hava hâlâ karanlıktı.
 
 -Duyuyor musun?
 
 -Evet.
 
 Herifler avluda yürüyorlardı.
 
 -İşimizi bitirmeye mi geldiler yoksa? Karanlıkta ateş edemezler ki!
 
 Bir süre sonra hiçbir şey duymadık. Tom'a,
 
 -İşte gün doğdu, dedim.
 
 Pedro esneyerek ayağa kalktı, gidip lâmbayı söndürdü. Arkadaşına,
 
 -Amma ayaz, dedi.
 
 Mahzen kül rengi olmuştu. Uzaklardan tüfek sesleri işittik.
 
 -Başlıyor, dedim Tom'a. Yapsalar yapsalar bu işi arkadaki avluda yaparlar.
Tom doktordan bir sigara istedi. Ben istemedim; canım ne sigara istiyordu ne de içki. Bu
andan sonra sürekli ateş edip durdular.
 
 -Anlıyor musun? dedi Tom.
 
 Birşeyler eklemek istiyordu, ama susuyordu, kapıya bakıyordu. Kapı açıldı, dört askerle bir
teğmen içeri girdi. Tom sigarasını düşürüverdi.
 
 -Steibock kim?
 
 Tom karşılık vermedi. Onu gösteren Pedro oldu.
 
 -Juan Mirbal kim?
 
 -Şu ot minderin üstündeki.
 
 -Ayağa kalkın, dedi teğmen.
 
 Juan kımıldamadı. İki asker koltuk altlarından tuttukları gibi onu kaldırdılar. Ama bırakır
rakmaz yığılıverdi. Askerler duraksadılar.
 
 -Kendini kötü hisseden ilk mahkûm değil bu, dedi teğmen. Siz ikiniz alın götürün onu,
orada n'aparlarsa yapsınlar. Tom'a döndü:
 
 -Haydi, yürüyün.
 
 Tom iki askerin arasında çıktı. Öteki iki asker ardlarından gidiyorlardı, küçüğü
koltuklarından ve dizlerinden tutmuşlar götürüyorlardı. Bayılmamıştı, gözleri iri iri açılmıştı
ve yanaklarından yaşlar akıyordu. Ben de çıkmak isteyince teğmen beni durdurdu:
 
 -Siz İbbieta mısınız?
 
 -Evet.
 
 -Şimdilik burada bekleyin. Birazdan gelip sizi alacaklar.
 
 Çıktılar. Belçikalı ve iki gardiyan da çıktı, ben yalnız kaldım. Başıma ne geleceğini
bilmiyordum, ama hemen işimi bitirseler benim için iyi olurdu. Hemen hemen düzenli
aralıklarla salvoları işitiyordum, her biriyle titriyordum. Ulumak ve saçlarımı yolmak
istiyordum. Ama dişlerimi sıkıyor, ellerimi ceplerime daldırıyordum; çünkü dürüst kalmak
istiyordum.
 
 Bir saat sonra beni almaya geldiler ve birinci kata, sıcaklığının bana boğucu geldiği, sigara
kokan bir odaya götürdüler. Orada, dizlerinin üstünde kâğıtlar olan, koltuklara oturmuş sigara
içen iki subay vardı.
 
 -Senin adın İbbieta mı?
 
 -Evet.
 
 -Ramon Gris nerede?
 
 -Bilmiyorum.
 
 Beni sorguya çeken, kısa boylu, tıknaz biriydi. Kelebek gözlüklerinin ardında katı bakışlı
gözleri vardı.
 
 -Yaklaş, dedi.
 
 Yaklaştım. Ayağa kalktı, yüzüme, beni yerin dibine sokmak istercesine bakarak kollarımdan
yakaladı. Aynı zamanda bütün gücüyle pazularımı sıkıyordu. Bu bana acı çektirmek için
değildi, bu büyük bir oyundu, bana sözünü geçirmeye çabalıyordu. Pis soluğunu suratıma
üflemekten de geri kalmıyordu. Böyle bir süre kaldık, bu bana gülmek isteği veriyordu.
Ölüme giden adamı yıldırmak için daha da fazladan birşeyler yapmak gerekirdi. Bu işe
yaramıyordu.
 
 Şiddetle beni itti ve yine oturdu.
 
 -Onun hayatına karşılık senin hayatın. Onun nerede olduğunu bize söylersen hayatını
kurtarırız. Kırbaçlı, çizmeli bu iki adam yine de bir gün ölecektiler. Benden biraz daha sonra,
ama çok sonra değil. Ellerindeki kâğıt parçalarında ad arıyorlardı, başka insanları hapsetmek
ve aşağılamak için onların peşlerinden koşuyorlardı. İspanya'nın geleceği konusunda
ve başka konularda görüşleri vardı. Onların küçük çabaları bana kaba, gülünç geliyordu.
Kendimi onların yerine koyamıyordum artık, bana deliymiş gibi geliyorlardı. Tıknazı hep
bana bakıyordu, kırbacıyla çizmelerine vuruyordu. Bütün hareketleri ona canlı ve yırtıcı bir
hayvan görünüşü vermek için hesaplı kitaplıydı.
 
 -Evet? Anlaşıldı mı?
 
 -Gris'in nerede olduğunu bilmiyorum, dedim. Sanırım Madrid'teydi.
 
 Öteki subay solgun elini şöyle bir kaldırdı. Bu şöyle bir hareket bile hesaplıydı. Bütün küçük
oyunlarını görüyordum ve böyle eğlenmek isteyen insanların bulunması beni şaşırtıyordu.
 
 Yavaşça,     
 
 -Düşünmek için on beş dakikanız var, dedi. Alın bunu çamaşırhaneye götürün, on beş
dakika sonra geri getirin. İnkâr etmekte direnirse hemen kurşuna dizilecek.
 
 Ne yaptıklarını biliyorlardı: Geceyi beklemekle geçirmiştim. Ondan sonra, Tom ve Juan
kurşuna dizilirken beni bir saat daha mahzende bekletmişlerdi, şimdi de götürüp beni
çamaşırhaneye kapatıyorlardı. Yapacakları şeyi geceden hazırlamış olmalıydılar.
Zamanla sinirlerin harap olacağını söylüyor ve benim de böyle olacağımı umut ediyorlardı.
Aldanıyorlardı. Çamaşırhanede arkalıksız bir iskemleye oturdum, çünkü kendimi pek bitkin
hissediyordum. Düşünmeye koyuldum. Ama onların önerisini değil elbette. Gris'in nerede
olduğunu biliyordum doğrusu: Yeğenlerinin yanında gizleniyordu, şehirden dört kilometre
uzaktaydı. Gizlendiği yeri açık etmeyeceğimi de biliyordum, işkence yapmazlarsa. (İşkenceyi
şünür gibi bir halleri de yoktu zaten.) Bütün bunlâr pek düzgün, anlaşılırdı ve beni zerre
kadar ilgilendirmiyordu. Yalnızca davranışımın nedenlerini anlamak istemiştim. Gris'i ele
vermektense gebermeyi yeğ tutuyordum. Niçin? Artık Ramon Gris'i sevmiyordum. Ona olan
dostluğum Concha'ya olan aşkımla, yaşamak tutkumla birlikte gün doğmadan az önce ölüp
gitmişti. Kuşkusuz ona hep değer veriyordum, yiğit bir adamdı. Ama onun yerine ölmeyi
kabul edişimin nedeni bu değildi; hayatı benimkinden daha değerli değildi. Hiçbir
hayatın değeri yoktu. Tutup bir adamı duvara dayıyorlar, sonra da geberip gidene kadar
üstüne ateş ediyorlardı. İster bu adam ben olayım, ister Gris olsun, ister bir başkası, hep
aynıydı. İspanya söz konusu olunca, Gris'nin benden daha işe yarar bir insan olduğunu
biliyordum, ama İspanya ve kargaşa vız geliyordu bana. Artık hiçbir şeyin önemi yoktu.
 
 Gelgelelim ben buradaydım. Gris'i ele vererek de postu kurtarabilirdim ve bunu yapmayı
reddediyordum, hatta bunu gülünç bile buluyordum; bu inattandı. Dik başlılık etmek gerek!
diye düşünüyordum. İçime tuhaf bir sevinç doluyordu. Gelip beni aldılar, iki subayın yanına
götürdüler: Ayaklarımızın dibinden bir fare geçti ve dalgaya aldım işi. Falanjistlerden birine
döndüm ve:
 
 -Fareyi gördünüz mü? dedim.
 
 Yanıt vermedi. Karamsardı, ciddi olmaya çabalıyordu. İçimden gülmek geliyordu benimse,
ama kendimi tutuyordum, çünkü bir başladım mı kendimi tutamayacağımdan korkuyordum.
Falanjist, bıyıklıydı. Ona yeniden:
 
 -Bıyıklarını kesmelisin ahbap, dedim.
 
 Yaşarken yüzünü kılların sarması bana tuhaf geliyordu. Gelişigüzel bir tekme savurdu bana
ve sustum.
 
 -Ee, dedi tıknaz subay, düşündün mü?
 
 Çok ender görülen cinsten böceklere bakar gibi merakla baktım onlara.
 
 -Nerede olduğunu biliyorum, dedim. Mezarlıkta gizleniyor. Ya bir mezar çukurunda, ya da
mezarcıların kulübesinde.
 
 Bu onlara bir oyun oynamak içindi. Onların ayağa kalktıklarını, fişekliklerini kuşandıklarını
ve telâşlı bir tavırla emirler verdiklerini görmek istiyordum.
 
 Ayağa fırladılar.
 
 -Haydi gidelim. Moles, git Teğmen Lopez'den on beş adam iste. Sen; dedi tıknaz olanı, sana
gelince doğruyu söylüyorsan sözüm yok; bizi uyutuyorsan bu sana pahalıya mal olacak.
Bağıra çağıra gittiler ve ben falanjistlerin gözetimi altında sakin sakin bekledim. Zaman
zaman kendi kendime gülümsüyordum, çünkü neler yaptıklarını düşünüyordum. Kendimi
sersemlemiş ve kötücül hissediyordum. Onları mezar taşlarını kaldırırken, bir bir lâhit
kapılarını açarken gözümün önüne getiriyordum. Sanki bir başkasıymışım gibi durumu
gözümde canlandırıyordum. Kahramanlık yapmayı aklına koymuş şu mahkûm, bıyıklarıyla şu
heybetli falanjistler ve mezarların arasında koşup duran şu üniformalı adamlar: Bu
dayanılmaz bir gülünçlüktü.
 
 Yarım saat sonra ufak tefek tıknaz olanı tekbaşına çıkageldi. Beni kurşuna dizme emri
vereceğini düşündüm. Ötekiler mezarlıkta kalmış olmalıydılar.
 
 Subay bana baktı. Pek öyle bozum olmuş bir hali yoktu.     
 
 -Ötekilerle birlikte bunu da büyük avluya götürün, dedi. Askerî harekâttan sonra, görevli
mahkeme kaderini tayin edecek.
 
 Anlamamıştım.     
 
 -Yani beni... Beni kurşuna dizmeyecek misiniz? diye sordum.
 
 -Şimdi değil herhalde. Sonra. Artık işin orasını bilmem.
 
 Hiç, ama hiç anlamıyordum.
 
 -Ama niçin? dedim.
 
 Yanıt vermeden omuzlarını silkti ve askerler beni alıp götürdüler. Büyük avluda kadınlarla,
çocuklarla, yaşlılarla yüz kadar tutuklu vardı. Ortadaki yeşilliğin çevresinde dönmeye
koyuldum, şaşkındım. Öğleyin, bizi yemekhanede doyurdular. İki üç herif beni sorguya çekti.
Onları tanıyor olmalıydım, ama yanıt vermedim. Nerede olduğumu da bilmiyordum artık.
 
 Akşama doğru on kadar yeni tutukluyu avluya getirdiler. Fırıncı Garcia'yı tanıdım. Bana:
 
 -İşe bak! Seni hayatta bulacağımı düşünmüyordum, dedi.
 
 -Beni ölüme mahkûm etmişlerdi, dedim, sonra da fikirlerini değiştirdiler. Nedendir
bilmiyorum.
 
 -Beni saat ikide tutukladılar, dedi Garcia.   
 
 -Niçin?
 
 Garcia siyasetle ugraşmıyordu.
 
 -Bilmiyorum, dedi. Kendileri gibi düşünmeyen herkesi tutukladılar.
 
 Sesini alçalttı.
 
 -Gris'yi de hakladılar. Titremeye başladım.
 
 -Ne zaman?
 
 -Bu sabah. Aptallık etmiş. Salı günü yeğeninden ayrılmış, çünkü birşeyler öğrenmişler. Onu
gizleyecek adam yok değilmiş, ama o kimseye yük olmak istemiyormuş. İbbieta'larda
gizlenecektim, ama onlar yakalanınca gidip mezarlığa gizleneceğim, demiş.
 
 -Mezarlığa mı?
 
 -Evet. Aptallık işte. Tabii bu sabah oradan geçtiler, olan oldu. Mezarcıların kulübesinde
buldular onu. Ateş ettiler, işini bitirdiler.
 
 -Mezarlıkta!
 
 Her şey dönmeye başladı ve toprağa çöküverdim: Öyle bir gülüyordum ki, gözümden yaşlar
geliyordu.
 
 EROSTRATE
 
 Herostratos. (Çev.)
 
 İnsanlar; onlara yukarıdan bakmak gerek. Işığı söndürüp pencereye geçiyordum: Yukarıdan
birisinin onları gözleyeceğini akıllarına bile getirmiyorlardı. Önden görünüşlerine dikkat
ederler, bazı da arkadan görünüşlerine, ama bütün gösterileri bir yetmişlik seyirciler için
hesaplanmıştır. Zaten kim kalkar da bir melon şapkanın altıncı kattan görünüşünü düşünür?
Omuzlarını ve kafalarını canlı renkler, göz alıcı kumaşlarla savunmayı bir yana korlar.
İnsanoğlunun bu büyük düşmanıyla savaşmayı bilmezler: Kuşbakışı görünüşle.
 
 Eğiliyordum ve gülmeye başlıyordum: O kadar gurur duydukları eşsiz benzersiz şu ayakta
olma durumu neredeydi şimdi? Kaldırıma yapışmış eziliyorlardı; yarı sürüngen iki uzun
bacak omuzlarının altından çıkı çıkıveriyordu.
 
 Altıncı katın balkonunda: Ben bütün hayatımı burada geçirmeliydim. Ahlâkî üstünlükleri
maddi simgelerle pekiştirmeli, yoksa yıkılıp giderler. Öyleyse, kesinkes, insanlar üzerindeki
üstünlüğüm nedir benim? Bir konum üstünlüğünden başka bir şey değil: İçimdeki
insanoğlunun üstünde yer almışım ve seyrediyorum onu. İşte bunun için Notre-Dame'ın
kulelerini, Eiffel Kulesinin sahanlığını, Sacre-Coeur'ü, Delambre Sokağındaki altıncı katımı
seviyorum. Bunlar eşsiz simgeler. Bazı bazı sokağa inmek gerekiyordu; sözgelişi işe gitmek
için.
 
 Boğuluyordum. İnsanlarla düzayak bir yerde birlikte olunca onları karınca yerine koymak
çok güçtür. Değerler. Bir kere, sokakta ölmüş bir herif gördüm. Yüzükoyun düşmüştü.
Arkaüstü çevirdiler, yüzü kanıyordu. Açık gözlerini de, solgun bezini de, kanı da gördüm.
Kendi kendime: Bir şey değil, yeni boyanmış bir resimden daha fazla heyecan verici değil.
Burnunu kırmızıya boyamışlar işte, o kadar, diyordum. Ama beni bacaklarımdan ve
ensemden yakalayan pis bir ağrı duydum, bayıldım. Bir eczaneye götürdüler, omuzlarıma
vurdular, alkol içirdiler. Onları öldürecektim neredeyse.
 
 Onların benim düşmanım olduklarını biliyordum, ama onlar bunu bilmiyorlardı. Aralarında
sevişiyorlardı, dayanışıyorlardı; bana gelince, şurada burada yardım eli uzatacaklardı, çünkü
benim kendi hemcinsleri olduğuma inanıyorlardı. Ama gerçeğin en küçük yanını
öğrenebilselerdi beni döverlerdi. Zaten daha sonra o da oldu. Beni yakalayıp da kim
olduğumu anladıkları zaman tozumu silktiler, komiserlikte iki saat sırtıma vurdular, tekme
tokat giriştiler, kollarımı büktüler, pantolonumu indirdiler, sonunda gözlüklerimi
yere çarptılar; ben yere kapanmış, gözlüklerimi ararken gülerek kıçıma tekmeler attılar. Beni
sonunda döveceklerini her zaman önceden bilmişimdir. Güçlü değilim ve kendimi
savunamıyorum.
 
 Uzun süredir beni onlar gözlüyorlar: Büyükler yani. Sokakta, gülmek için, ne yapacağı
görmek için beni itip kakıyorlardı. Hiç sesimi çıkarmıyordum. Hiçbir şey anlamamış gibi
davranıyordum.
 
 Gelgelelim onların elindeydim. Onlardan korkuyordum: Bu bir önseziydi. Ama düşünün ki
onlardan nefret etmem için çok ciddi nedenlerim vardı.
 
 Bu bakımdan, her şey, bir tabanca satın aldığım günden başlayarak çok iyi gitti. İnsan,
üstünde patlayabilen ve gürültü çıkaran şeylerden birini sürekli taşırsa kendini kuvvetli
hissediyor.
 
 Pazar günü onu alıyor, pantolonumun cebine şöyle sokuveriyor, dolaşmaya çıkıyordum,
genellikle bulvarda dolaşırım. Onu pantolonumun üstünden bir çağanoz çekiştirir gibi
çekiştirdiğini hissediyordum; onu kalçamda buz gibi hissediyordum. Ama yavaş
yavaş, bedenime değe değe ısınıyordu. Belli bir sertlikle yürüyordum; cinsel organı
dikleşmekte olan, her adım atışta onu gemleyen bir adam görünüşü vardı bende. Elimi cebime
sokuyor ve nesne'yi yokluyordum. Zaman zaman genel tuvalete giriyordum -orada, içeride
bile çok dikkat ediyordum, çünkü yanlarda insanlar olur- tabancamı çıkarıyordum,
okkalıyordum, siyah tırtıklı kabzasına ve yarı kapalı bir gözkapağını andıran siyah tetiğine
bakıyordum. Dışarıdan bakanlar, ötekiler, ayrık ayaklarımı ve pantolonumun
paçalarını görenler işediğimi sanıyorlardı. Ama ben genel tuvaletlerde hiç işemem.
Bir akşam insanlara ateş etmek düşüncesi geldi aklıma. Bir cumartesi akşamıydı;
Montparnasse Sokağında bir otelin önünde nöbet tutan sarışını, Lea'yı aramak için çıkmıştım.
Bir kadınla yakın ilişkim hiç olmadı. Olsaydı kendimi soyguna uğramış hissederdim. Onların
üstüne çıkarsın, tamam, ama onlar da tüylü koca ağızlarıyla sizin apış aranızı yer bitirirler.
Duyduğuma göre de bu alışverişte kazançlı çıkan onlar olurmuş.
 
 Ben kimseden bir şey istemiyorum, ama artık bir şey vermek de istemiyorum. Ya da, bana
tiksintiyle boyun eğen soğuk ve sofu bir kadın gerekiyor olmalıydı. Her ayın ilk cumartesi
günü Lea ile Duquesne Otelinin bir odasına kapanıyordum. O soyunuyordu, ben
de elimi sürmeden ona bakıyordum. Bazı zamanlar ne olursa pantolonumun içinde oluyordu,
bazı zamanlarda da işin sonunu getirmek için eve gidecek kadar vaktim olmuyordu. O akşam
onu yerinde bulamadım. Bir zaman bekledim, gelmediğini görünce soğuk algınlığı geçirdiğini
şündüm. Ocak ayının başıydı; hava çok soğuktu. Üzülmüştüm: Ben hayâlci bir insanımdır;
bu akşam çıkaracağım zevki canlandırmıştım kafamda. Odessa Caddesinde sık sık gözüme
çarpan biraz geçkince, ama etine dolgun bir esmer vardı. Biraz geçkince kadınlardan nefret
etmem: Soyundukları zaman ötekilerden daha çıplakmış gibi olurlar. Ama benim huyumu
soyumu bilmiyordu, açık açık ona anlatmak da beni biraz utandırıyordu. Sonra yeni yeni
tanışıklıklardan kaçınırım. Bu kadınlar bir kapının arkasına bir hırsız saklayabilirler ve herif
üstünüze saldırır, paranızı alır. Bir yumruk da yemezseniz talihiniz varmış sayılır. Gelgelelim
bu akşam nereden geldiğini bilmediğim bir kahramanlıkla eve gidip tabancamı almaya ve bir
serüvene atılmaya karar verdim.
 
 Kadına yaklaştığımda aradan bir çeyrek saat geçmişti; tabancam da cebimdeydi, artık hiçbir
şeyden korkmuyordum. Yakından bakılınca daha çok acınacak bir görünüşü vardı. Karşı
komşuma, çavuşun karısına benziyordu. Bundan da aşırı hoşnut oldum, çünkü uzun süreden
beri canım onu çıplak görmeyi istiyordu. Çavuş gidince, pencere açık giyiniyordu;
ben de onu yakalamak için genellikle perdenin arkasına gizleniyordum. Ama tuvaletini odanın
dibinde yapıyordu.
 
 Stella Otelinin yalnız dördüncü katında boş bir oda vardı. Çıktık. Kadın oldukça ağırdı,
soluk almak için her basamakta duruyordu. Bense pek rahattım: Göbeğime rağmen kuru bir
bedenim var ve soluğumun kesilmesi için dört kattan fazla olması gerekir. Dördüncü
katın sahanlığında kadın durdu; derin bir soluk alarak sağ elini kalbine bastırdı. Sol elinde de
odanın anahtarını tutuyordu.
 
 Beni güldürmeye çalışarak,
 
 -Yüksek, dedi.
 
 Hiç yanıt vermeden elinden anahtarı aldım, kapıyı açtım. Tabancamı cebimin içinde önüme
çevrik olarak sol elimle tutuyordum, elektrik düğmesini çevirene kadar da elimden
rakmadım. Oda boştu. Lavaboya bir kalıp yeşil sabun koymuşlardı. Gülümsedim: Benim
için bidelerin, sabun kalıplarının hiçbir önemi yoktu. Kadın arkamda durmadan
soluyordu, bu beni coşkulandırıyordu. Döndüm; bana dudaklarını uzattı. Kadını ittim.
 
 -Soyun, dedim.
 
 Tüylü bir koltuk vardı, rahatça oturdum. Bu gibi durumlarda sigara içmediğime üzülürüm.
Kadın, giysisini çıkardı, sonra bana kuşkuyla bir göz atarak durdu.
 
 Arkaya doğru kaykılarak,
 
 -Adın ne senin? dedim.
 
 -Renee.
 
 -Peki Renee, çabuk ol, bekliyorum.     
 
 -Sen soyunmuyor musun?
 
 -Hadi, hadi, dedim ona, sen işine bak, benimle uğraşma.
 
 Donunu ayaklarına indirdi, sonra çıkarıp sutyeniyle birlikte özenle giysisinin üstüne koydu.
 
 -Sen küçük bir yaramaz, bir tembel misin yoksa şekerim? diye sordu kadın. İster misin
karıcığın her işi yapsın? Aynı zamanda bana doğru geldi, oturduğum koltuğun dirseklerine
elleriyle dayanarak bütün ağırlığıyla bacaklarımın arasına diz çökmeye kalktı. Kadını sertçe
kaldırdım,
 
 -Böyle değil, böyle değil, dedim. Şaşkınlıkla bana bakıyordu.
 
 -Ne yapayım istiyorsun ama?
 
 -Hiç. Yürü, dolaş, senden daha fazlasını istemiyorum. Beceriksiz bir tavırla bir boydan bir
boya yürümeye başladı. Kadınların çıplakken yürümeleri kadar hiçbir şey canlarını sıkamaz.
Topuklarını yere basmaya alışık değillerdir. Yosma sırtını kamburlaştırıyor ve kollarını
salıveriyordu. Bense pek hoşnuttum; burada bir koltuğa sakin sakin oturmuş, boğazına kadar
giyinik bir durumda, eldivenlerim bile elimde; şu geçkince kadınsa benim emrim üzerine
çırılçıplak soyunmuş, çevremde dolanıp duruyor.
 
 Başını bana doğru döndürdü, görünüşü kurtarmak için fettanca gülümsedi.
 
 -Beni güzel buluyor musun? Göz banyosu mu yapıyorsun?
 
 -İlgilenme sen.
 
 Bana, birden dışa vuran bir isteksizlikle:
 
 -Söyle bakalım, dedi, beni böyle uzun zaman yürütmek niyetinde misin?
 
 -Otur.
 
 Yatağın üstüne oturdu; sessizce birbirimize bakıştık. Tüyleri diken diken olmuştu. Duvarın
öteki yanından bir çalar sâatin tik takları duyuluyordu. Birdenbire,
 
 -Aç bacaklarını, dedim.
 
 Bir çeyrek saniye duraksadı, sonra boyun eğdi. Bacaklarının arasına baktım ve burnumdan
soludum. Sonra öyle bir güldüm, öyle bir güldüm ki gözlerimden yaşlar geldi. Kadına sadece,
 
 -Anlıyor musun? dedim.
 
 Ve yeniden gülmeye başladım.
 
 Aptalca bana baktı, sonra kıpkırmızı oldu, bacaklarını kapattı.
 
 Dişlerinin arasından,
 
 -Aptal, dedi.
 
 Ama ben bir güzel güldüm, sonunda ayağa fırladı, iskemlenin üstündeki sutyenini aldı.
 
  -Yooo, dedim kadına, daha bitmedi. Şimdi sana elli frank vereceğim, ama paramın karşılığı
isterim.
 
 Kadın sinirli sinirli külotunu da aldı.
 
 -Yetti artık, anlıyor musun? Ne istiyorsun bilmiyorum. Beni buraya dalga geçmeye
çıkardınsa...
 
 Sonunda tabancamı çıkardım, kâdına gösterdim. Ciddi bir tavırla bana baktı, hiçbir şey
demeden külotunu bırakıverdi.
 
 -Yürü, dedim. Dolaş.
 
 Beş dakika dolaştı. Sonra kamışımı eline verdim ve kadını uğraştırdım. Donumun ıslandığını
hissedince ayağa kalktım, kadına elli franklık bir kâğıt para uzattım. Kadın parayı aldı.
 
 -Hoşça kal, diye ekledim. Bu paraya karşılık seni pek yormadım.
 
 Kadını bir elinde sutyeni, ötekinde elli franklık kâğıt parayla odanın ortasında çırılçıplak
rakıp gittim. Verdiğim paradan yana içim sızlamıyordu: Kadını şaşırtmıştım. Bir orospu
böyle kolay kolay şaşırtılmazdı. Merdivenleri inerken: İşte benim istediğim, herkesi
şaşırtmak, diye düşündüm. Bir çocuk gibi sevinçliydim. Yeşil sabunu alıp götürmüştüm; eve
gelince parmaklarımın arasında incelinceye ve uzun zaman emilmiş naneli bir bonbon
şekerine benzeyinceye kadar sabunu sıcak suyun altında uzun uzun ovuşturdum.
Gece sıçrayarak uyandım; kadının yüzünü, tabancamı gösterdiğim zaman gözlerinin aldığı
şekli ve her adım atışında hoplayan yağlı karnını yine gördüm.
 
 Kendi kendime, amma, aptalmışım, dedim. Acı bir pişmanlık duydum: Oradayken ateş
etmeli, o karnı kalbura çevirmeliydim. O gece ve daha sonraki üç gece, rüyamda göbeğinin
çevresine dizilmiş altı tane küçük kırmızı delik gördüm. Kısacası, tabancam olmadan artık
sokağa çıkmadım. İnsanların sırtına bakıyordum ve yürüyüşlerine göre, üstlerine ateş etsem
nasıl yere yuvarlanırlar diye aklımdan geçiriyordum. Pazar günü klasik konserlerin çıkış
yerine, Châtelet'nin önüne gidip dolaşmayı âdet edindim. Saat altıya doğru bir zil sesi
duyuyordum, yer gösterici kadınlar camlı kapıları açıp çengelliyorlardı. Bu başlangıçtı:
 
 Kalabalık ağır ağır boşalıyordu. İnsanlar, gözleri hâlâ hülyalı, yürekleri hâlâ tatlı
duygularla dolu, kararsız adımlarla yürüyorlardı. İçlerinde çevresine şaşkın şaşkın bakan pek
çok kişi vardı. Sokak onlara masmavi görünüyor olmalıydı. Üstelik esrarlı bir gülüşle
gülüyorlardı. Bir dünyadan bir ötekine geçiyorlardı. Öbür dünyada onları bekleyen bendim,
ben. Sağ elimi pantolonuma daldırmıştım ve olanca gücümle silâhımın kabzasını sıkıyordum.
 
 Bir süre sonra kendimi üstlerine ateş ederken görüyordum. Deynekler gibi deviriyordum
onları, birbirlerinin üstüne düşüyorlardı; hayatta kalanlar telâşa kapılıp kapının camlarını kırıp
gerisin geriye tiyatrodan içeri dalıyorlardı. Çok sinir bozucu bir oyundu bu: Ellerim
titriyordu sonunda ve kendime gelmek için Dreher'de gidip bir konyak içmek zorunda
kalıyordum.
 
 Kadınları öldürmezdim. Barsaklarına ateş ederdim. Ya da daha olmazsa oynasınlar diye
baldırlarına. Henüz bir şeye karar vermemiştim. Sanki kararım kesinmiş gibi davranmayı
yeğledim. İşe, önemsiz ayrıntıları düzene koymakla başladım. Denfert-Rochereau Fuarında,
bir kapalı atış yerinde kendimi yetiştirdim. Hedeflerim pek öyle büyük değildi, ama insanlar,
özellikle yakından ateş edildiğinde geniş bir hedef oluştururlar. Sonra kendimi tanıtmak işiyle
raştım. Bütün arkadaşlarımın işyerinde toplandığı bir günü seçtim. Bir pazartesi sabahı. Her
ne kadar ellerini sıkarken dehşete kapılsam da görünüşte aram çok iyiydi onlarla.
 
 Günaydın demek için eldivenlerini çıkarıyorlardı; eldivenlerini sıyırırlarken el ayalarının
çizik çizik ve yağlı çıplaklığını ortaya sererek parmaklarından yavaşça eldiveni çekerlerken
müstehcen bir havaları vardı. Bense hep eldivenliydim. Pazartesi sabahı önemli bir şey
olmadı. Ticaret bölümünün yazıcısı, terkleri getirdi bıraktı bize. Lemercier, kıza kibarca
takıldı, kız gidince de bıkkın bir çokbilmişlikle kızın güzelliklerini sayıp döktüler. Sonra
Lindbergh konuşuldu. Lindbergh'i pek seviyorlardı.
 
 -Ben siyah kahramanları severim, dedim.
 
 -Zenciler mi? diye sordu Masse.
 
 -Hayır. Büyücü denen siyahları. Lindberg beyaz bir kahramandır, beni ilgilendirmez.
 
 -Git gör bakalım Atlantik'i geçmek kolay mı? dedi Bouxin, tersçe.
 
 Onlara siyah kahramandan ne anladığımı anlattım.
 
 -Bir anarşist, diye özetledi Lemercier:
 
 Yavaşça:    
 
 -Hayır, dedim, anarşistler kendi tarzlarındaki adamları severler.
 
 -Öyleyse kafadan sakat biri olmalı.
 
 Bu sırada, mürekkep yalamış biri olarak, Masse araya girdi:
 
 -Ben sizin kahramanınızı anladım, dedi bana. Adı Erostrate. Tanınmış biri olmak istiyordu;
bunun için Dünyanın Yedi Harikasından biri olan Efes Tapınağını yakmaktan başka bir
şey bulamadı.
 
 -Ya tapınağı yapan mimarın adı neydi?
 
 -Pek hatırlamıyorum, diye itiraf etti, sanıyorum adı bilinmiyor.
 
 -Sahi mi? Erostrate'ın adını hatırlıyorsunuz ama? Görüyorsunuz ki pek de yanlış hesap
yapmamış.
 
 Konuşma bu sözcüklerle son buldu, ama ben iyice sakindim. Bunu zamanı gelince
hatırlayacaklardı. Bense, şimdiye kadar Erostrate adını hiç duymamıştım; ama hikâyesi beni
yüreklendirdi. Öleli iki bin yıldan fazla olmuştu, yaptığı işse bir siyah elmas gibi parıldayıp
duruyordu. Alınyazımın kısa ve dokunaklı olacağına inanmaya başladım. Bu beni önceleri
korkuttu, sonra sonra alışmaya başladım. Bu durum belli bir biçimde ele alınırsa tüyler
ürperticidir, ama öte yandan, geçen zamana azımsanmayacak bir güç ve güzellik verir. Sokağa
indiğimde, bedenimde garip bir kuvvet hissediyordum. Üstümde tabancam oluyordu; patlayan
ve gürültü yapan şu nesne. Ama kendime güvenim bu nesneden ileri gelmiyordu, bu
bendendi: Tabancalar, kundaklar ve bombalar cinsinden bir varlıktım ben. Ben de bir gün,
karanlık ömrümün sonunda, patlayacak ve magnezyum parıltısı gibi şiddetli ve kısa bir alevle
dünyayı aydınlatacaktım. Bu döneme doğru, birçok geceler aynı düşü görür oldum: Bir
anarşisttim. Çar'ın geçeceği yola pusu kuruyordum ve üzerimde bomba. Söylenilen saatte alay
geçiyordu, bomba patlıyor ve kalabalığın gözü önünde ben, Çar ve giyimli kuşamlı üç subay
havaya uçuyorduk.
 
 İşe gitmez oldum haftalarca. Bulvarlarda, gelecekteki kurbanlarım arasında geziniyordum ya
da odama kapanıyor, tasarılar yapıyordum. Ekim ayı başında işimden çıkarıldım. Boş
vakitlerimi aşağıdaki mektubu kaleme alarak, yüz iki kopya çıkararak değerlendiriyordum.
 
 Bayım, Tanınmış birisiniz, kitaplarınız otuz bin basılıyor. Bunun nedenini size söyleyeyim:
İnsanları seviyorsunuz da ondan. İnsancıllık kanınızda var: Talihin işi. Topluluk içinde
olduğunuzda çiçek gibi açıyorsunuz. Hemcinslerinizden birini görür görmez, tanımasanız
bile, ona karşı kanınızın kaynadığını hissediyorsunuz. Bedenine, konuşma biçimine,
istenildiği zaman açılıp kapanan bacaklarına ve özellikle ellerine bayılıyorsunuz, ellerine:
Her elde beş parmak olması ve başparmağın öteki parmakların karşısına çıkartılabilmesi
hoşunuza gidiyor. Yanınızdaki komşunuz masanın üstünden bir fincan aldığı zaman haz
duyuyorsunuz, çünkü insana özgü ve kitaplarınızda sık sık betimlediğiniz, maymunun
hareketinden daha az yumuşak ve daha az hızlı bir fincanı tutma biçimi var, ama daha zekice,
değil mi? İnsanın etini, yeniden hareket etmeye alışan bir ağır yaralının yürüyüşünü, her
adımda yeniden icat eder gibi olan görünüşünü ve yırtıcı hayvanların bile dayanamayacağı
eşsiz bakışını da seviyorsunuz. İnsana kendi kendinden söz etmek için uygun olan söyleyiş
biçimini bulmak da kolaydı sizin için: Edepli, ama çılgın bir biçim. İnsanlar kitaplarınızın
üstüne iştahla atılıyorlar, onları rahat bir koltukta okuyorlar, sizin onlara ulaştırdığınız bahtsız
ve ölçülü büyük aşkı düşünüyorlar ve bu birçok şeyin avuntusu demek oluyor onlar için;
çirkin olmanın, kötü olmanın, aldatılmış koca olmanın, yılbaşında aylıklarının artmamış
olmasının. Son romanınız övülerek dillerde dolaşıyor: İyi bir çalışma.
 
 İnsanları sevmeyen bir insanın olabileceğini bilmek sizi meraklandıracaktır sanıyorum. İşte
ben, hem de öylesine az seviyorum ki onları, yarım düzinesini hemen şimdi öldürebilirim.
Belki kendi kendinize sorarsınız: Neden sadece yarım düzine diye? Çünkü tabancam altı
mermi alıyor. İşte bir canavarlık, değil mi? Üstelik de tam anlamıyla siyaset dışı bir davranış.
Ama size diyorum ki: ben onları sevemem. Ne hissettiğinizi çok iyi anlıyorum. Ama onlarda
sizi çeken şey beni tiksindiriyor. Bir iktisat dergisini sol eliyle karıştırarak edepli edepli
yemek yiyen adamlar gördüm ben de sizin gibi. Fokların sofrasında olmayı yeğlemem benim
hatam mı? Yüz çizgilerini bir yana bırakırsanız, insan yüzüyle hiçbir şey yapamaz.
zını kapalı tutarak bir şey gevelediği zaman ağzının kenarları iner ve kalkar, sanki
durmaksızın dinginlikten ağlamaklı bir şaşkınlığa geçer gibidir. Siz bunu seversiniz,
biliyorum, siz buna Zekâ'nın uyanıklığı diyorsunuz. Ama bu benim midemi bulandırıyor,
nedendir bilmiyorum, ben doğuştan böyleyim.
 
 Aramızda ancak bir beğeni ayrımı olsaydı tedirgin etmeyecektim sizi. Ama her şey sizin
yeteneğiniz varmış da benim yokmuş gibisine akıp gidiyor. Amerikanvari hazırlanmış
ıstakozu sevip sevmemekte özgürüm, ama insanları sevmiyorsam bir zavallıyım ve
günışığında bana yer yok. Onlar hayatın anlamını kendi tekellerine aldılar. Umarım ki
söylemek istediğimi anlıyorsunuz. Üstünde: İnsancıl olmayan buraya giremez yazılı kapıları
otuz üç yıldır zorluyorum işte. Giriştiğim her şeyi bırakmak zorunda kaldım. Seçmek
gerekiyordu: Ya uyumsuz ve mahkûm edilmiş bir girişimi, ya da ergeç onların çıkarına
yönelmesi gereken bir girişimi. İnsanlara kesin olarak aktarmadığım düşünceler; onları
kendimden ayırmayı başaramıyordum, düzene koymayı başaramıyordum. Düşünceler,
hafif organik devinimler olarak içimde kalıyorlardı. Kullandığım aygıtlar da öyle, başkalarına
ait olduklarını hissediyordum. Sözgelişi sözcükler; Bana ait sözcükler olsun isterdim. Ama
kullandığım bu sözcükler, bilmiyorum kaç bilinçte sürüklendi. Sözcükler, başkalarında
kazandıkları alışkanlık gereğince benim kafamda kendi kendilerine düzene giriyorlar ve size
yazarken bu sözcükleri kullanırken tiksinti duyuyorum. Ama bu sondur artık. Size söyledim:
İnsanları sevmek gerekiyor ya da ufak tefek işlerle uğraşmanıza izin verilirse bu yeter.
İyi, ama ben ufak tefek işlerle uğraşmak istemiyorum. Şimdi tabancamı kaptığım gibi sokağa
ineceğim ve onlara karşı bakalım ne yapılabilirmiş göreceğiz. Hoşça kalın bayım,
karşılaşacağım insan siz de olabilirsiniz. Kafanızı patlatacağım zaman duyacağım zevki siz
hiç bilemeyeceksiniz.
 
 Böyle olmazsa -büyük bir olasılıkla böyle olmayacak- yarının gazetelerini bir okuyun.
Gazetede Paul Hilbert adında birinin bir öfke anında sokağa fırlayıp Edgar-Quinet Bulvarında
beş yayayı temizlediğini yazdığını göreceksiniz: Büyük günlük gazete haberlerinin ne anlam
taşıdığını sizin kadar kimse bilmez. Benim öfkeli bir adam olmadığımı anlayacaksınız şu
halde.
 
 Tam tersi, ben çok sakinim ve en derin duygularımın kabulünü rica ederim bayım.
 
 Paul HILBERT
 
 Yüz iki mektubu yüz iki zarfın içine koydum ve zarfların üzerine yüz iki Fransız yazarının
adreslerini yazdım. Sonra altı yapraklık pul destesiyle hepsini masamın çekmecesine koydum.
Bunu izleyen on beş gün içinde dışarı pek az çıktım, yavaş yavaş suçumla baş başa kalmaya
çalışıyordum. Bazı bazı gidip baktığım aynada yüzümün değişimlerini zevkle gözlüyordum.
Gözler büyümüşlerdi, bütün yüzü kaplıyorlardı. Kelebek gözlüklerin altında siyah ve
yumuşaklılar ve gezegenler gibi döndürüyordum onları. Sanatçının ve katilin güzel gözleri.
Ama kıyımı yaptıktan hemen sonra iyiden iyiye değişeceğini umuyordum. Şu iki güzel kızın
resimlerini gördüm, hanımlarını öldüren ve doğrayan hizmetçilerin resimlerini. Önceki ve
sonraki resimlerini gördüm. Önce, yüzleri nazlı çiçekler gibi pike yakalarının üstünde salınıp
duruyordu. Sağlık ve iştah açıcı bir temizlik saçıyorlardı. Belli belirsiz bir maşa darbesiyle
saçları aynı biçimde kıvrılmıştı. Üstelik, kıvrık saçlarından, yakalarından ve fotoğrafçıda
resim çektirmeye gelmiş havasında oluşlarından daha da güven verici olan bir kızkardeş
benzerlikleri vardı; öylesine baskın olan benzerlikleri kan bağlarını ve aynı aile kökünden
gelme özelliklerini hemen öne çıkarıyordu. Sonra, yüzleri yangınlar gibi ışıl ışıl
aydınlanıyordu.
 
 İleride uçurulacak olan kellenin çıplak boynu vardı kızlardı. Her yerde çizgiler, korkunun ve
kinin ürkütücü çizgileri, kıvrımlar, yüzlerinde tırnaklı bir hayvan koşturup durmuş gibi ette
oluşmuş çukurluklar. Sonra bu gözler, her zaman büyük kara ve dipsiz gözler -benimkiler
gibi. Gelgelelim artık birbirlerine benzemiyorlardı. Her biri ortak suçlarının anısını kendine
göre taşıyordu. Bu kimsesiz, masum kız yüzlerini bu kadar değiştirmek için talihin büyük
payı olan bir korkunç cinayet yetiyorsa, olduğu gibi benim tarafımdan tasarlanmış ve
düzenlenmiş bir cinayetten neler umabilirim? diyordum kendi kendime. Beni ele geçirecek,
fazlasıyla insanî olan iğrençliğimi yerle bir edecekti... Bir suç, onu işleyenin yaşamını
ikiye böler. İnsanın geri dönmeyi istediği zamanlar vardır mutlaka, ama orada, sizin
ardınızda, yolunuzu keser bu parıldayan maden.
 
 Kendi suçumdan zevk almak, ezici ağırlığını hissetmek için ancak bir tek saat istiyordum.
Bu saat, bütünüyle benim olsun diye her şeyi düzenleyeceğim. Odessa Sokağının yukarısında
suçu işlemeye karar verdim. Onlar ölüleriyle uğraşırken kaçmak için şaşkınlıktan
yararlanacaktım. Koşacak, Edgar-Quinet Bulvarını geçecek, hızla Delambre Sokağına
dalacaktım. Oturduğum binaya ulaşmam için olsa olsa otuz saniyeye gereksinimim olurdu. Bu
rada peşime düşenler daha Edgar-Quinet Bulvarında olurlar, izimi kaybederler ve izi
bulmaları için bir saatten fazla gerekirdi kesinlikle. Onları evde bekleyecek, kapımı
vurduklarını işittiğim zaman tabancamı yeniden dolduracak ve ağzıma ateş edecektim.
Alabildiğine yaşıyordum. Sabah akşam bana iyi yemekler getiren Vavin Sokağındaki bir
lokantacıyla anlaşmıştım. Lokantacının yamağı kapıyı çalıyordu, açmıyordum; birkaç dakika
bekliyordum sonra kapımı açıyordum ve yere konmuş koca tepsiyi görüyordum; buğusu
tüten içi dolu tabaklar.
 
 27 Ekim akşam saat altıda yanımda on yedi buçuk frank kalmıştı. Tabancamı ve mektup
paketini aldım, aşağı indim. Yapacağımı yaptıktan sonra çabucak içeri girebilmem için de
kapıyı kapatmadan çıktım. Kendimi iyi hissetmiyordum, ellerim buz gibiydi, kan başıma
çıkmıştı, gözlerim batıyordu.
 
 Mağazalara, Hotel des Ecoles'e, kalemlerimi aldığım kırtasiyeciye baktım, ama onları
tanımadım. Kendi kendime: Bu sokak da nesi? diyordum. Montparnasse Bulvarı insanlarla
doluydu. Dirsekleri ya da omuzlarıyla bana çarpıyorlar, vuruyorlar, yaslanıyorlardı. Kendimi
çalkantıya bıraktım, aralarından sıyrılmaya gücüm yetmiyordu. Birdenbire bu kalabalığın
içinde kendimi yalnız ve küçük hissettim. İsteseler bana kötülük edebilecek gibiydiler!
Cebimdeki silah yüzünden de korkuyordum. Onun orada olduğunu anlayacaklarmış gibime
geliyordu. Sert sert bana bakacaklar, hayvan pençelerini andıran elleriyle bana vurarak neşeli
bir saldırganlıkla Haydi... Haydi... diyeceklerdi. Linç edilmek! Beni başlarının üzerine,
havaya doğru atacaklar ve ben de kukla gibi yeniden kollarının arasına düşecektim. Ertesi
gün, tasarımın uygulanmasını daha aklı başında bir şekilde kafamdan geçirdim. Akşam
yemeğini gidip on altı frank seksen santim ödeyerek Coupol'de yedim. Geri kalan yetmiş
santimi dereye attım.
 
 Üç gün yemeden, uyumadan odamda kaldım. Kepenkleri kapatmıştım; ne pencerelere
yaklaşmaya, ne de ışığı yakmaya cesaret edebiliyordum. Pazar günü biri kapımı tıklattı.
Nefesimi tuttum, bekledim. Bir dakika sonra yine çalındı. Ayaklarımın ucuna basarak kapıya
yaklaştım, gözümü anahtar deliğine uydurdum. Ancak siyah bir kumaş parçası ve bir düğme
gördüm. Herif yine çaldı, sonra aşağıya indi. Kim olduğunu anlayamadım. Geceleyin,
palmiyeler, akan sular, bir kubbenin üstünde menekşe rengi bir gök, ferahlatıcı şeyler gibi
hayâller gördüm.
 
 Susamıyordum, çünkü zaman zaman gidip musluktan su içiyordum. Ama acıkmıştım. Esmer
orospuyu da gördüm. Burası, köye tam yirmi fersah uzakta Causses Noires'da yaptırdığım bir
şatoydu. Kadın çıplaktı ve benimle yalnızdı. Tabancamı doğrultup diz üstü çökmeye zorladım
onu, emekleyerek koşmaya zorladım. Sonra bir direğe bağladım, ne yapacağımı uzun uzun
anlattıktan sonra kurşunlârla kalbura çevirdim onu.
 
 Bu görüntüler beni öylesine etkiledi ki kendi kendime doyuma ulaşmak zorunda kaldım.
Sonra karanlıkta hareketsiz durdum; kafam bomboştu. Eşyalar çıtırdamaya başladılar. Saat
sabahın beşiydi. Odamdan çıkmak için ne isteseler verirdim, ama sokakta dolaşan insanlar
vardı, aşağıya inemiyordum.
 
 Gün doğdu. Açlığımı artık duymuyordum, ama terlemeye başladım. Gömleğim su içinde
kalmıştı. Dışarıda güneş vardı. Sonra düşündüm: Karanlıkta, kapalı bir odada büzülüp
kalmış O. Üç günden beri ne yedi ne uyudu O. Kapısı çalındı, açmadı O. Şimdi neredeyse
aşağıya inecek ve öldürecek O. Kendimden korkuyordum. Akşamın saat altısında açlık yine
yakama yapıştı.
 
 Öfkeden delirmiştim. Bir süre eşyaların arasında oraya buraya çarptım; sonra odanın,
mutfağın, tuvaletlerin elektriklerini yaktım. Avaz avaz şarkı söylemeye başladım, ellerimi
kadım ve dışarı çıktım. Tam tamına iki dakika gerekti bütün mektuplarımı kutuya
atmak için: Onarlık paketler halinde tıkıştırıyordum. Birkaç zarfı bu yüzden buruşturmak
zorunda kaldım. Sonra Odessa Sokağına kadar Mountparnasse Bulvarından gittim. Bir
gömlekçi dükkânının aynası önünde durdum, yüzümü görünce: Bu akşam tam zamanı, diye
şündüm.
 
 Bir gaz lâmbasından pek uzaklaşmadan Odessa Sokağının yukarısında dikilip bekledim. İki
kadın geçti. Kol kola girmişlerdi:
 
 -Bütün pencereleri halıyla kaplamışlardı, dedi sarışın, bunlar memleketi temsil eden
soylulardı.
 
 Öteki: -Meteliksizler mi? diye sordu.
 
 -Her gün beş Louis altını getiren bir işi kabul etmek için meteliksiz olmaya gerek yok.
 
 -Beş altın mı? dedi sarışın, gözleri kamaşarak. Tam yanımdan geçerken ekledi:
 
 -Hem sonra, atalarının kılıklarına bürünmek eğlenceli de olmalı diye düşünüyorum.
Uzaklaştılar. Üşümüştüm, ama alabildiğine terliyordum. Bir süre sonra, üç adamın geldiğini
gördüm, geçip gitmelerine aldırmadım, bana altı tane gerekiyordu. Solda olan bana baktı ve
dilini şaklattı. Gözlerimi başka yana çevirdim. Saat yediyi beş geçe birbirine yakın gelen iki
topluluk Edgar-Quinet Bulvarından döküldü kalabalığın içinden. Bir kadın, bir erkek ve iki
çocuk vardı. Onların ardından üç yaşlı kadın geliyordu. Öne doğru bir adım attım. Kadının
zmış bir hali vardı ve küçük oğlanı kolundan tutmuş tartaklıyordu. Adam tekdüze bir sesle:
 
 -Bok soyu bu yumurcak, dedi.
 
 Kalbim öyle hızlı çarptı ki kollarımda bir ağrı duydum. İlerledim, önlerinde hareketsiz
dikildim. Parmaklarım cebimde tetiğin çevresinde sırılsıklamdı.
 
 -İzninizle, dedi adam beni itekleyerek.
 
 Dairemin kapısını kapamış olduğum aklıma geldi ve bu duraklattı beni. Kapıyı açmam için
bana değeri çok olan ufacık bir zaman gerekecekti. Yüz geri döndüm, makineleşmiş gibi
onların ardından gittim. Ama artık onlara ateş etmek niyetinde değildim. Bulvarın kalabalığı
içinde kayboldular. Ben duvara dayandım. Saatin sekizi ve dokuzu vurduğunu duydum. Kendi
kendime Zaten ölmüş olan bu insanları niçin öldürmek gerekiyor? diye tekrar ediyordum.
 
 İçimden gülmek geliyordu. Bir köpek geldi ayaklarımı kokladı. İri bir adam yanımdan
geçince irkildim, adımlarımı ona uydurdum. Şapkasıyla pardösüsünün arasındaki
rmızımtırak ensesinin kıvrımını görüyordum. Sallana sallana yürüyordu ve kuvvetle
soluyordu; sağlam bir görünüşü vardı. Tabancamı çıkardım: Parlak ve soğuktu, beni
tiksindiriyordu, ne yapmam gerektiğini pek iyi hatırlamadım. Bazan tabancama, bazan da
adamın ensesine bakıyordum.
 
 Ensenin kıvrımı, gülümseyen ve acı duyan bir ağız gibi, bana gülümsüyordu. Tabancamı bir
pis su ızgarasına atıp atmamayı soruyordum kendi kendime. Birdenbire herif bana döndü,
zgın bir tavırla bana baktı. Bir adım geriledim.
 
 -Size... Soracaktım...
 
 Beni dinler gibi gözükmüyordu, ellerime bakıyordu.
 
 Güçlükle sonunu getirdim.
 
 -Gaiete Sokağının nerede olduğunu söyler misiniz bana?
 
 Yüzü iyiydi ve dudakları titriyordu. Bir şey söylemedi, elini uzattı. Tekrar geriledim.
 
 -İstiyordum ki... dedim.
 
 Aynı anda neredeyse ulumaya başlayacağımı anladım. İstemiyordum bunu: Karnına üç
kurşun sıktım. Aptalca bir görünüşle yere yıkıldı, dizlerinin üstüne ve başı sol omzuna düştü.
 
 -Hıyar oğlu hıyar, dedim, hıyar!
 
 Kirişi kırdım. Öksürdüğünü duydum. Bağrışmalar ve ardımda koşuşmalar da duydum. Biri:
N'oluyor, kavga mı var? diye sordu, sonra hemen arkasından: Kaatil! Kaatil! diye
bağırdılar. Bu bağrışmaların beni ilgilendirdiğini düşünmüyordum. Ama çocukluğumda
duyduğum itfaiyenin canavar düdükleri gibi uğursuz geliyordu bana. Uğursuz ve biraz da
gülünç. Bacaklarımın bütün gücüyle koşuyordum.
 
 Yalnızca affedilemeyecek bir yanlış yapmıştım: Edgar-Quinet Bulvarına doğru Odessa
Sokağından gideceğim yerde, oradan Montpamasse Bulvarına doğru iniyordum. Farkına
vardığımda çok geçti artık. Kalabalığın tam orta yerindeydim, şaşkın yüzler bana doğru
dönüyorlardı (Tüylü yeşil bir şapkası olan çok boyalı bir kadının yüzünü hatırlıyorum),
arkamda katil diye bağıran Odessa Sokağının aptallarının sesini işitiyordum. Bir el omzuma
dokundu. Sonra kafam bozuldu: Bu kalabalığın içinde boğulup gitmek istemiyordum: İki el
daha ateş ettim. İnsanlar bağrışmaya başladılar ve kaçıştılar. Koşarak bir kahveye girdim.
Geçtiğim yerlerde müşteriler ayağa kalktılar, ama beni durdurmaya yeltenmediler, bir boydan
bir boya kahvenin içinden geçtim, gidip tuvalete kapandım. Tabancamda bir kurşun vardı
daha.
 
 Bir zaman geçti. Soluk soluğaydım ve tıkanıyordum. Her yerde müthiş bir sessizlik vardı,
sanki insanlar özellikle bütün bütüne susmuşlardı. Silâhımı gözlerimin hizasına kadar
kaldırdım ve siyah, yuvarlak küçük deliğini gördüm: Kurşun oradan çıkacaktı, barut yüzümü
yakacaktı. Kolumu bırakıverdim, bekledim. Bir zaman sonra sessiz adımlarla yaklaştılar.
Yerden ayak seslerine bakılırsa kalabalık olmalıydılar. Biraz fısıldaştılar, sonra sustular.
Bense hep soluyordum ve solumamı duyduklarını düşünüyordum. Biri yavaşça yaklaştı,
kapının tokmağını sarstı. Kurşunlarımdan sakınmak için duvara yaslanmış olmalıydı. Birden
ateş etmek istedim; ama son kurşun benimdi.
 
 Ne bekliyorlar? diye sordum kendi kendime. Kapıya yüklenirlerse ve hemen kapıyı
rarlarsa, kendimi öldürecek zamanım olmaz, beni canlı yakalarlar. Ama acele etmiyorlardı,
bana hep ölecek boş vakit bırakıyorlardı. Aptallar, korkuyorlardı.
 
 Bir süre sonra bir ses yükseldi:
 
 -Haydi açın, size kötülük etmeyeceğiz. Bir sessizlik oldu ve aynı ses yeniden:
 
 -Kaçamayacağınızı pekâlâ biliyorsunuz, dedi.
 
 Karşılık vermedim, hep soluyordum. Kendime ateş etmek cesaretini bulmak için: Beni
yakalarlarsa döverler, dişlerimi kırarlar, belki de bir gözümü patlatırlar, diyordum kendi
kendime. O koca herifin ölüp ölmediğini bilmek isterdim doğrusu. Belki de onu
yalnızca yaralamıştım... Öteki iki kurşun da belki kimseyi yaralamamıştı. Birşeyler
hazırlıyorlardı, yerde ağır bir şey çekiyor gibiydiler? Silâhımın namlusunu hızla ağzıma
soktum, onu kuvvetle ısırdım. Ama tetiği çekemedim, parmağımı tetiğe bile götüremedim.
Her şey yeniden sessizliğe gömüldü.
 
 Sonra tabancayı yere atıp onlara kapıyı açtım.
 
 ÖZEL YAŞAM
 
 Lulu çıplak yatıyordu, çünkü örtülerin tenine değmesinden hoşlanıyordu. Ayrıca, çamaşır
katmak pahalıya mal oluyordu. Başlangıçta Henri buna karşı çıkmıştı: İnsan yatakta
çırılçıplak yatmamalı, böyle şey olmaz, bu pisliktir, diye. Ama daha sonra o da karısına
uymuştu, bu da boşverciliğinden ileri geliyordu.
 
 Herkesin içinde kazık gibi sert olurdu, yaratılışı gereği, (İsviçrelilere, özellikle de
Cenevrelilere bayılıyordu. Onlarda bir hava buluyordu. Çünkü tahta gibiydiler) ama kendini
küçük şeylerle de yormuyordu; sözgelişi pek temiz değildi, donunu oldukça seyrek
değiştirirdi.
 
 Lulu donları kirliye atarken bacak aralarının sürtünmeden sarardığını hemen fark ederdi.
Lulu'nun kişisel olarak pislikten iğrendiği yoktu: Bu çok mahrem bir şeydir, yumuşak
gölgeler bırakır. Sözgelişi dirseklerin bıraktığı çukurlar. Şu İngilizleri hiç sevmiyordu. Hiçbir
şey kokmayan bu kişiliksiz bedenleri sevmiyordu. Ama kocasının boşvericiliğinden
tiksiniyordu. Çünkü bütün bunlar kendini dara sokmamak için yapılan kaçamaklardı. Sabah
kalktığında kendine karşı pek yumuşaktı; kafası hayallerle doluydu ve günışığı, soğuk su,
rçaların uzun ve sert kılları şiddet dolu haksızlıklar gibi geliyordu Henri'ye.
 
 Lulu sırtüstü yatmış, sol ayağının başparmağını çarşafın yırtığına sokmuştu. Bu bir yırtık
değildi, söküktü. Bu Lulu'nun canını sıkıyordu; burayı yarı dikmem gerekiyor. Ama ipliklerin
kopuşunu duymak için yine de biraz çekip gerdi çarşafı. Henri daha uyumamıştı, ama artık
rahatsız etmiyordu. Gözlerini kapattıktan sonra çok ince ve çok dayanıklı bağlarla sarılıp
bağlandığını hissettiğini, küçük parmağını bile oynatamayacağını Lulu'ya her zaman
söylemiştir. Bir örümcek ağına takılmış iri bir sinek gibi. Lulu bu ele geçirilmiş koca bedeni
kendi yanında hissetmekten hoşlanıyordu. Böyle inmeli gibi kala kalsa ona bakacak olan
bendim; çocuk gibi temizleyip paklardım, bazan onu yüzükoyun yatırıp kıçına kıçına
vururdum, günün birinde annesi Henri'yi görmeye gelince bir bahane bulup üstünü örten
örtüleri açıverirdim, annesi de onu çırılçıplak görüverirdi. Kadının kaskatı kesileceğini,
lunu on beş yıldır böyle çırılçıplak görmediğini düşünüyordum. Lulu elini kocasının
kalçası üstünde hafifçe gezdirdi ve kasığına küçük bir çimdik attı.
 
 Henri mırıldandı, ama kımıldamadı. İktidarsızlığa düşmüştü. Lulu güldü: iktidarsızlık sözü
onu her zaman güldürürdü. Yanında böyle kötürüm gibi yatarken ve Henri'yi hâlâ sevip
okşadığı zaman, onu, küçükken Gulliver'in serüvenlerini okuduğu kitaplarda gördüğü
resimlerdeki küçük adamlar tarafından sabırla sarılıp sarmalanmış olarak hayâl etmekten
hoşlanıyordu. Henri'ye çoklukla Gulliver diyordu. Henri de bundan hoşlanıyordu; çünkü bu
bir İngiliz adıydı ve Lulu eğitim görmüş biri havasına giriyordu; ama Lulu'nün aslına uygun
söylemesini yeğ tutardı. Canımı sıkmayı becerdiler: eğitilmiş biriyle evlenmek isterse Jeanne
Beder'le evlenmeliydi; av borusu gibi göğüsleri vardır, ama beş dil bilir. Pazar günü
Sceau'lara gidildiği zaman ailenin arasında öyle canım sıkılırdı ki ne olursa olsun elime bir
kitap alırdım. Muhakkak ne okuduğumu gözetleyen biri çıkardı ve küçük kızkardeşi gelir
sorardı: Anlıyor musunuz, Lucie? Henri'nin beni iyi yetişmiş bulmadığı meydanda.
İsviçreliler, evet, onlar seçkin insanlar, çünkü büyük kızkardeşi ona beş çocuk doğurtan bir
İsviçreliyle evlendi ve İsviçreliler onu dağlarıyla etkilediler. Ben çocuk doğuramıyorum,
beden yapısıyla ilgili bir şey, ama onun yaptığı şeyin seçkin bir şey olduğunu da
hiç düşünmedim; benimle çıktığı zaman genel tuvaletlere gider durmadan, onu beklerken
dükkânların vitrinlerini seyretmek zorunda kalırım; durumum ne oluyor benim? Sonra
pantolonunu çekiştirerek ve bacaklarını yaşlı bir adam gibi çarpık çarpık kullanarak dışarı
çıkar.
 
 Lulu çarşafın yırtığından parmağını çekti, bu tutsak ve gevşek et yığınının yanında kendi
varlığını daha canlı duymak zevkine varmak için ayaklarını biraz oynattı. Bir gurultu duydu:
Şarkı söyleyen bir karın, canımı sıkar bu, benim karnım mı onun karnı mı guruldayan, bunu
bilemem. Gözlerini kapadı: Yumuşak borular yığını içinde dolaşan sıvıydı bu, böyle şeyler
herkeste olabilir, Rirette'de de, bende de (bunu düşünmek istemiyorum, karnıma ağrılar
giriyor). Beni seviyor, barsaklarımı sevmiyor, bir cam kavanoz içinde ona apandisitimi
gösterseler tanımazdı, her zaman beni mıncıklar durur, ama cam kavanozu eline verseler,
hiçbir şey hissetmez, içindeki onunla ilgili bir şeydir diye düşünmez; insanın birini her
şeyiyle, yemek borusuyla, karaciğeriyle, barsaklarıyla sevebilmesi gerekir. Belki de insan
onları alışmadığından sevmiyor; onları da ellerimiz ve kollarımız gibi görseydik belki de
severdik. Öyleyse deniz yıldızlarının bizden daha iyi sevişmesi gerekir; hava güneşli olunca
kumsala yayılırlar, hava aldırmak için midelerini dışarı çıkartırlar ve herkes onları görebilir.
Kendi kendime soruyorum, biz midemizi nereden dışarı çıkaracağız, göbeğimizden mi yoksa?
Gözlerini yummuştu ve mavi daireler dönmeye başladılar, dün, fuarda olduğu gibi; lastik
oklarla dairelere atış yapıyordum, okum daireye her vuruşunda yanan harfler vardı, harfler bir
kentin adını oluşturuyorlardı; gelip bana arkamdan abanma tutkusu yüzünden Dijon
sözcüğünü yazmama engel oldu. Birinin gelip arkamdan bana dokunmasından hoşlanmam.
 
 Sırtım olmasın isterdim; ben onları görmediğim zaman insanların bana birşeyler
yapmalarından hoşlanmıyorum, bununla yetinebilirler ve sonra elleri görülmez, aşağıya
indikleri ya da çıktıkları hissedilir, ellerinin nereye doğru gittikleri önceden kestirilemez,
gözlerini dikip size bakarlar, siz onları görmezsiniz, Henri buna bayılır, bunu hiç düşünmemiş
olmalıdır, ama o benim arkama geçmekten başka bir şey düşünmez ve yalnızca kıçıma
dokunmak için yaratıldığından eminim, çünkü bir kıçım olduğu için utançtan geberdiğimi
biliyor, benim utanmam onu kışkırtıyor, ama onu düşünmek istemiyorum (korktu),
Rirette'i düşünmek istiyorum. Tam Henri'nin inleyip horuldamaya başladığı sıralarda, her
gece aynı saatte Rirette'i düşünüyor. Ama bir direnme vardı ortada, öteki kendini göstermek
istiyordu, bir anda kara kıvırcık saçları gördü, orada olduğunu sandı ve titredi, çünkü insan ne
olacağını bilemezdi, yalnızca bir surat olsa neyse, geçer gider, ama yüzeye çıkan pis anılar
yüzünden gözünü kırpmadan geçirdiği geceler vardı. Bir erkeği bütünüyle tanımak berbat bir
şeydi, özellikle böylesini. Henri, aynı şey değil o, tepeden tırnağa gözümde canlandırabilirim
onu, bu beni gevşetir, çünkü o yumuşacıktır, yalnızca karın tarafları pembe olan boz renkli bir
et yığınıdır, iyi yapılı bir erkeğin karnı oturduğu zaman üç kıvrım yapar der, ama
onunki altı kıvrım yapar, yalnızca onları ikişer ikişer sayar, ötekileri görmezlikten gelir.
Rirette'i düşünürken yüzünü buruşturdu. Lulu, sen güzel bir erkek bedeninin ne olduğunu
bilmezsin. Gülünç, pekâlâ da bilirim ne olduğunu, kaslı ve taş gibi katı bir beden demek
istiyor, hoşlanmam böylesinden, Patterson böyleydi, bana sarıldığı zaman bir tırtıl gibi
yumuşacıkmışım sanırdım kendimi, Henri bir rahibe benzediği için, yumuşak olduğu için
onunla evlendim. Rahipler uzun giysileriyle hanım hanımcık gibidirler zaten, kadın çorabı
bile giyerlermiş gibi gelir insana. On beş yaşındayken yavaşça entarilerini kaldırmak, erkek
dizlerini ve uzun donlarını görmek isterdim. Bacaklarının arasında birşeyler olacağı
tuhaf gelirdi bana; bir elimle entarilerini tutmalı, öteki elimi de ayak bileklerinden ta
yukarılara, düşündüğüm yere kadar çıkarmalıydım; kadınları o denli sevmediğimden değil,
ama bir erkek organı, bir giysi altındayken, yumuşacıktır, iri bir çiçek gibidir. Ama gerçekte
hiçbir zaman bu biçimde ele gelmez, böylesi yalnız dingin kalınca olur, ama bir
hayvan gibi kıpırdar, sertleşir, bu beni ürkütür, sertleşmesi, dimdik havaya kalkması, hoyratça
bir şey; pis olan bu aşk. Bense Henri'yi seviyordum, çünkü, küçük zımbırtısı hiç
sertleşmiyordu, başını hiç kaldırmıyordu, gülüyordum, bazan onu öpüyordum, artık bir
çocuğunki kadar korku vermiyordu bana; akşam, küçük yumuşak şeyini parmaklarımın
arasına alıyordum, Henri kızarıyor, içini çekerek başını öte yana çeviriyordu, ama o şey
pırdamıyordu, uslu uslu duruyordu elimde, sıkmıyordum, uzun süre böyle kalıyorduk ve
Henri uyuyordu. O zaman sırtüstü uzanıyor, papazları, saf şeyleri, kadınları düşünüyor, önce
güzelim düz karnımı okşuyor, ellerimi aşağı indiriyor, indiriyordum ve işte zevk buradaydı;
ancak kendi kendime vermesini bilebildiğim zevk.
 
 Kıvırcık saçlar, Zenci saçları. Ve sıkıntı bir yumak gibi boğazda. Ama gözkapaklarını
kuvvetle sıktı, sonunda Rirette'in kulağı çıktı ortaya. Nöbet şekerini andıran yaldızlı ve
rmızımsı küçük bir kulak. Bunu gören Lulu her zamankinden fazlaca hoşlanmadı, çünkü
aynı zamanda Rirette'in sesini de duyuyordu.
 
 Bu ses Lulu'nün sevmediği iğneli, keskin bir sesti: Pierre'le birlikte gitmelisiniz,
Lulu'cüğüm, yapılacak tek akıllıca şey bu. Rirette'e karşı fazlasıyla yakınlık duyarım, ama
kendini önemseyince, söyledikleriyle kendini bir şey sanınca biraz canımı sıkıyor.
 
 Geçen gün, Coupole'de, Rirette akıllı görünen bir havayla, sertçe öne doğru eğilip:
Henri'yle birlikte kalamazsınız, artık onu sevmediğinize göre bu bir suç olur, demişti. Henri
hakkında kötü konuşmak için fırsatları kaçırmaz, ben bu davranışını nazik bulmuyorum,
Henri ona hep açık davranır, Henri'yi artık sevmiyorum, olabilir, ama bunu söylemek Rirette'e
şmez. Kendi açısından her şey yalın ve kolay görülür: Sevilir ya da sevilmez, ama ben, o
kadar basit değilim. Burada önce benim alışkanlıklarım gelir, sonra Henri'yi pekâlâ
seviyorum, benim kocam. Rirette'i dövmek isterdim, şişman bir kadın olduğu için hep canını
acıtmaya niyetlendim. Bu bir suç olurdu. Kolunu kaldırdı. Koltuk altını gördüm, çıplak
kolla dolaşmasını her zaman yeğlerim. Koltuk altı. Sanki bir ağız gibi koltuk altı aralandı ve
Lulu, saça benzeyen kıvırcık tüyler altında, biraz kırışık, morumsu bir et gördü. Pierre,
Rirette'e tombul Minerve der, o böyle şeyleri sevmez. Lulu, sırtında kombinezonla
dolaşırken, küçük kardeşi Robert'in kendisine söylediklerini düşünerek güldü: Senin niçin
kollarının altında saç var? Karşılık vermişti: Bu bir hastalıktır. Küçük kardeşinin
önünde giyinmekten çok hoşlanıyordu, çünkü her zaman tuhaf şeyler düşünürdü, insan kendi
kendine bunları nereden bulur diye sorardı. Ve çocuk, Lulu'nün her şeyine elini sürerdi,
özenle entarilerini katlardı, eli yatkındı, gelecekte büyük bir kadın terzisi olacak. Terzilik
güzel bir meslek ve ben onun için kumaşlara desen çizeceğim. Bir erkek çocuğun ileride
kadın terzisi olmayı düşünmesi ilginç bir durum. Erkek çocuk olsaydım ya araştırıcı ya da
oyuncu olmak isterdim gibime geliyor, kâdın terzisi değil ama. Robert her zaman hayâl kurar,
yeterince konuşmaz, düşüncelerini uygular; bense varlıklı evlerden onun için yardım
toplayan bir rahibe olmak isterdim. Gözlerimin yumuşak etten yapılmış gibi yumuşacık
olduğunu hissediyorum, neredeyse uyuyacağım. Rahibe başlığı altında solgun güzel yüzüm,
kibar bir tavrım olacaktı. Yüzlerce karanlık sofa görecektim. Ama hizmetçi kız hemen ışığı
yakacaktı, o zaman aile resimleri, konsollar üstünde bronz sanat yapıtları gözüme çarpacaktı.
Ve giysi askıları.
 
 Evin hanımı küçük bir karne ve 50 franklık bir pusulayla geliyor. Buyurun, rahibe
hanım. -Teşekkür ederim hanımefendi, Tanrı sizi esirgesin. Yine görüşürüz. Ama ben gerçek
bir rahibe olmayacaktım. Bazı kez otobüste adamın birine göz kırpacaktım, adam önce şaşıp
kalacaktı, sonra bana birtakım yalanlar anlatarak peşime düşecekti ve sonra onu polise verip
deliğe tıktıracaktım. Toplanan yardım paralarını kendime ayıracaktım. Ne alırdım kendime?
PANZEHİR. Yok canım. Gözlerim kayıyor, hoşuma gidiyor bu; insan onların suya battığını
söyleyebilir, tüm bedenim rahat. Yeşil güzel taç, zümrütlerle ve lacivert taşlarla süslü. Taç
döndü döndü ve korkunç bir inek başı oldu, amâ Lulu korkmadı: Amanın. Cantal'ın kuşları.
Kal. Uzun kırmızı bir ırmak kurak kırlar boyunca uzanıp gidiyordu. Lulu kıyma makinesini
ve sonra briyantini düşünüyordu.
 
 Bu bir suç olurdu! Sıçradı ve bakışları sert, gecesinin içinde dimdik oturdu. Bana işkence
ediyorlar, bunun farkına varmayacaklar mı? Rirette'in iyi niyetle böyle yaptığını çok iyi
biliyorum, ama ötekilere göre çok daha aklı başında biri olarak, düşünmem gerektiğini de
anlamalıydı. Pierre bana Geleceksin! dedi, gözlerini ağartarak. Benim evimde benim
olacaksın. Benim olmanı istiyorum. Gözleriyle beni etkilemek istediği zaman ondan
korkuyorum; kolumu sıkıyordu. Bu gözlerle onu görünce göğsündeki kılları düşünürüm.
Geleceksin, benim olmanı istiyorum; insan nasıl söyler böyle şeyleri? Ben bir köpek değilim.
 
 Oturduğum zaman, ona gülümsedim, onun için pudramı değiştirmiştim. Böylesini seviyor
diye gözlerimi boyamıştım, ama o hiçbir şeyi görmedi, yüzüme bakmaz ki, memelerime
bakıyordu, memelerim göğsümün üstünde kuruyup kalsınlar isterdim, onu aptallaştırmak için.
Yine de memelerim iri değillerdir, küçücüktürler.
 
 Nice'deki villama geleceksin. Beyaz boyalı olduğunu, mermer merdivenleri bulunduğunu,
denize baktığını ve bütün gün çırılçıplak yaşayacağımızı söyledi. Bir merdiveni çıplakken
çıkmak acayip olsa gerek, bana bakmasın diye onu benim önümden çıkmak zorunda
rakacağım. Yoksa ayağımı bile kıpırdatamam, içimden kör olmasını dileyerek kaskatı
dururum. Zaten benim için bu hiçbir şeyi değiştirmeyecek; o orada oldukça hep çıplakmışım
gibime gelir.
 
 Beni kollarının arasına aldı, şeytanca bir hali vardı. Sen benim derimin altındasın, dedi
bana; ben korktum. Evet, dedim. Sana mutluluk vermek istiyorum, otomobille, vapurla
gezintiye çıkacağız, İtalya'ya gideceğiz; ne istersen alacağım sana. Ama villasında neredeyse
hiç eşya yok ve biz bir örtünün üstünde yerde yatacağız. Kollarının arasında uyumamı istiyor;
kokusunu duyacağım; göğsünü severim, geniş ve yanıktır çünkü, ama yukarılarında bir kıl
yığını var. Erkekler kılsız olsun isterim. Onunkiler kara ve yosun gibi yumuşaktır. Çok
kereler okşuyorum, çok kereler ürküyorum, gidebildiğim kadar uzağa gidiyorum, ama o beni
kendine çekiyor.
 
 Kollarında uyuyayım isteyecek, beni kollarında sıkmak isteyecek, kokusunu duyacağım ve
karanlık basınca denizin gürültüsünü işiteceğiz; canı bir şey yapmak istiyorsa beni
geceyarısı uyandırabilecek. Ancak aybaşı olduğum zamanlar rahat edeceğim, onun dışında
sakin sakin uyuyamayacağım. Çünkü beni huzura kavuşturan tek şey o işi yapmak ve yine de
kanamalı kadınlarla o şeyi yapan erkekler var gibi geliyor bana ve sonra karınlarının üstünde
kanlar, kendilerinin olmayan kanlar, örtülerin üstünde her yerde kan, iğrenç bir şey; Neden
bedenlerimiz var?
 
 Lulu gözlerini açtı, perdeler sokaktan gelen bir ışıkla kırmızı renk almıştı, aynada da kırmızı
bir yansıma vardı; Lulu bu kırmızı ışığı seviyordu. Çin işi gölge oyununu andıran bir koltuk
vardı pencerenin önünde. Henri pantolonunu koymuştu üstüne, askıları boşlukta sarkıyordu.
Ona bir askı lastiği almam gerekiyor. Oh! istemiyorum, gitmek istemiyorum. Bütün gün beni
öpecek ve onun olacağım, ona zevk vereceğim, bana bakacak ve aklından geçirecek: Bu
benim zevkim, orasına burasına dokundum ve canımın istediği zaman yeniden
başlayabilirim. Port-Royal'de, Lulu örtüleri ayaklarıyla tekmeledi. Port-Royal'de olup
bitenleri anımsadıkça Pierre'den tiksiniyordu. Çitin arkasındaydı. Pierre'in otomobilde
olduğunu, haritayı incelediğini sanıyordu ve birden onu gördü, sinsi sinsi arkasına gelmişti,
ona bakıyordu. Lulu Henri'ye bir tekme attı, uyansın diye. Ama Henri homurdandı, uyanmadı.
Genç güzel bir erkek tanımak isterdim, bir kız gibi saf; birbirimize dokunmazdık, deniz
yısında gezerdik, el ele tutuşurduk, geceleri birbirine benzeyen iki ayrı yatakta yatardık,
kardeş kardeş, sabaha kadar konuşurduk.
 
 Ya da Rirette'le yaşamak isterdim, kadınlar kendi aralarında ne kadar sevimli oluyorlar.
Yağlı ve parlak omuzları var Rirette'in. Fresnel'i sevdiği zaman iyiden iyiye bozulmuştum.
Ama asıl beni altüst eden Fresnel'in onu okşadığını düşünmekti, ellerini omuzlarında ve
kalçalarında gezdirdiğini ve Rirette'in iç geçirdiğini düşünmekti. Bir erkeğin altına,
çırılçıplak, böyle uzandığı zaman acaba yüzü nasıl olur ve etinde dolaşan ellerden ne hisseder,
kendi kendime bunu soruyorum.
 
 Yeryüzünün bütün altınlarını verseler ona dokunmazdım. Çok istese, bana çok istiyorum
dese bile yine de ne yapacağımı bilemezdim, ama görünmez adam olsaydım, ona o işi
yaparlarken orada olmak, yüzünü seyretmek isterdim (yine de Minerva gibi görünmesi beni
şaşırtırdı) ve açıkta kalmış dizlerini okşamak, pembe dizlerini okşamak, inleyişini duymak
isterdim. Lulu, boğazı kurumuş, kesik kesik güldü: Gelir aklına insanın bazı böyle düşünceler.
Bir keresinde, Pierre, Rirette'in ırzına geçmek istese diye bir şey uydurmuştu. Ve ben ona
yardım ediyordum. Rirette'i kollarımın arasında tutuyordum. Dün. Yanakları ateşliydi,
divanın üstünde karşılıklı oturmuştuk, bacaklarını yan yana bitiştirmişti, ama hiçbir şey
söylememiştik, hiçbir şey de söylemeyeceğiz. Henri horlamaya başladı ve Lulu ıslık çaldı.
Ben buradayım, uyuyamıyorum, sinirleniyorum ve o orada horlayıp uyuyor, aptal. Beni
kollarının arasına alsaydı, bana yalvarsaydı, Sen benim için yaratılmışsın, Lulu, seni
seviyorum, gitme, deseydi, bu dileğini yapardım, kalırdım, evet onunla kalırdım, bütün
yaşamım boyunca, onu hoşnut etmek için.
 
 2
 
 Rirette, Döme Kahvesinin taraçasına oturdu, porto şarabı söyledi. Yorgunluk duyuyordu,
Lulu'ya kızmıştı. ...ve portolarında mantar tadı var, Lulu alay eder, çünkü o kahve içer, ama
insan aperitif alınacak saatte de kahve içemez ya. Burada bütün gün ya kahve içerler ya da
kafe-krem, çünkü meteliksizdirler, bu durum onları sinirlendirse gerek, ben yapamazdım,
bütün dükkândakileri müşterilerin yüzüne fırlatırdım, bunlar olmasa da olur türden adamlar.
Niçin benimle hep Montparnasse'da buluşmak ister, anlamıyorum, ya Cafe de la Paix'de ya da
Pam-Pam'da benimle buluşsa hem onun için yakın olurdu hem de ben işimden çok
uzaklaşmamış olurdum. Hep bu suratları görmek bana hüzün verir de diyemeyeceğim, bir
dakikam boş olsun da ben buraya geleyim, yine de taraçaya belki gelinebilir, ama içerisi
kirli çamaşır kokuyor, ben başıbozuklardan hoşlanmam. Üstelik taraça bile benim yerim
değilmiş gibime geliyor, çünkü üstüme başıma biraz özenirim; tıraş bile olmayan erkeklerle
neye benzedikleri belli olmayan kadınlar arasında beni görmeleri, sokaktan geçenleri
şaşırtıyor olmalı. Kendi kendilerine: Ne işi var onun orada? derler kesinlikle. Yazın arada bir
oldukça paralı Amerikalı kadınların geldiğini biliyorum, ama şimdi bizim hükümetin tutumu
yüzünden İngiltere'de takılıp kalıyorlar gibi gözüküyor, öteberi ticareti bundan iyi gitmiyor,
geçen yıl bu sıralarda yaptığım satışın yarısından daha az satış yaptım, ötekiler ne yapar
acaba, madem ki en iyi tezgâhlar benim, Bayan Dubech söyledi bunu bana, küçük Yonel'e
acıyorum, satış yapmasını bilmiyor, ücretinden bir metelik fazla alamadı bu ay. İnsan bütün
gün ayaküstü durunca şöyle güzel bir yere gidip rahatlamak ister, lüks ister biraz, biraz sanat
kokan birşeyler ister, yanında adama benzer biriyle, şöyle kendinden geçmek ister, kendini
şöyle bir salıvermek ister ve sonra hafiften bir müzik olmalı, arada sırada, Ambassadeurs
dansingine gitmek pek o kadar pahalıya oturmazdı. Ama buranın garsonları pek saygısız, bana
hizmet eden küçük kumraldan başka hepsi halk tabakasıyla haşır neşir; o naziktir.
 
 Lulu çevresinde şu herifleri görmekten hoşlanır sanırım; biraz süslü bir yere gitmek onu
korkutuyordu, gerçekte kendine güveni yoktur, yol yordam bilen bir adamın yanında utanır.
Louis'yi sevmiyordu. Burada kendini rahat hissedeceğini düşünürüm pekâlâ, bazılarının
yakalığı bile yok, yoksul görünüşleri ve pipoları var, ya üstünüze dikilen gözleri, gizlemeye
bile yeltenmiyorlar, kadınlara bir şey ısmarlayacak paraları olmadığı ortada, gelgelelim
çevrede eksik olan bir şey değil kadın; can sıkıcı olan da bu. Size sanki yiyiverecekmiş
gibi bakarlar, size karşı istekli olduklarını bile birazcık incelikle söyleyemezler, işi sizin
hoşunuza gidecek bir yola sokamazlar.
 
 Garson yaklaşıyor:
 
 -Şarabınız sek mi olsun matmazel?
 
 -Evet, teşekkür ederim. Sevimli bir tavırla ekliyor:
 
 -Ne güzel hava!
 
 -Erken sayılmaz, diyor Rirette.
 
 -Doğru, kış hiç bitmeyecek gibi gelmişti.
 
 Garson çekip gitti. Rirette gözleriyle adamı izledi. Seviyorum bu çocuğu, diye düşündü.
Yerini doldurmasını biliyor, içli dışlı değil, ama bana söyleyecek bir söz buluyor, özel küçük
bir ilgi. Zayıf ve kambur bir genç adam durmadan ona bakıyordu; Rirette omuz silkip
arkasını döndü. Kadınlara göz eden bir adamın hiç olmazsa çamaşırları temiz olmalı. Böyle
karşılık veririm ona eğer bana söz atarsa. Lulu neden gitmiyor diye soruyorum kendi
kendime. Henri'ye eziyet etmek istemiyor, çok hoş buluyorum bunu: Bir kadının kendi
yaşayışını bir iktidarsız için berbat etmeye hakkı yoktur. Rirette iktidarsızlardan iğreniyordu,
bu insanın yapısından gelen bir şeydi. Lulu gitmeli, diye karar verdi. Söz konusu olan onun
mutluluğu; mutluluğuyla oynanamayacağını söyleyeceğim. Lulu, mutluluğunuzla
oynamaya hakkınız yok. Bundan başka tek sözcük söylemeyeceğim, bu kadar; yüz kez
söyledim ona, kendisi istemedi mi insanoğlu zorla mutlu edilemez ki. Rirette kafasında
büyük bir boşluk duydu, çünkü çok yorulmuştu, şaraba bakıyordu, sıvı bir karamela gibi
bardağa yapışmıştı ve içinde bir ses tekrarlayıp duruyordu: Mutluluk, mutluluk. İnsanı
duygulandıran, ciddi bir sözcüktü bu. Paris-Soir gazetesinin yarışmasında kendisine sormuş
olsalar, bu sözcüğün Fransız dilinin en güzel sözcüğü olduğunu söyleyeceğini düşünüyordu.
 
 Bunu düşünen biri var mı acaba? Çaba dediler, yüreklilik dediler, ama bunları söyleyenler
erkekler, bir kadın olmalıydı, böyle şeyleri bulabilenler kadınlardır, ortaya iki ödül konması
gerekirdi, biri erkekler için ve en güzel adı onur olmalıydı, biri de kadınlar için, mutluluk
diyerek ben kazanmış olurdum. Onur ve mutluluk, uyumlu, ne hoş. Ona Lulu,
mutluluğunuzu elden kaçırmaya hakkınız yok, mutluluğunuz, Lulu, mutluluğunuz,
diyeceğim. Kişisel olarak ben Pierre'i iyi buluyorum, önce gerçekten erkek adam, sonra akıllı,
şımarmıyor, parası var, onun üstüne titreyecek. Yaşamanın ufak tefek güçlüklerini ortadan
kaldırmayı beceren adamlardan, bu da bir kadın için hoş bir şey, buyurup yönetmesini
bilen adama bayılırım, bu bir ayrıntı, ama konuşmasını da bilir, garsonlarla, otel kâtipleriyle.
Herkes ona boyun eğer, ben böylesine adam derim. Belki de Henri'de eksik olan bu. Sonra
sağlık konuları var, babasıyla birlikte çok dikkat etmesi gerekirdi, ince ve narîn olmak hoş, ne
acıkmak ne de uyumak, o da iyi; gecede dört saat uyumak ve kumaş işlerini düzene sokmak
için bütün gün Paris'te dolaşmak o da iyi, ama düşüncesizlik bu, akla yatkın bir beslenme
düzeni izlemek zorunda olmalı, aynı zamanda az yemek, ben de çok istiyorum, ama sık sık ve
belli saatlerde. On yıllığına bir sanatoryuma gönderildiği zaman hali bitik olacak.
 
 Göstergeleri on bir yirmiyi gösteren Montparnasse Kavşağının saatine şaşkın bir tavırla göz
attı. Lulu'yu anlamıyorum, acayip bir huyu var, erkekleri seviyor mu, onlardan iğreniyor mu
hiç anlayamadım. Gelgelelim Pierre'den hoşnut olmalı, bu yüzden, benim Rebut(döküntü)
dediğim, Rabut denen adamı bir kenara bırakıyor. Bu an ona eğlenceli geldi, ama
gülümsemekten vazgeçti, çünkü zayıf genç adam durmadan ona bakıyordu, başını çevirince
onun bakışıyla karşılaşmıştı. Rabut'nün kara noktalarla dolu bir suratı vardı ve Lulu tırnakları
arasında deriyi sıkarak onları pırtlatmaktan hoşlanıyordu:
 
 Tiksindirici bir şey bu, ama onun hatası değil, Lulu güzel bir erkeğin ne olduğunu bilmiyor,
ben şık erkeklere bayılıyorum, önce güzel erkek giysileri, gömlekleri, ayakkabıları, yanar
döner güzel boyunbağları ne hoştur; biraz kabadır istenirse, ama istenilince de ne kadar
yumuşaktırlar, kuvvetli, tatlı bir kuvvet, üstlerine sinen İngiliz tütünü ve kolonya kokusu ve
güzelce tıraş oldukları zaman derilerinin görünüşü kadın teni gibi değil, Cordoba derisi sanki,
kuvvetli kolları bedeninizi sarar, başınızı göğüslerine yaslarlar, bakımlı erkek kokuları
kuvvetle hissedilir, size tatlı sözler fısıldarlar; güzel giysileri vardır, öküz derisinden yapılma
sert ayakkabıları, size fısıldarlar: Güzelim, tatlım, ve elinizin ayağınızın kesildiğini
hissedersiniz. Rirette geçen yıl onu bırakıp giden Louis'yi düşündü ve yüreği daraldı: Sevilen
bir adam ve bir yığın ufak tefeği olan bir adam, bir şövalye yüzük, bir altından sigara tabakası,
küçük tutkuları... yalnızca bunlar, bazı kez kaba adamlar olurlar, kadınlardan beter.
 
 En iyisi kırk yaşında bir erkek olmalı, arkaya taranmış ve şakaklarında kırlaşmaya başlamış
saçlarıyla henüz kendine özen gösteren biri, çok kuru, geniş omuzlarıyla, çok çevik, ama
hayatı tanıyan bilen biri, acı çekmiş olduğu için babacan biri. Lulu bir yumurcaktan başka bir
şey değil, benim gibi bir dostu olduğu için de talihli, çünkü Pierre ondan bıkmaya başladı, ona
hep sabretmesini söyleyen benim gibi biri yerine bu durumdan yararlanmaya kalkanlar var
ve ben bana biraz yakın davranınca bunu görmezden gelirim de her zaman onu övecek bir iki
güzel söz bulurum, ama o eline geçirdiği talihe lâyık bir kadın değil, kendine güveni yok,
Louis gittiğinden beri benim yalnız yaşadığım gibi yalnız yaşasın da göreyim, akşamları
odasına yalnız dönmek, bütün gün çalışıp da odayı bomboş bulmak ve başını bir omuza
dayamak dileğiyle ölmek neymiş görürdü. Ertesi sabah kalkmak ve işe gitmek cesaretini
nereden bulur insan, çekici ve neşeli olmak, böyle yaşamaktansa ölmeyi yeğleyenlere nasıl
cesaret verir insan.
 
 Saat on bir otuzu çaldı. Rirette mutluluğu düşünüyordu, mavi kuşu, mutluluk kuşunu, aşkın
başkaldıran kuşunu düşünüyordu. Kendine geldi: Lulu otuz dakika geç kaldı, olabilir.
Kocasından hiç ayrılamayacak, bunun için yeteri kadar güçlü değil. Aslında Henri ile
yaşamasının nedeni saygı görmek: Ona Madam, deniyor, ama bir yandan da Henri'yi
aldatıyor, bunu önemsemiyor. Onun için kötü sözler söylüyor, ama onun dün söylediklerini
söyleyince de kıpkırmızı kesilip güceniyor. Ben elimden geleni yaptım, ona söyleyeceğimi
söyledim, yazık eder kendine.
 
 Dome'un önünde bir taksi durdu ve Lulu indi içinden. Koca bir valiz taşıyordu ve yüz ifadesi
kasıntılıydı biraz.
 
 -Henri'den ayrıldım, bıraktım onu, diye bağırdı uzaktan.
 
 Valizin ağırlığıyla biraz yamulmuş yaklaştı. Gülümsüyordu.
 
 -Nasıl, Lulu, dedi Rirette şaşkın. Ne diyorsunuz?..
 
 -Evet, dedi Lulu. Bitti, bırakıverdim.
 
 Rirette henüz inanamıyordu.
 
 -Biliyor mu? Kendisine söyledin mi?
 
 Lulu'nün gözlerinde bir fırtına dolaştı:
 
 -Elbette! dedi.
 
 -Çok iyi Lulu'cüğüm!
 
 Rirette ne düşüneceğini bilemiyordu, ama Lulu'nün de yüreklendirilmeye ihtiyacı vardı.
 
 -Ne kadar iyi, ne kadar da cesaretliymişsiniz, dedi. Sözlerine eklemeye niyetlendi:
 
 Görüyorsunuz ya pek de zor değilmiş. Ama kendini tuttu. Lulu hayranlıkla izleniyordu:
Yanakları kırmızı, gözleri alevliydi. Oturdu, valizini yanına koydu. Üstünde kül renkli bir
mantoyla deri bir kemer, yuvarlak yakalı açık sarı bir kazak vardı. Başı açıktı. Rirette
Lulu'nün böyle başı açık gezmesini sevmiyordu: Lulu'nün içine düştüğü kınama ve alay dolu
o garip karmaşık tavrı kavramakla gecikmedi. Lulu onda hep bu etkiyi yaratıyordu. Lulu'da
sevdiğim şey, diye karara vardı Rirette, onun canlılığı.
 
 -Şip şak, dedi Lulu. Ona istim üstünde olduğumu söyledim. Şafak attı.
 
 -Kendimi toplayamadım, dedi Rirette. Peki, kim kışkırttı sizi Lulu'cüğüm? Aslan kesildiniz.
Dün akşam kellemi keserim, onu bırakmaya niyetiniz yoktu.
 
 -Ne olduysa küçük erkek kardeşimin yüzünden oldu. Bana babalansın, ne yaparsa yapsın,
tamam, ama aileme dokununca dayanamıyorum.
 
 -Peki nasıl oldu bunlar?
 
 -Garson nerede? dedi Lulu iskemlede oynayarak:
 
 Döme'un garsonları, çağrıldıkları zaman ortadan kaybolurlar. Bize hizmet eden
şu küçük sarışın mı?
 
 -Evet, dedi Rirette. Onunla aram iyi, bilmez misiniz?     
 
 -Ya? Peki öyleyse lavabodaki kadına göz kulak olun, onunla, pek sıkı fıkı. Yaltaklanıyor
ona, ama bazan, tuvalete giren kadınları gözlemek için, kadınları utandırmak için, çıkarlarken
onların gözlerinin içine bakıyor. Sizi bir dakika yalnız bıraksam. İnip Pierre'e telefon
etmeliyim. Takaza eder sonra! Garsonu görürseniz bana bir kafe-krem söyleyin, yalnızca bir
dakika ve sonra her şeyi anlatacağım size.
 
 Ayağa kalktı, birkaç adım yürüdü ve Rirette'e doğru döndü.
 
 -Çok mutluyum Rirette'ciğim.
 
 -Sevgili Lulu, dedi Rirette, ellerini tutarak.
 
 Lulu kurtuldu, taraçayı uçarak geçti. Rirette onun uzaklaşmasını seyretti. Böyle bir şey
yapabileceğine hiç mi hiç inanmazdım. Ne kadar neşeli, diye düşündü. Biraz başına buyruk
gibi, kocasını başından atmayı da böylece başardı. Beni dinlemiş olsaydı, çoktan her şey olup
bitmişti. Ne olursa olsun benim yüzümden oldu. Sözün kısası çok etkiledim onu. Lulu bir
süre sonra geldi.
 
 -Pierre apıştı kaldı, dedi. İşin. ayrıntılarını öğrenmek istiyor. Az sonra anlatacağım ona.
Yemeği birlikte yiyeceğiz. Yarın akşam gidebileceğimizi söylüyor.
 
 -Bilsen ne kadar mutluyum Lulu, dedi Rirette. Çabuk anlatın bana. Bu gece mi karar
verdiniz buna?
 
 -Bilirsiniz, hiçbir şeye karar vermedim, dedi Lulu alçakgönüllülükle. Ne olduysa kendi
kendine oldu.
 
 Sinirli sinirli vurdu masaya:
 
 -Garson! Garson! Canımı sıkıyor şu garson, bir kafe-krem istemiştim.
 
 Rirette şaşkındı. Lulu'nün yerinde olsa, böylesi ciddi bir durumda, bir kafe-krem için bu
kadar zaman yitirmezdi. Lulu cana yakın bir insandı, ama böyle boş kafa olduğu zaman
şaşırtıcı bir şey, kuş gibi.
 
 Lulu alabildiğine güldü:
 
 -Henri'nin suratını görmeliydiniz!
 
 -Anneniz bu işe ne der diye kendi kendime soruyorum, dedi Rirette, ciddi ciddi.
 
 -Annem mi? Bü-yü-le-ne-cek, dedi Lulu, güvenle. Araları bozuktu onunla biliyorsunuz,
zar ona. Henri hep benim kötü yetiştirildiğimi dokundurur ona, yok böyleymişim, yok
şöyleymişim, yok ne idüğü belirsiz bir eğitim gördüğüm apaçıkmış. Biliyorsunuz, ona biraz
da anneme yaptıkları için böyle davrandım.
 
 -Neler oldu?
 
 -Ne olsun, Robert'e bir şamar attı.
 
 -Robert sizde miydi?
 
 -Evet, bu sabah geçerken uğramış, çünkü annem birşeyler öğrensin diye Gompez'nin yanına
vermek istiyor onu. Sanırım bunu size söyledi. Kahvaltımızı yaparken bize uğradı. Henri bir
şamar attı ona.
 
 -Ama niye? diye sordu Rirette, yüzünü hafifçe buruşturarak. Lulu'nün olup bitenleri anlatış
biçiminden hoşlanmıyordu.
 
 -Atıştılar, dedi Lulu, belli belirsiz. Küçük de ona katlanmazdı, kafa tuttu, ağız dolusu
küfretti. Çünkü Henri kötü yetişmiş diyordu ona. Bunu bilir, bunu söyler; buruluyordum.
Sonra Henri kalktı, odada kahvaltı ediyorduk ve bir tokat attı; öldürecektim onu.
 
 -Sonra evi terk mi ettiniz.
 
 -Terk etmek mi? Lulu şaşırmıştı.
 
 -Nereyi?
 
 -İşte o zaman bıraktınız Henri'yi sanıyordum. Dinle, Lulu'cüğüm, olup biteni sırayla anlatın
bana, böyle olmazsa hiçbir şey anlayamam. Söyleyin bana, diye ekledi, kuşkuya kapılmıştı,
Henri'yi kesinlikle bıraktınız mı, doğru mu bu?
 
 -Evet, tabii, bir saattir size bunu anlatıyorum.
 
 -Güzel. Henri, Robert'e tokat attı. Sonra?
 
 -Sonra, dedi Lulu, Henri'yi balkona kapattım, çok gülünç bir şeydi bu. Sırtında pijaması
vardı, cama vuruyordu, ama kırmaya da cesaret edemiyordu; çünkü cimridir. Ben onun
yerinde olsam, ellerim kan içinde de kalsa her şeyi kırar dökerdim. Sonra Texier'ler geldiler.
Camın öteki tarafından Henri bana gülümsüyordu, işi şakaya boğar gibi gösteriyordu.
 
 Garson geçti. Lulu adamı kolundan yakaladı:
 
 -Buraya bakar mıydınız? Zahmet olmazsa bana bir kafe-krem getirseniz?
 
 Rirette canının sıkıldığını hissetti, garsona biraz suçlu gibi gülümsedi, ama garson
anlamsızca durdu, alay dolu aşırı bir saygıyla eğildi. Rirette, Lulu'ye biraz kızdı: Kendinden
aşağı olanlara nasıl davranacağını bir türlü bilemiyordu, bazı kez senli benli, bazı kez çok
uzak ve çok kuru.
 
 Lulu gülmeye başladı.
 
 -Henri'yi pijamayla balkonda görüyorum da ona gülüyorum. Soğuktan titriyordu. Biliyor
musunuz, nasıl kapattım onu balkona? Henri salonun dibindeydi. Robert ağlıyordu, o da dır
r öğütler veriyordu. Kapıyı açtım, Henri, bak, bir araba çiçekçi kadına çarptı, dedim.
Yanıma geldi, çiçekçi kadını sever; çünkü Henri'ye İsviçreli olduğunu söylemiş, kendine âşık
da sanıyor onu. Nerede, nerede? diyordu. Ben yavaşçacık çekildim, odaya girdim, kapıyı
kapattım. Camın ardından bağırdım: Sana öğretirim ben kardeşimle dalaşmanın ne
olduğunu. Bir saatten fazla bıraktım onu balkonda. Gözlerini iri iri açmış bize bakıyordu.
Öfkeden morarmıştı.
 
 Henri'ye dilimi çıkarıyordum ve Robert'e şeker veriyordum. Ondan sonra öteberimi salona
getirdim. Henri'nin bundan tiksindiğini bildiğim için Robert'in önünde giyindim. Robert
küçük bir erkek gibi sarılıyordu bana, çok sevimli, sanki Henri orada yokmuş gibi
davranıyorduk. Bu hengâmede yüzümü yıkamayı unuttum.
 
 -Camın öteki tarafında seninki. Çok gülünç, dedi Rirette, yüksek sesle gülerek.
Lulu gülmeyi kesti.
 
 -Soğuk almış olmasın sakın, dedi acele, sinirliyken insanın aklına gelmiyor. Neşeyle
yeniden söze başladı: yumruğunu sallıyordu bize, durmadan konuşuyordu, ama dediklerinin
yarısı anlaşılmıyordu. Sonra Robert gitti, hemen ardından Texier'ler kapıyı çaldılar. Onları
içeri aldım.
 
 Onları görünce gülmeye başladı, balkondan onlara selâmlar verdi ve ben Texier'lere Bakın
kocama, şu şeker adama, akvaryumda bir balığa benzemiyor mu? diyordum. Texier'ler camın
ardından ona selâm verdiler; biraz şaşırmışlardı, ama renk vermediler.
 
 -Görür gibiyim, dedi Rirette gülerek. Ha hay! Kocanız balkonda ve Texier'ler içeride!
Birçok kez tekrarladı:
 
 -Kocanız balkonda ve Texier'ler içeride... Sahneyi Lulu'ye betimlemek için gülünç ve tuhaf
sözcükler bulmak isterdi, Lulu'nün gülmece duygundan yoksun olduğunu düşünüyordu. Ama
sözcükler aklına gelmedi.
 
 -Pencereyi açtım, dedi Lulu, ve Henri içeri girdi. Texier'lerin önünde öptü beni, küçük
haylaz dedi bana. Küçük haylaz, diyordu, bana bir oyun oynamak istedi. Ben de
gülümsüyordum. Texier'ler de gülümsüyorlardı kibarca, herkes gülümsüyordu. Ama onlar
gidince kulağımın tozuna bir yumruk indirdi. O zaman bir fırça kaptım ve ağzının ortasına
rlattım, iki dudağını da yardım.
 
 -Zavallı Lulu, dedi Rirette, şefkatle.
 
 Ama Lulu bu şefkat gösterisini bir hareketle savuşturdu. Kumral saç kıvrımlarıyla oynayarak
kavgacı bir tavırla dimdik duruyordu. Gözlerinden kıvılcımlar saçıyordu.
 
 -Orada düşünceler ortaya döküldü; olanlar orada oldu; bir havluyla dudaklarını sildim ve
canıma tak ettiğini, artık onu sevmediğimi, gideceğimi söyledim ona. Ağlamaya başladı,
kendini öldüreceğini söyledi. Ama lâf bunlar, anımsarsınız, Rirette, geçen yıl,
Rhenanie'yle olan hikâyeler sırasında, bütün gün aynı teraneyi okurdu bana; Neredeyse savaş
çıkacak, Lulu, gideceğim, öleceğim, benim için üzüleceksin, bana çektirdiğin bütün acılar
yüzünden pişmanlık duyacaksın. İyi iyi, diye karşılık veriyordum ona, sen
iktidarsızsın, seni askere falan almazlar. Ardından yatıştırdım onu, çünkü beni odaya
kilitlemekten söz ediyordu, bir aydan önce gitmeyeceğime söz verdim. Bundan sonra işine
gitti, gözleri kıpkırmızıydı, dudağının üstünde yara bandı vardı, hiç de hoş görünmüyordu.
Ben ev işleriyle uğraştım, mercimeği ateşe koydum ve çantamı hazırladım. Mutfak masasının
üstüne de bir iki satır not yazıp bıraktım.
 
 -Ne yazdınız ona?
 
 -Şöyle yazdım, dedi Lulu, gururla: Mercimek ateşin üstünde, yemeği ye ve gazı kapat.
Buzdolabında jambon var. Benden bu kadar, ben gidiyorum. Hoşça kal.
 
 İkisi birden güldüler ve geçenler dönüp baktı. Rirette sevimli bir görünüşleri olduğunu
şündü ve niçin Viel ya da Cafe de la Paix'in taraçasında oturmamış olmalarına üzüldü.
Gülmeleri geçince sustular. Rirette artık söyleyecek birşeyleri kalmadığını gördü. Biraz hayâl
rıklığına uğramıştı.
 
 -Ben kaçıyorum, dedi Lulu, kalkarak, Pierre'i öğleyin göreceğim. Çantamı ne yapsam
acaba?
 
 -Onu bana bırakın, dedi Rirette, az sonra lavabodaki kadına emanet ederim. Sizi bir daha ne
zaman göreceğim?     
 
 -Saat ikide sizi almaya geleceğim, sizinle birlikte yapacak bir yığın iş var, öteberimin
yarısını almadım; Pierre bana para vermeli.
 
 Lulu gitti. Rirette garsonu çağırdı. İkisi için de kendini kaygılı ve üzüntülü hissediyordu.
Garson koştu: Çağıran kendisi olursa garsonun hemen geldiğini Rirette daha önceden fark
etmişti.
 
 -Beş frank, dedi. Biraz kuru bir tavırla ekledi: İkiniz de pek neşeliydiniz, kahkahalarınız
aşağıdan duyuluyordu. Lulu onu kırdı, diye düşündü Rirette, canı sıkkın, kızararak.
 
 -Arkadaşım bu sabah biraz sinirli, dedi.
 
 -Sevimli bir kadın, dedi garson içinden gelerek. Teşekkür ederim, küçük hanım.
Altı frankı cebine indirdi, çekip gitti. Rirette biraz şaşkındı, ama saat öğleyi çaldı, Rirette,
Henri'nin eve döndüğünü, Lulu'nün yazısını bulduğunu düşündü: Bu onun için huzur dolu bir
an oldu.
 
 -Tüm bunların yarın akşamdan önce Vondamme Sokağındaki Hotel du Theâtre'a
gönderilmesini istiyorum, dedi.
 
 Lulu kasadaki kadına, bir hanımefendi tavrıyla.
 
 Rirette'e doğru döndü:
 
 -Bitti, Rirette, bağlar koptu.
 
 -İsim? dedi kasadaki kadın.
 
 -Mme Lucienne Crispin.
 
 Lulu mantosunu koluna attı, koşmaya başladı. Samaritaine'nin büyük merdivenlerini koşarak
indi. Rirette onu izliyordu, ama bastığı yere bakmadığı için az kalsın kaç kez düşecekti:
Gözleri ancak önünde dans eden mavi ve açık sarı incecik bedeni görüyordu! Ne olursa olsun
insanı baştan çıkaran bir bedeni olduğu bir gerçek... Rirette, Lulu'yu sırtından ya da yandan
her görüşünde çizgilerinin baştan çıkarıcılığıyla sersemliyor, ama kendi kendine bunun
niçinini açıklayamıyordu; bu bir izlenimdi. Kıvrak ve ince, ama uygunsuz birşeyler var onda,
nedir çıkartamıyorum. Her giydiğini bedenine kalıp gibi oturtmayı beceriyor, bundan olmalı.
Arkasından utandığını söyler, sonra da kalçalarına yapışan eteklikler giyer. Pekâlâ biliyorum,
arkası küçük, benimkinden çok küçük, ama daha çok gözüküyor. Yusyuvarlak, zayıf
böğürlerinin altında, etekliği iyice dolduruyor, oradan içeri akıtılmış sanki; sonra da
çalkalanıyor.
 
 Lulu döndü; birbirlerine güldüler. Rirette, bir ayıplanma ve isteksizlik karışımıyla
arkadaşının uygunsuz bedenini düşünüyordu:
 
 Küçük kalkık göğüsler, düz ve parlak bir ten, sapsarı -insan ona dokunsa kauçuktan
olduğuna yemin eder- uzun oyluklar, uzun uzun organlı, bıçkın bir beden. Bir Zenci kadın
bedeni, diye düşündü Rirette, rumba yapan bir Zenci kadın havası var. Döner kapının
yanındaki bir ayna dolgun çizgilerinin görüntüsünü yansıttı Rirette'e: Ben daha sportmenim,
diye düşündü Lulu'nün kolundan tutarak. Giyinik olduğumuz zaman benden daha çok etki
yapıyor, ama çıplakken, ondan daha iyi olduğum kesin.
 
 Bir an sessiz kaldılar, sonra Lulu,
 
 -Pierre iyiydi. Siz de, siz de iyiydiniz, Rirette; her ikinize de birşeyler borçluyum, dedi.
 
 Bunları zoraki bir tavırla söylemişti, ama Rirette buna dikkat etmedi: Lulu hiç mi hiç
teşekkür etmesini bilmezdi, çok utangaçtı.
 
 -Canım istemiyor, dedi birden Lulu, ama bir sutyen almak zorundayım.
 
 -Buradan mı? dedi Rirette. Çamaşır satan bir mağazanın önünden geçiyorlardı.
 
 -Hayır. Burada gördüm de aklıma geldi. Sutyeni Fischer'den alırım.
 
 -Montparnasse Bulvarında mı? diye bağırdı Rirette. Dikkatli olun, Lulu, diye devam etti
ciddiyetle, Montparnasse Bulvarında pek gözükmemek iyi olurdu, hele şu saatlerde:
Henri'yle burun buruna geliveririz, bu da son derece tatsız bir şey olur.
 
 -Henri'yle mi? dedi Lulu, omuz silkerek. Yok canım, niçin olsun?
 
 Öfkeden Rirette'in yanakları ve şakakları pembeleşmişti.
 
 -Siz her zaman aynısınız, Lulu'cüğüm, bir şey hoşunuza gitmedi mi, onu saflıkla ve
kolaylıkla yadsıyorsunuz. Fischer'e gitmek istiyorsunuz, gelgelelim, bana, Henri'nin
Montparnasse Bulvarından geçmediğini söylüyorsunuz. Her gün saat altıda buradan geçtiğini
pekâlâ biliyorsunuz, burası onun yolu. Bunu bana siz söylemiştiniz:
 
 Rennes Sokağını çıkar, otobüsü Raspail Bulvarının köşesinde bekler, diye.
 
 -Şimdi saat olsa olsa beş, dedi Lulu. Sonra, belki işe gitmedi. Ona yazdığım yazıdan sonra
yayılıp kalmış olmalı.    
 
 -Ama Lulu, dedi Rirette, bir başka Fischer var, biliyorsunuz. Opera'dan pek uzak değil,
Quatre-Septembre Sokağında.
 
 -Evet, dedi Lulu, gevşek bir tavırla. Ama oraya kadar gitmek gerekiyor.
 
 -A! Çok hoşsunuz Lulu'cüğüm! Oraya kadar gitmek gerekiyor! Ama iki adımlık yer,
Montparnasse Kavşağından çok daha yakın.
 
 -Sattıkları şeyleri beğenmiyorum.
 
 Rirette içinden alaylı alaylı tüm Fischer'lerin aynı malı sattığını düşündü. Ama Lulu'nün
anlaşılmaz dikkafalılıkları vardı: Henri, şu anda Lulu'nün en az karşı karşıya gelmek zorunda
olduğu söz götürmez bir kişiydi. Sanki bunu ayaklarına kapansın diye bile bile yapıyordu.
 
 -Pekâlâ, dedi hoşgörüyle. Haydi Montpainasse'a, zaten Henri o kadar iri ki, o bizi görmeden
biz onu görürüz.     
 
 -Hem niçin? dedi Lulu. Onunla karşılaşırsak karşılaşırız, o kadar, bizi yemez ya.
 
 Lulu, Montparnasse'a doğru yürümeye koyuldu; hava almaya ihtiyacı olduğunu söylüyordu.
Seine Sokağından, sonra Odeon Sokağından ve Vaugirard Sokağından geçtiler. Rirette,
Pierre'e övgüler yağdırdı ve bu durumda yapması gerekeni yaptığını Lulu'ya anlattı.
 
 -Paris'i bu kadar sevdiğime göre üzüleceğim oralarda, dedi Lulu.
 
 -Susun şimdi Lulu. Düşünüyorum da Nice'e gitmek gibi bir fırsat var ve Paris'ten yana
üzüntü çekiyorsunuz.
 
 Lulu karşılık vermedi, araştırıcı ve hüzünlü bir havayla sağa sola bakmaya koyuldu.
Fischer'den çıktıklarında saatin altıyı vurduğunu işittiler. Rirette, Lulu'yu dirseğinden
yakaladı, onu daha hızlı götürmek istedi. Ama Lulu, çiçekçi Baumann'ın önünde durdu.
 
 -Şu açelyalara bakın, Rirette'ciğim. İyi bir salonum olsaydı bunlardan her yana koyardım.
 
 -Saksıda çiçek sevmem, dedi Rirette.
 
 Çileden çıkmıştı. Başını Rennes Sokağından yana çevirdi ve olan oldu, bir dakika sonra
Henri'nin aptal iri görüntüsünün belirdiğini gördü. Başı açıktı, sırtında kestane rengi tweed
spor bir ceket vardı.
 
 Rirette kestane renginden tiksiniyordu.
 
 -İşte Lulu, işte, dedi, atılırcasına.
 
 -Nerede? dedi Lulu, nerede? Rirette kadar bile sakin değildi.
 
 -Ardımızda, öteki kaldırımda. Gidelim, o yana da dönmeyin.
 
 Lulu birden döndü.
 
 -Gördüm onu, dedi.
 
 Rirette onu sürüklemeye kalktı, ama Lulu karşı koydu, sabit gözlerle Henri'ye bakıyordu.
Sonunda,
 
 -Sanırım bizi gördü, dedi.
 
 Korkmuş gözüküyordu, kendini Rirette'e bırakıverdi ve uysalca onun peşine takıldı.
 
 -Şimdi, Tanrı aşkına, Lulu, dönmeyiniz artık, dedi Rirette, biraz nefes nefese. Sağdaki en
yakın sokaktan dönüveririz. Delambre Sokağından. Çok hızlı yürüyorlardı, geçenleri itip
kakıyorlardı. Bazan Lulu sürükleniyordu, bazan da Rirette'i ileri doğru sürükleyen o oluyordu.
 
 Ama Rirette Lulu'nün biraz ardında iri kumral bir gölge gördüğü zaman daha Delambre
Sokağının köşesine ulaşmamışlardı; bunun Henri olduğunu anladı ve öfkeden titremeye
başladı. Lulu gözkapaklarını eğik tutuyor, sinsi ve inatçı bir havada gözüküyordu.
Tedbirsizliğine üzülüyor, ama çok geç, bu çok kötü onun için. Adımlarını sıklaştırdılar,
Henri onları tek bir söz söylemeden izliyordu. Delambre Sokağını geçtiler, Observatoire
yönünde yürümeye devam ettiler. Rirette, Henri'nin ayakkabılarının gıcırtısını duyuyordu,
yürüyüşlerini noktalayan düzenli ve hafif bir çeşit hırıltı da vardı. Bu Henri'nin soluklarıydı
(Henri her zaman kuvvetli soluk alır verirdi, ama hiçbir zaman şu andaki gibi değil;
ya onlara yetişmek için koştuğundan, ya da heyecandan). Sanki o burada değilmiş gibi
davranmalı, diye düşündü Rirette.
 
 Varlığı gözümüze ilişmemiş gibi gözükmeli. Ama göz ucuyla ona bakmaktan da kendini
alamıyordu. Çamaşır gibi beyazdı ve gözkapaklarını öylesine eğmişti ki gözleri kapalı gibiydi.
Uyurgezer dense yeridir, diye düşündü Rirette bir çeşit korkuyla. Henri'nin dudakları
titriyordu ve alt dudağının üstünde yarı kopmuş kırmızımsı bir yara bandı da titreyip
duruyordu. Ve soluğu, düzenli ve boğuk soluğu şimdi hımhım bir müzikle sona eriyordu.
Rirette kendini kötü hissediyordu. Henri'den korkmuyordu, ama hastalık ve tutkuydu hep ona
korku veren.
 
 Biraz sonra Henri, elini, bakmaksızın yavaşça uzattı, Lulu'nün kolunu yakaladı. Lulu
neredeyse ağlayacakmış gibi ağzını büzdü ve irkilerek kendini kurtardı.
 
 -Üüf! yaptı Henri.
 
 Rirette'in durmak gibi çılgınca bir düşünce vardı kafasında. Göğsünde bir sancı vardı,
kulakları uğulduyordu. Ama Lulu neredeyse koşuyordu; o da bir uyurgezeri andırıyordu.
Lulu'nün kolunu bıraksa ve kendisi dursa, öteki ikisi yan yana, suskun ölüler gibi solgun ve
gözleri kapalı koşmayı sürdürecekler gibi geliyordu Rirette'e.
 
 Henri konuşmaya başladı. Kısık, garip bir sesle konuşuyordu:
 
 -Benimle eve dön.
 
 Lulu karşılık vermedi. Henri boğuk ve vurgusuz aynı sesle yeniden konuştu:
 
 -Benim karımsın. Benimle gel.
 
 -Dönmek istemediğini pekâlâ görüyorsunuz, dedi Rirette, dişlerini sıkarak. Rahat bırakın
onu. Henri'nin Rirette'i duymamış bir hali vardı. Tekrarlıyordu:
 
 -Senin kocanım, benimle eve dönmeni istiyorum.
 
 -Onu rahat bırakın rica ederim, dedi Rirette, tiz bir sesle. Onun canını sıkmakla hiçbir şey
geçmez elinize. Rahat bırakın bizi.
 
 Henri, Rirette'e doğru şaşkınca döndü:
 
 -Bu benim karım, dedi. Bu kadın benimdir, benimle evine dönsün istiyorum. Lulu'nün
kolunu yakaladı, bu kez kendini kurtaramadı Lulu.
 
 -Defolun, dedi Rirette.
 
 -Bir yere gitmem, onu her yerde izleyeceğim, eve dönsün istiyorum. Zorlanarak
konuşuyordu. Birden dişlerini gösteren bir yüz hareketi yaptı ve var gücüyle bağırdı:
 
 -Sen benimsin!
 
 İnsanlar gülerek dönüp baktılar. Henri, Lulu'nün kolunu sarsıyor, dudaklarını oynatarak bir
hayvan gibi homurdanıyordu. Bereket versin boş bir araba geçiverdi. Rirette arabaya işaret
etti ve araba durdu. Henri de durdu. Lulu yürüyüp gitmek istedi, ama her biri bir kolundan
kıca tuttular onu.
 
 -Anlamalısınız, dedi Rirette, Lulu'yü yola doğru çekerek. Bu zorbalıkla onu eve
götüremezsiniz.
 
 -Bırakın onu; bırakın karımı, diye Henri, Lulu'yü öteki yana çekiyordu. Lulu bir çamaşır
paketi gibi yumuşaktı.
 
 -Binecek misiniz, binmeyecek misiniz? diye bağırdı şoför sabırsızlıkla.
 
 Rirette, Lulu'nün kolunu bıraktı ve Henri'nin eline yağmur gibi yumruklar indirdi. Ama
Henri, bunları duymuyormuş gibi gözüküyordu. Biraz sonra Henri, Lulu'yü koyuverdi, aptal
bir tavırla Rirette'e bakmaya başladı. Rirette de ona baktı. Düşüncelerini toplamakta zorluk
çekiyordu; uçsuz bucaksız bir tiksinti kaplamıştı içini. Bir iki saniye göz göze durdular. İkisi
de soluyordu. Rirette, Lulu'yü gövdesinden yakaladı, arabaya dek sürükledi.
 
 -Nereye? dedi şoför.
 
 Henri onların ardındaydı, birlikte arabaya binmek istiyordu. Ama Rirette onu var gücüyle itti
ve kapıyı birdenbire kapattı.
 
 -Oh, kalkın, kalkın! dedi şoföre. Nereye gideceğimizi sonra söyleriz.
 
 Araba kalktı, Rirette arabanın arkasına doğru kaykıldı. Her şey ne kadar bayağıydı, diye
şündü. Lulu'dan nefret ediyordu.
 
 -Nereye gitmek istiyorsunuz, Lulu'cüğüm, diye sordu tatlılıkla.
 
 Lulu karşılık vermedi. Rirette onu kollarıyla sardı, inandırıcı olmaya çalıştı:
 
 -Bana karşılık vermelisiniz. İster misiniz sizi Pierre'e bırakayım?
 
 Lulu, Rirette'in evet anlamı çıkardığı bir hareket yaptı. Rirette öne eğildi:
 
 -Messine Sokağı, 11.
 
 Rirette döndüğü zaman Lulu ona garip bir tavırla bakıyordu.
 
 -Nesi vardı... diye söze başladı Rirette.
 
 -Sizden iğreniyorum! diye bağırdı Lulu, Pierre'den iğreniyorum, Henri'den iğreniyorum.
Nedir benden istediğiniz? Bana işkence ediyorsunuz.
 
 Birden durdu, tüm çizgileri gerildi.
 
 -Ağlayın, dedi Rirette, sakin bir ağırbaşlılıkla. Ağlayın, iyi gelir size. Lulu iki büklüm oldu,
çkırmaya başladı. Rirette onu kollarının arasına aldı, sıktı. Saçlarını okşuyordu. Ama, bunun
dışında, kendini soğuk ve aşağılanmış hissediyordu. Araba durduğu zaman Lulu yatışmıştı.
Gözlerini kuruladı ve yüzüne pudra sürdü.
 
 -Bağışlayın beni, dedi kibarca. Sinirden. Onu bu durumda görmeye dayanamadım, bana acı
veriyordu.
 
 -Bir orangutana benziyordu, dedi Rirette durgunca. Lulu güldü.
 
 -Sizi ne zaman göreceğim? diye sordu Rirette.
 
 -O! Yarından önce olmaz. Pierre, annesinin yüzünden beni eve götüremez, biliyorsunuz.
Ben Hotel du Theâtre'dayım. Zahmet olmazsa, biraz erkence gelebilirseniz; dokuza doğru,
çünkü daha sonra annemi görmeye gideceğim.
 
 Rengi uçuktu. Lulu'nün darmadağın olmasındaki kolaylığın korkunçluğunu hüzünle düşündü Rirette.
 
 -Bu gece pek yormayın kendinizi, dedi.
 
 -Korkunç derecede yorgunum, dedi Lulu, sanırım Pierre beni erken rahat bırakır, ama böyle
şeyleri hiç anlamıyor.
 
 Rirette arabada kaldı ve evine gitti. Bir an için sinemaya gitmeyi düşündü, ama bunu
yapmayı artık yüreği götürmedi. Şapkasını bir sandalyenin üstüne attı, cama doğru yürüdü.
Ama yatak çekti onu, gölgeli çukurluğu içinde serin, yumuşacık, bembeyaz. Oraya kendini
atmak, yanan yanaklarında yastığın okşayışını duymak. Ben güçlüyüm, ne yaptıysam ben
yaptım Lulu için ve şimdi yalnızım ve kimse benim için bir şey yapmıyor. Kendine öylesine
acıdı ki bir hıçkırık düğümü geldi takıldı boğazına. Nice'e gidecekler, onları artık
görmeyeceğim: Onların mutluluğunu yaratan bendim, ama beni düşünmeyecekler artık. Ve
ben burada, Burma'da yalancı inciler satarak günde sekiz saat çalışıp duracağım. İlk
gözyaşları yanağından aktığı zaman kendini yavaşça yatağa bıraktı. Nice'e... diye
tekrarlıyordu acı acı ağlayarak, Nice'e... güneşe... Riviera kıyılarına...
 
 3
 
 Off! Karanlık gece. Sanki biri odanın içinde yürüyor gibi: Terlikleriyle bir adam.
Sakınarak bir adım atıyordu, döşemenin hafifçe gıcırdamasına aldırmadan, sonra ötekini.
Duruyor, bir an suskunluk oluyor, sonra odanın öteki köşesinden, birden bir sapık gibi,
amaçsızca yürümeye başlıyordu. Lulu üşümüştü, örtüler son derece hafifti. Yüksek sesle
Off! dedi ve kendi sesinden kendi korktu.
 
 Off! Şimdi yıldızlara ve gökyüzüne baktığına eminim, bir sigara yakar, dışarıdadır, Paris'in
göğünün morumsu rengini sevdiğini söylerdi. Kısa adımlarla evine döner, kısa adımlarla:
Böyle yaptığı zamanlar kendini şair gibi hisseder, bunu bana söyledi, sağılmaya götürülen bir
inek kadar hafif, düşünmez artık ve ben kirliyim. Şu anda temiz olması beni şaşırtmıyor,
pisliğini burada bıraktı, karanlıkta, bir havlu onunla dolu, yatağın ortasında çarşaf ıslak,
bacaklarımı geremiyorum, çünkü ıslaklığı derimin altında duyacağım, ne pislik. O kupkuru,
çıktığı zaman pencerenin altında ıslık çaldığını duydum, o orada aşağıda, güzel giysileri
içinde kuru ve taze, mevsimlik pardösüsü içinde; giyinmesini bilmekle tanınır o, bir kadın
onunla dışarı çıkmaktan gururlanabilir, o pencerenin altındaydı ve ben çırılçıplak gecenin
içindeydim, üşümüştüm ve ellerimle karnımı ovuşturuyordum, çünkü hâlâ ıpıslak olduğuna
inanıyordum. Bir dakikalığına buraya çıktım, demişti, yalnızca odanı görmek için. İki saat
kaldı ve yatak gıcırdadı -şu pis demir karyola.
 
 Nereden bulmuştu bu oteli, diye sordum kendi kendime, bana eskiden burada on beş gün
geçirdiğini söylemişti, pek rahat olacakmışım burada, odaların tuhaflıkları bunlar, iki oda
gördüm, bu denli küçük oda görmemiştim, eşyayla doluydular, puflar, kanepeler, küçük
masalar vardı, bunlar pis pis aşk kokuyor, on beş gün geçirdi mi geçirmedi mi bilmem, ama
muhakkak ki yalnız değildi on beş gün, bana oldukça saygı göstermesi gerekiyor beni buraya
bağlaması için: Biz yukarı çıkarken otelin garsonu alay ediyordu.
 
 Cezayirliydi, bu adamlardan nefret ederim, korkarım onlardan, bacaklarıma baktı, sonra
yazıhaneye girdi, kendi kendime Tamam, işi pişirecekler demiştir, pis şeyler kurumuştur
kafasında, orada, kadınlara yaptıkları şeyler korkunç gözüküyor; ellerine bir kadın düşerse,
yaşamı boyunca eksik kalır. Pierre durmadan canımı sıkarken, benim ne yaptığımı düşünen ve
olduğundan da daha kötü pislikleri kafasında canlandıran bu Cezayirliyi düşünüyordum.
Odada biri var! Lulu soluğunu kesti, ama çıtırtı da durdu hemen hemen. Oyluklarının arasında
rı var, bu kaşındırıyor beni, bu yakıyor beni, canım ağlamak istiyor, bu böyle her gece
olacak, yalnız önümüzdeki gece değil, çünkü trende olacağız.
 
 Lulu dudağını ısırdı ve titredi çünkü inlediğini anımsıyordu. Doğru değil bu, inlemedim,
yalnızca biraz güçlü soluk aldım, çünkü çok ağırdı, üstümde olduğu zaman soluğumu kesiyor.
İnledin, hoşlanıyorsun, dedi bana, böyleyken konuşulmasından tiksinirim, insan kendini
unutsun isterim, ama o açık saçık şeyler söylemekten geri kalmaz. İnlemedim bir kere, zevk
alamıyorum, bu bir olgu, hekim söyledi, üstelik de ben vermiyorum kendimi ona. Buna
inanmak istemiyor, buna hiç inanmak istemediler. Hepsi: Çünkü sen kötü başlamışsın,
zevkin ne olduğunu öğreteceğim ben sana, diyorlardı. Bırakıyordum söylesinler, olup biteni
pek iyi biliyordum, tıpla ilgili bir olaydı, ama bu işlerine gelmiyor.
 
 Biri merdivenleri çıkıyordu. İşte, biri giriyor içeri. Ne olur, Tanrım, gelen o olsun. Eğer onu
götürmek düşüncesi varsa kafasında, yapar o yapacağını. Bu değil o, ağır adımlar bunlar -
öyleyse -Lulu'nün yüreği hopladı -Cezayirliyse, yalnız olduğumu biliyor; neredeyse
yüklenecek kapıya, dayanamam, böylesine dayanamam, hayır, aşağıdaki kattan bu, biri
odasına dönüyor, anahtarını kilide sokuyor, zaman gerek ona, sarhoş, kim oturuyor
bu otelde diye soruyorum kendime, sözüm ona temiz kimseler olmalı; bu öğleden sonra
merdivende kızıl saçlı bir kadına rastladım, gözleri esrarkeş gözüydü. Ben inlemedim! Ama
doğal olarak, beni uyarmak için sonunda bütün marifetlerini ortaya döküyor, bu işi beceriyor,
bu işi bilenlerden korkarım, bozulmamış bir erkekle yatmayı yeğlerdim. Gitmesi gereken yere
dosdoğru giden hafifçe dokunan, biraz bastıran, fazla değil, eller... Çalmasını bildikleri için
bundan bir övünç payı çıkardıkları bir çalgı yerine koyuyorlar sizi.
 
 Beni uyarmalarından iğreniyorum, boğazım kuru, korkuyorum, ağzımda bir tat var ve bana
egemen olduklarını sandıkları için yerin dibine geçiyorum; Pierre, kendini beğenmiş budalaca
bir tavır takındığı ve -Benim tekniğim var, dediği zaman tokatlasam onu. Tanrım, yaşam
bunun için mi, bunun için mi giyinip kuşanmak, yıkanmak ve güzel olmak, tüm romanlar da
bunun üstüne mi yazılmışlar, her zaman bu mu düşünülüyor, sonunda işte meydanda olup
biten, yarı yarıya soluğunuzu kesen ve işin sonunu getirmek için karnınızı ıslatan adamın
biriyle bir odaya giriliyor. Uyumak istiyorum, oh! Yalnızca biraz uyuyabilsem, yarın bütün
gece yolculuk yapacağım, harap olacağım. Nice'de başıboş dolaşmak için biraz diri olmak
isterim; güzel bir şey gibi gözüküyor.
 
 İtalyanvari küçük sokaklar ve güneşte kuruyan renkli çamaşırlar vardır. Resim sehpamla
kurulacağım oraya ve resim yapacağım ve küçük kızlar gelip ne yaptığıma bakacaklar. Pislik!
(Biraz kaykılmıştı ve kalçası çarşafın ıslak lekesine dokunmuştu.) Bunun için beni götürüyor.
Kimse sevmiyor beni. Yanımda yürüyordu ve ben hemen hemen bitkindim, tatlı bir söz
bekliyordum. Seni seviyorum, deseydi, muhakkak onun evine dönemeyecektim, ama ona
hoş şeyler söyleyecektim, dostça ayrılacaktı, bekliyordum, bekliyordum, kolumu tuttu,
kolumu ona bıraktım, Rirette kızgındı, orangutana benzediği doğru değil, ama bilirim Rirette
böylesi şeyler düşünür, kötü bakışlarla yan yan ona bakıyordu, kötü olabilmesi şaşırtıcı bir
şey, pekâlâ, buna karşın kolumu yakaladığı zaman karşı koymadım, ama onun istediği ben
değildim, karısını istiyordu, çünkü benimle evliydi ve çünkü benim kocamdı; beni her zaman
eziyordu, benden daha akıllı olduğunu söylüyordu, başına ne geldiyse kendi hatasındandır,
bana yüksekten bakmamalıydı; yine de onunla olurdum.
 
 Şu anda beni aramadığına, özlemediğine eminim, ağlamaz, dırlanır, işte bütün yaptığı budur
ve hoşnuttur; çünkü tüm yatak onundur ve iri bacaklarını yayabilir. Ölmek isterdim. Benim
için kötü düşünür diye çok korkuyorum. Ona hiçbir şeyi açıklayamıyordum, çünkü Rirette
aramızdaydı, konuşuyordu, konuşuyordu, konuşuyordu, hırçın bir hali vardı. Rirette de
hoşnuttur şimdi, yürekliliği için kendi kendini över, bir koyun kadar uysal olan Henri'ye kötü
davrandığı için. Gideceğim. Bir köpek gibi onu ortada koyup gitmeye zorlayamazlar beni.
Yatağın dışına atladı ve düğmeyi çevirdi. Çoraplarım ve kombinezonum yeter. Saçlarını
taramak zahmetine bile katlanmadı, öylesine aceleciydi. Beni görecek insanlar koca külrengi
mantom içinde benim çıplak olduğumu bilmeyecekler; ayaklarıma dek iniyor. Cezayirli
-yüreği çarparak durakladı- bana kapıyı açması için onu uyandırmam gerekiyor. Merdivenleri
sessizce indi- ama basamakları tek tek gıcırdıyordu, yazıhanenin camına vurdu.
 
 -Ne var? dedi Cezayirli.
 
 Gözleri kırmızı ve saçları karmakarışıktı, pek ürkütücü gibi gözükmüyordu.
 
 -Bana kapıyı açın, dedi Lulu kuruca.
 
 Bir çeyrek kadar sonra Henri'nin kapısını çalıyordu.
 
 -Kim o? diye sordu Henri kapının ardından.     
 
 -Benim!
 
 Karşılık vermiyor, benim içeri girmemi istemiyor. Açana dek vuracağım kapıya, komşular
yüzünden direnmez. Bir dakika sonra kapı aralandı ve Henri burnunun üstünde bir sivilceyle,
solgun bir yüzle çıktı ortaya, sırtında pijaması vardı. Uyumadı, diye düşündü Lulu şevkatle.
 
 -Böyle gitmek istemedim; seni yeniden görmek istedim.
 
 Henri hiçbir şey söylemiyordu. Lulu onu biraz iterek içeri girdi. Ne de beceriksizdir, insan
onu hep yolunun üstünde bulur, bana gözlerini açmış bakıyor, eli kolu sallanıyor, ancak gövde
gösterisi bilir. Sus, git, sus, canının sıkkın olduğunu ve konuşamadığını pekâlâ görüyorum.
Henri tükrüğünü yutmak için çaba harcıyordu, kapıyı Lulu kapatmak zorunda kaldı.
 
 -Dostça ayrılalım istiyorum, dedi.
 
 Henri konuşmak istiyormuş gibi ağzını açtı, birden döndü ve kaçtı. Ne oldu? Ardından
gitmeye cesaret edemiyordu. Ağlıyor mu? Lulu birden onun öksürüğünü duydu; tuvaletteydi.
Henri döndüğü zaman boynuna sarıldı ve ağzını onun ağzına yapıştırdı: Kusmuk kokuyordu.
Lulu hıçkırdı.
 
 -Üşüyorum, dedi Henri.
 
 -Yatalım, diye önerdi ağlayarak Lulu. Yarın sabaha dek kalmak istiyorum.
 
 Yattılar. Lulu büyük hıçkırıklarla sarsıldı, çünkü odasına, güzel temiz yatağına ve camdaki
rmızı ışığa yeniden kavuşmuştu. Henri onu kollarının arasına alır diye düşünüyordu; ama o
hiçbir şey yapmadı:
 
 Boylu boyunca yatıyordu, yatağa serilmiş bir örtü gibiydi sanki. Bir İsviçreliyle konuştuğu
zamanki kadar katıydı. Lulu onun başını ellerinin arasına aldı ve ona sabit sabit baktı, Sen
temizsin, sen, sen temizsin. Henri ağlamaya başladı.
 
 -Öylesine mutsuzum ki, dedi, hiç böylesi mutsuz olmamıştım.
 
 -Ben mutsuz değilim artık, dedi Lulu.
 
 Uzun süre ağladılar. Bir süre sonra Lulu yatıştı ve başını Henri'nin omzuna koydu. Uzun
süre böyle kalınabilse: Saf ve mahzun iki öksüz gibi, ama olanağı yok bunun, hayatta olmaz
bu. Yaşam Lulu'nün üstüne üstüne gelen ve onu Henri'nin kollarından çekip koparan
koskoca bir dalgaydı. Elin, kocaman elin. Elleriyle gururlanır, çünkü iridir onlar, eski
ailelerden gelenlerin ellerinin ayaklarının iri olduğunu söyler. Bedenimi ellerinin arasına
almayacak artık -biraz gıdıklıyordu beni, ama gururlanıyordum, çünkü neredeyse parmakları
birbirine değiyordu. İktidarsız olduğu doğru değil, temiz o, temiz -ve biraz tembel. Yaşlı
gözleriyle güldü ve onu çenesinin altından öptü.
 
 -Ne diyeceğim anneme babama? dedi Henri. Annem duyunca ölür.
 
 Mme Crispin ölmeyecekti, sevinç duyacaktı tersine. Benden söz edecekler, yemekte, beşi
birden kınayan bir tavırla, her şeyi enine boyuna bilen insanlar gibi, ama on altı yaşındaki
küçük kızın varlığından ötürü her şeyi söylemek istemeyen insanlar gibi, yanında bazı
şeylerden söz edilmeyecek yaşta bir kızdı o. Öte yandan benimle eğlenecek, çünkü öğrenecek
her şeyi, her şeyi bilir her zaman ve tiksinir benden. Tüm çamur bu! Ve görünüşler
bana karşı.
 
 -Hemen şimdi söyleme, diye yalvardı Lulu. De ki sağlığı için Nice'e gitti.
 
 -İnanmayacaklar bana.
 
 Lulu, Henri'nin tüm yüzünü çabuk çabuk öptü.
 
 -Benimleyken yeterince kibar değildin, Henri.
 
 -Sahi, dedi Henri, yeteri kadar kibar değildim. Ama sen de değildin, dedi düşünceli bir
yüzle; kibar değildin.
 
 -Ben değildim, ha! dedi Lulu. Ne kadar mutsuzuz. Lulu o kadar kuvvetli ağlıyordu ki
kanacağını sandı: Birazdan gün doğacak ve o gidecekti. İstenilen şey hiç mi hiç yapılmıyor,
sürüklenip gidiyor insan.
 
 -Böyle gitmek zorunda değildin, dedi Henri. Lulu içini çekti:
 
 -Seni çok seviyordum, Henri:
 
 -E şimdi sevmiyor musun beni artık?
 
 -Aynı şey değil bu.
 
 -Kiminle gidiyorsun?
 
 -Senin tanımadığın kimselerle.
 
 -Benim tanımadığım kimseleri sen nasıl tanıyorsun, dedi Henri öfkeyle. Nerede görüyorsun
onları?
 
 -Bırak bunu, şekerim, benim küçük Gulliverim, kocalık yapmayacaksın ya şu sıra?
 
 -Bir erkekle gidiyorsun! dedi Henri ağlayarak.
 
 -Dinle, Henri, yemin ederim ki değil, annemin başı için erkekler fazlasıyla tiksindiriyor beni
şu an. Bir karı-kocayla gidiyorum, Rirette'in dostları, yaşlı insanlar. Yalnız yaşamak
istiyorum, bana iş bulacaklar. Oh! Henri bir bilsen yalnız yaşamaya nasıl ihtiyaç duyuyorum,
tüm bunlar iğrendiriyor beni.
 
 -Ne? dedi Henri. Seni iğrendiren ne?
 
 -Her şey! Öptü onu. Beni iğrendirmeyen tek şey sensin, şekerim.
 
 Ellerini Henri'nin pijamasından içeri soktu ve tüm bedenini okşadı. Henri bu soğuk ellerden
titredi, ama bıraktı onu, yalnızca,
 
 -Hastalanacağım, dedi.
 
 İçinde kırılan birşeylerin olduğu kesindi.
 
 Saat yedide Lulu kalktı, ağlamaktan gözleri şişmişti; bitkince,
 
 -Oraya dönmem gerekiyor, dedi.
 
 -Orası neresi?
 
 -Hotel de Theâtre'dayım, Vandamme Sokağında. Pis bir yer.
 
 -Benimle kal.
 
 -Hayır, Henri, rica ederim, zorlama; sana bunun olanaksız olduğunu söyledim.
Sizi sürükleyen dalgadır, yaşam bu; ne yargılanabilir, ne anlaşılabilir, bırakın gitsin
demekten başka yapacak bir şey yok. Yarın Nice'de olacağım.
 
 Ilık suda gözlerini yıkamak için tuvalete geçti. Titreyerek mantosunu giydi. Bir alınyazısı
gibidir bu. Allah vere de bu gece trende uyuyabilsem, öyle olmazsa Nice'e varınca gebermiş
olurum. Birinci mevki alır umarım. Birinciyle ilk kez yolculuk yapacağım. Her şey her zaman
böyledir: Yıllardır birinci mevkide uzun bir yolculuk yapmak isterdim; tam bunun
gerçekleşeceği sırada her şey öylesi bir düzene girdi ki ne tadı kaldı, ne tuzu benim için.
Gitmekte acele ediyordu, çünkü şu son anlarda katlanılmazı olanaksız birşeyler vardı.
 
 -Şu Gallois'yla ne yapacaksın? diye sordu Lulu. Gallois, Henri'den bir duvar ilanı istemişti,
Henri yaptı onu, şimdi de Gallois artık istemiyordu ilanı.
 
 -Bilmiyorum, dedi Henri.
 
 Henri örtülerin altında büzülmüştü, saçlarından ve kulağının ucundan başka bir şey
görünmüyordu artık. Ağır ve cansız bir sesle,
 
 -Sekiz gün boyunca uyumak isterdim, dedi.
 
 -Hoşça kal, şekerim, dedi Lulu.
 
 -Hoşça kal.
 
 Onun üstüne eğildi, örtüyü biraz araladı ve alnından öptü. Uzun bir süre kapının
sahanlığında, kapıyı kapatıp kapatmama kararsızlığı içinde durdu. Bir süre sonra, gözlerini
çevirdi ve şiddetle kapıyı çekti. Kuru bir gürültü duydu ve az daha bayılacağını sandı.
 
 Buna benzer bir duyguyu babasının tabutu üstüne ilk toprak atılırken de duymuştu.
 
 -Henri pek nazik davranmadı. Beni kapıya kadar geçirmek için yataktan kalkabilirdi. Kapıyı
o kapatsaydı daha az acı duyardım gibi geliyor bana.
 
 4
 
 -Yaptı yapacağını! dedi Rirette, bakışları uzakta. Yaptı yapacağını! Akşamdı. Saat altıya
doğru Pierre, Rirette'e telefon etmişti ve Rirette, Döme'da gelip onu bulmuştu.
 
 -Peki siz, dedi Pierre; biz onu bu sabah saat dokuza doğru görmeyecek miydiniz?
 
 -Gördüm.
 
 -Tuhaf bir durumu yok muydu?
 
 -Yo, hayır, dedi Rirette. Bir şey fark etmedim. Biraz yorgundu, ama bana siz gittikten sonra
Nice'i görmek düşüncesinden doğan coşkudan ve biraz da Cezayirli garsonun korkusundan
pek iyi uyumadığını söyledi... Bakın, üstelik de bence sizin birinci mevki bilet alıp
almayacağınızı sordu bana, birinci mevkide yolculuk etmenin hayatının düşü olduğunu
söyledi. Yok, diye kesti attı Rirette, kafasında bu gibi şeyler yoktu eminim, hiç olmazsa ben
oradayken yoktu. İki saat kaldım onunla, tüm bunların dışında oldukça da gözlemciyimdir,
gözüme ilişen bir şey olsaydı, o çok gizli kapaklıdır diyeceksiniz bana, ama onu dört yıldır
tanıyorum, yığınla olayların arasında gördüm onu, ezberime almışımdır ben Lulu'cüğümü.
 
 -Öyleyse Texier'ler onu karar vermeye zorlamışlardır. Tuhaf... Biraz daldı ve birden yeniden
başladı söze: Onlara kim verdi Lulu'nün adresini diye soruyorum kendi kendime, oteli seçen
benim, bu otelden söz edildiğini daha önce hiç duymamıştı.
 
 Dalgın dalgın Lulu'nün mektubuyla oynuyordu Pierre, Rirette'in canı sıkkındı, çünkü
mektubu okumak isterdi ve Pierre bu konuda bir şey önermiyordu.
 
 -Ne zaman aldınız mektubu? diye sordu sonunda.
 
 -Mektup mu? Mektubu aldırmadan uzattı ona. Bakın, okuyabilirsiniz. Saat bire doğru kapıcı
kadına bırakılmış olmalı. Menekşe renkli ince bir kâğıttı bu, tütüncülerde satılan cinsten.
 
 Şekerim,
 
 Texier'ler geldiler (adresi kim verdi onlara bilmiyorum), sana çok zahmet
veriyorum, ama gitmiyorum, sevgilim, sevgili Pierre, Henriyle kalıyorum, çünkü son derece
üzgün. Texier'ler onu bu sabah görmüşler, onlara kapıyı açmak istememiş. Mme Texier
adamda insan suratı kalmadığını söyledi. Pek naziklerdi ve söylediğim nedenleri anladılar.
Mme Texier olup biteni bir yana bırakalım, dedi, ayının tekidir, ama içinde kötülük yoktur,
dedi. Dedi ki: onun için ne kadar önemli olduğumu anlaması için böyle bir şey gerekliydi.
Kim verdi onlara adresimi bilmiyorum, söylemediler bana, bu sabah ben Rirette'le otelden
çıkarken beni görmüş olmalı. Mme Texier benden hatırı sayılır bir özveride bulunmamı
istediğinin farkında olduğunu, ama buna karşı çıkmayacağımı bilecek kadar da beni tanıdığını
söyledi.
 
 Nice yolculuğumuz için çok üzülüyorum, sevgilim, pek mutsuz sayılmazsın diye düşündüm,
çünkü sen bana her zaman için sahipsin. Ben tüm yüreğim ve bütün bedenimle seninim, eskisi
kadar sık sık göreceğiz birbirimizi. Ama Henri bana artık sahip olmasaydı öldürürdü kendini,
ben onun için vazgeçilmez bir şeyim, kendimi böylesi bir sorumluluk içinde hissetmek benim
hoşuma gitmiyor, inan. Umarım beni pek korkutan ağız kavgaları yapmaya kalkmayacaksın,
pişmanlık acısı çekeyim istemezsin, değil mi? Şimdi Henri'nin yanına dönüyorum, onu da bu
halde göreceğimi düşününce biraz kanım çekilir gibi oluyor, ama koşullarımı ileri sürecek
kadar cesaretim olacak. Önce fazlasıyla özgürlük isteyeceğim, çünkü seni seviyorum, sonra
Robert'i rahat bırakmasını ve annem için kötü şeyler söylememesini isteyeceğim.
 
 Şekerim, çok mutsuzum, burada olmanı isterdim, seni istiyorum, sarıl bana, tüm bedenimde
okşayışlarını duyayım. Yarın saat beşte Döme'da olacağım. -Lulu.
 
 -Zavallı Pierre'ciğim! Rirette onun elini tuttu.
 
 -Asıl onun için üzüldüğümü size söyleyeyim! dedi Pierre. Havaya ve güneşe ihtiyacı vardı.
Ama madem ki, böyle karar verdi... Annem korkunç sahneler yarattı, diye sürdürdü. Villa
onun ya, oraya bir kadın götürmemi istemiyordu.
 
 -Ya? dedi Rirette kesik kesik. Ya? Çok iyi öyleyse herkes durumdan hoşnut.
 
 Pierre'nin elini bıraktı. Neden bilinmez içini acı bir pişmanlık duygusu kapladığını
duyuyordu.
 
 BİR YÖNETİCİNİN ÇOCUKLUĞU
 
 Küçük melek elbisemin içinde pek güzelim. Bayan Portier, anneme, Minik oğlunuz pek
şeker şey. Küçük melek kılığı içinde çok güzel, demişti. Bay Bouffardier, Lucien'i dizlerinin
arasına çekti ve çocuğun kollarını okşadı. Bu sahiden küçük bir kız, dedi gülümseyerek.
 
 Senin adın ne bakayım? Jacqueline mi, Lucienne mi, Margot mu? Lucien kıpkırmızı oldu
ve Benim adım Lucien, dedi. Küçük bir kız mıydı, değil miydi artık pek bilmiyordu.
Birçok kimse onu küçükhanım diye öpmüştü. Herkes onu ince kanatlarıyla, uzun mavi
elbisesiyle, küçük çıplak kolları ve lüle lüle kumral saçlarıyla pek sevimli buluyordu.
 
 İnsanların birdenbire onun artık küçük bir oğlan çocuk olmadığına karar vereceklerinden
korkuyordu. Boşu boşuna karşı koydu; kimse onu dinlemezdi, ancak uyurken elbisesini
çıkarmasına izin verilirdi, sabahleyin uyanınca da elbiseyi ayakucunda bulurdu ve çişini
yapmak istediği zaman da, gündüz Nenette'in yaptığı gibi entarisini kaldırması ve topuklarının
üstüne çömelmesi gerekirdi. Herkes ona Benim küçük güzel kızım, derdi. Belki de böyledir,
ben küçük bir kızımdır.
 
 Kendini içinden ne kadar yumuşak hissediyordu, sesi de dudaklarından tatlı ve ince
çıkıyordu; belki bu birazcık tiksindiriciydi; yumuşak hareketlerle herkese çiçek de sunardı;
kollarını dolayarak kucaklaşmak isterdi. Lucien düşündü: böyle bir şey gerçekten olamaz.
Böyle bir şey gerçekten olmayınca pek seviyordu, ama Mardi Gras günü daha fazla
lenmişti. Ona Pierrot kılığı giydirmişlerdi, Riri'yle birlikte bağıra çağıra koşup zıplamıştı ve
masaların altına saklanmışlardı. Annesi ona saplı gözlüğüyle hafifçe vurdu. Küçük oğlumla
iftihar ediyorum. Gösterişli ve güzel kadındı, bütün bu hanımların en tombulu, en irisiydi.
Beyaz bir örtüyle kaplı uzun büfenin önünden geçtiği zaman bir kupa şampanya içmekte olan
babası, Lucien'i Koca adam! diyerek yerden kaldırdı. Lucien'in ağlamak ve I-ıh, demek
isteği duydu içinden. Portakal şerbeti istedi, çünkü şerbet buzluydu ve içmesi yasaklanmıştı.
Ama küçücük bir bardağa iki parmak koyarak verdiler. Şerbetin yapış yapış bir tadı vardı ve o
kadar da buzlu değildi: Lucien, çok hasta olduğu zaman içtiği hintyağlı portakal şerbetlerini
şünmeye koyuldu. Hıçkıra hıçkıra ağladı ve otomobilin içinde babasıyla annesinin arasına
oturmuş olmayı pek avundurucu buldu. Anne, Lucien'i kendine doğru çekip bastırıyordu,
caktı ve güzel kokuyordu, her şeyi ipektendi. Zaman zaman, otomobilin içi tebeşir gibi
beyaz oluyor, Lucien gözlerini kırpıştırıyor, annesinin elbisesinin göğüs kısmındaki
menekşeler gölgeden çıkıyor ve Lucien birden onların kokusunu içine çekiyordu.
 
 Yine de birazcık hıçkırıyordu, ama kendini nemli ve pırıltılı hissediyordu, biraz da yapış
yapış, portakal şerbeti gibi. Küçük banyoluğunun içinde suyla oynamayı severdi ve annesi
kauçuk süngerle onu yıkasaydı. Bebekliğinde olduğu gibi, anne ve babasının odasında
yatmasına izin verildi. Güldü ve küçük yatağının yaylarını gıcırdattı, babası da Bu çocuk pek
afacan, dedi. Biraz portakal çiçeği suyu içti ve babasını üzerinde yalnız gömlekle gördü.
Ertesi gün, Lucien bazı şeyleri unutmuş olduğundan emindi. Gördüğü düşü çok iyi
hatırlıyordu: Annesi ve babası melek elbisesi giymişlerdi, Lucien çırılçıplak oturağına
oturmuştu, trampet çalıyordu, baba ve anne onun çevresinde uçuşuyorlardı; bu bir
karabasandı. Ama, düş görmeden önce bazı şeyler olmuştu, Lucien uyanmak zorunda
kalmıştı. Hatırlamaya çalışınca, akşamleyin yakılan gece lâmbasına tıpatıp benzeyen mavi
küçük bir lâmbayla aydınlatılmış karanlık uzun bir tünel görünüyordu, anne ve babasının
odasında. Bu karanlık ve mavi gecenin içinde gerçekten bir şey olup bitmişti -beyaz bir şey.
 
 Annesinin ayakları yanında yere oturdu ve trampetini aldı. Annesi Niçin bana gözlerini
dikmiş bakıyorsun, şekerim? dedi. Lucien gözlerini indirdi ve Bum, bum, tararabum! diye
bağırarak trampetine vurdu. Ama kadın başını çevirince ona inceden inceye bakmaya
koyuldu, sanki ilk kez görüyordu onu. Kumaştan yapılma gülüyle bir entari. Lucien entariyi
iyi biliyordu, yüzü de. Bununla birlikte artık benzer değillerdi. Birdenbire böyle olduğunu
sandı; olup biteni biraz olsun daha da düşünseydi aradığını buluverecekti. Tünel kül rengi
solgun bir günışığıyla aydınlandı ve bazı şeylerin de kıpırdadığı görülüyordu. Lucien korktu
ve bir çığlık attı: tünel kayboldu. Neyin var yavrucuğum? dedi annesi. Yanına diz çökmüştü
ve kaygılı bir hali vardı. Kendi kendime eğleniyorum, dedi Lucien. Anne güzel kokuyordu,
kendine dokunmayacağından korktu, ona tuhaf gözüküyordu, baba da öyle. Onların odasında
bir daha uyumamaya karar verdi.
 
 Sonraki günler anne hiçbir şeyin farkına varmadı. Lucien her zaman etekliklerinin içindeydi,
her zaman olduğu gibi, gerçek küçük bir erkek gibi kadınla gevezelik ediyordu. Kendine
rmızı Şapkalı Kız'ı anlatmasını istedi ve anne onu dizlerinin üstüne oturttu. Kurttan ve
rmızı Şapkalı Kız'ın büyükannesinden söz etti, bir parmağı havada, gülümseyerek ve ağır
ağır. Lucien ona bakıyor, E sonra? diyordu ve bazı bazı boynundaki saç lülelerine
dokunuyordu, ama onu dinlemiyordu, gerçek annesi olup olmadığını kendi kendine
soruyordu.
 
 Hikâyesini bitirince ona Anne, bana küçük bir kız olduğun zamanı anlat, dedi. Anne de
anlattı. Ama belki de yalan söylüyordu. Belki de eskiden küçük bir oğlan çocuktu ve ona
entariler giydirmişlerdi -Lucien'e olduğu gibi, geçen akşam- bir kıza benzemek için böyle
giyinip durmuştu. Tereyağ gibi yumuşak güzel tombul kollarını ipekli kumaşın altından uslu
uslu elledi. Annenin entarisi çıkartılsa ne olurdu, babanın pantolonları giydirilse? Belki
annede hemencecik bir kara bıyık çıkardı. Bütün gücüyle annesinin kollarını sıktı, anne kendi
gözünde korkunç bir hayvana dönüşüveriyor gibi bir izlenime kapıldı -ya da panayır
yerindeki gibi sakallı bir kadın olurdu belki de.
 
 Kadın ağzını kocaman açarak güldü, Lucien kırmızı dilini ve boğazının dibini gördü. Pisti,
içine tükürmek istedi. Ha ha ha! diyordu annesi, nasıl da sıkıyorsun, yavrucuğum! Çok
kuvvetli sık beni. Beni sevdiğin kadar kuvvetli. Lucien gümüş yüzüklerle dolu güzel
ellerinden birini aldı ve onu öpücüklere boğdu. Ama ertesi gün, anne, Lucien'in yanında
otururken ve oturağının üstünde onu elleriyle tutarken ve ona Et, Lucien, et şekerim,
n'olursun, derken Lucien birden çişini tuttu ve ona, biraz nefes nefese, sordu: Ama sen
benim sahici annem misin, sahici? Kadın ona, Küçük aptal, dedi ve şimdi çişinin olup
olmadığını sordu. O günden sonra Lucien annesinin güldürü oynadığına inandı ve ona
büyüdüğü zaman evleneceğini hiç söylemedi. Ama bu güldürünün ne olduğunu pek
bilmiyordu.
 
 Tüneli gördüğü gece hırsızlar anne ve babasını yataklarından almaya gelmiş olabilirler ve
onların yerine bu ikisini koymuş olabilirlerdi. Ya da bunlar sahici annesi ve babasıydılar da
gündüz bir rol oynuyorlardı, gece de başka oluyorlardı. Lucien sıçrayarak uyandığı ve Noel
gecesi, onları şömineye oyuncakları koyarken gördüğü zaman oldukça şaşırdı. Ertesi gün
Noel babadan söz ettiler ve Lucien de onlara inanır gibi yaptı. Bu onların rolünün içindeydi
diye düşünüyordu. Oyuncakları çalmış olmaları gerekiyordu. Şubat ayında, kızıla yakalandı
ve çok eğlendi.
 
 İyileşince yetim oyunu oynamayı âdet edindi. Kestane ağacının altına, çimenliğin orta yerine
oturuyordu, ellerini toprakla dolduruyor ve düşünüyordu: Bir yetim olurdum, adım Louis
olurdu. Altı günden beri yemek yememiş olurdum. Hizmetçi kadın Germanie, öğle yemeği
için ona seslendi ve masada oyununa devam etti. Anne ve baba hiçbir şeyin farkında
değillerdi.
 
 Onu bir yankesici yapmak isteyen hırsızlar tarafından alıp götürülmüştü. Öğle yemeğini
yiyince kaçardı, gider onlara haber verirdi. Az yemek yedi, az su içti, Koyuncu Meleğin
Hanı'nda karnı acıkmış bir adamın ilk yemeğinin hafif olması gerektiğini okumuştu.
 
 Bu çok eğlenceliydi, çünkü herkes oyun oynuyordu. Baba ve anne, baba ve anne olma oyunu
oynuyordu. Anne pek üzgün olma oyunu oynuyordu, çünkü yavrucuğu pek az yemek yemişti,
baba gazete okumak ve zaman zaman Lucien'in önünde Badabum, koca adam! diyerek
parmağını oynatma oyunu oynuyordu. Lucien de oynuyordu, ama sonunu nasıl getireceğini
artık pek iyi bilmiyordu. Yetim mi? Yoksa Lucien mi olmak? Sürahiye baktı. Suyun dibinde
oynaşan kırmızı küçük bir ışık vardı ve kara kıllarıyla, büyük ve ışıklı sürahinin içindeki
babasının eli olduğuna insan yemin ederdi. Lucien'de birdenbire sürahinin de sürahi olma
oyunu oynadığı izlenimi uyandı. Sonunda yemeklere pek az dokundu ve öyle acıktı ki
öğleden sonra bir düzine erik çalmak zorunda kaldı; az kalsın midesini bozuyordu. Lucien
olma oyununu oynamanın canına yettiğini düşündü.
 
 Gelgelelim kendini bu işten alıkoyamıyordu ve her zaman oyun oynuyormuş gibisine
geliyordu. Pek çirkin ve pek ciddi olan Bay Bouffardier gibi olmak isterdi. Akşam yemeğine
geldiği zaman Bay Bouffardier Saygılarımı sunarım, hanımefendi, diyerek annesinin elinin
üstüne eğiliyordu, Lucien salonun orta yerine dikiliyordu, adama hayranlıkla bakıyordu. Ama
Lucien'in başından geçen hiçbir şey ciddiyet taşımıyordu. Düştüğü ve bir yeri şiştiği zaman,
çoğu kez ağlamayı bırakıyor ve kendi kendine soruyordu: Ben gerçekten kaka mıyım?
Böylece kendini daha da hüzünlü hissediyordu ve gözyaşları yeniden bir güzel akmaya
başlıyordu. Saygılarımı sunarım hanımefendi, diyerek elini öptüğü zaman annesi Bu hoş
bir şey değil, sevgilim, büyüklerle alay etmemelisin, diyerek onun saçlarını karıştırdı.
 
 Kendini iyice cesareti kırılmış hissetti. Ayın ilk ve üçüncü cuması dışında kendini önemli
bulmuyordu. O günler birçok hanım annesini görmeye geliyordu; içlerinden biri ya da ikisi
yasta oluyordu. Lucien yas tutan kadınları seviyordu, özellikle ayakları büyük olursa.
Genellikle büyüklerle eğleniyordu, çünkü onlar pek saygıdeğerdirler -ve insan, küçük oğlan
çocuklarının altlarına kaçırdıkları gibi o kadınların da yataklarını kirlettiğini düşünmeye
kalkışamaz- çünkü iyi giyinmişlerdir, giysileri koyu renklidir, elbisenin altında da ne
olduğunu, insan, kafasın da canlandıramaz. Hep bir arada oldukları zaman her şeyi yerler,
konuşurlar, gülüşleri bile oturaklıdır, ayindeki gibidir.
 
 Lucien'i adam yerine koyuyorlardı. Bayan Couffın, Lucien'i dizlerinin üstüne alıyordu,
Gördüğüm en cici çocuk, diyerek baldırlarını elliyordu. Ardından hoşlandığı şeyleri
soruyordu, onu öpüyordu, büyüyünce ne yapacağını soruyordu. Lucien bazı bazı Jeanne d'Arc
gibi büyük bir general olacağını, Almanlardan Alsace-Lorraine'i geri alacağını söylüyordu,
bazı da misyoner olmak istediğini söylüyordu. Her konuştuğunda söylediklerine inanıyordu.
Bayan Besse, hafif bıyıklı, iri, kuvvetli bir kadındı. Lucien'i arkaüstü yatırıyor, Küçük
bebeğim, diyerek onu gıdıklıyordu. Lucien hoşnuttu, rahatça gülüyordu ve gıdıklandıkça
vranıyordu. Küçük bir bebek olduğunu, büyükler için sevimli küçük bir bebek olduğunu
şünüyordu ve Bayan Besse'in onu soymasından, yıkamasından, onu kauçuk bir bebek
gibi küçük bir beşiğin içine uykuya yatırmasından hoşlanacağını düşünüyordu. Bazı kereler
de Ne diyor, benim bebeğim? diyordu ve birdenbire Lucien'in karnına basıyordu. O zaman,
Lucien mekanik bir bebek taklidi yapıyordu, boğuk bir sesle Üeee, diyordu ve ikisi birden
gülüyorlardı.
 
 Her cumartesi eve öğle yemeğine gelen Papaz Efendi, Lucien'e, annesini sevip sevmediğini
sordu. Lucien güzel annesine bayılıyordu ve babası da ne kadar kuvvetli, ne kadar iyiydi.
Herkesi güldüren gururlu ve kararlı bir tavır takınıp Papaz Efendinin gözlerinin içine bakarak
Evet, diye karşılık verdi. Papaz Efendinin bir ağaççileği gibi kafası vardı: kırmızı ve
pürtüklü; her bir pürtüğün üstünde de bir kıl. Papaz Efendi bunun iyi olduğunu ve daima
annesini çok sevmesi gerektiğini Lucien'e söyledi ve sonra Lucien'in, Tanrı Babayı mı, yoksa
annesini mi yeğ tuttuğunu sordu. Lucien, birden sorunun içinden çıkamadı ve saç lülelerini
oynatmaya, Bum, tararabum, diyerek havaya tekmeler atmaya koyuldu ve büyükler sanki o
orada yokmuş gibi yeniden konuşmalarına daldılar. Bahçeye koştu, arka kapıdan dışarı sıvıştı;
küçük kamış sopasını almıştı. Doğal olarak Lucien bahçeden dışarı çıkamazdı, yasaktı.
 
 Çoklukla Lucien uslu küçük bir çocuktu, ama bugün söz dinlemek istememişti. Büyük
ısırganotu yığınına güvensizce baktı, buranın yasaklanmış bir yer olduğu açıkça görülüyordu.
Duvar kararmıştı, ısırganotları zararlı kötü bitkilerdendi, bir köpek ısırganların tam dibine
becermişti, burası bitki, köpek pisliği ve sıcak şarap kokuyordu. Lucien Ben annemi
seviyorum, ben annemi seviyorum! diye bağırarak kamışıyla ısırganları kamçıladı. Beyaz su
salarak sarkan kırılmış ısırganlara bakıyordu, aklaşan, tüylü boyunları kırılarak
tarazlanmışlardı, bağıran yalnız küçük bir ses duyuluyordu: Ben annemi seviyorum,
ben annemi seviyorum! Vızıldayan iri bir mavi sinek vardı. Bu bir kaka sineğiydi. Lucien
sinekten korkuyordu. Güçlü, çürümüş ve dingin bir yasak koku burun deliklerini dolduruyordu.
Tekrarladı: Ben annemi seviyorum, ama sesi kendine bir tuhaf geldi, tüyler ürpertici bir
korku duydu ve bir çırpıda salona kadar koştu.
 
 O gün, Lucien annesini sevmediğini anladı. Kendini suçlu hissetmiyordu, ama inceliğini
arttırdı, çünkü bütün yaşayışı boyunca anne ve babasını sever gözükmek zorunda olduğunu
şünüyordu, böyle olmazsa kötü küçük bir oğlan olurdu insan. Bayan Fleurier, Lucien'i
gitgide tatlı buluyordu, o yaz savaş da vardı, baba çarpışmaya gitti, anne, üzüntülü de olsa
mutluydu. Lucien pek dikkatli olmuştu; bir yığın üzüntüsü olan anne, öğleden sonra bahçede
açılır kapanır iskemlesine uzanıp dinlenirken, Lucien ona bir yastık aramak için koşuyor,
yastığı başının altına koyuyor, ya da bacaklarına bir örtü seriyordu ve anne gülerek karşı
koyuyor.
 
 Ama sıcaktan patlarım, yavrucuğum, ne kadar da naziksin! diyordu. Lucien Anne sen
benimsin, diyerek, soluk soluğa, coşkuyla öpüyordu anneyi ve gidip kestane ağacının altına
oturuyordu.
 
  Kestane ağacı! dedi ve bekledi. Ama hiçbir şey olmadı. Anne verandanın altında
uzanmıştı, her yanı örten ağır bir sessizliğin dibinde küçücüktü. Burası sıcak ot kokuyordu,
insan ayağı basmamış, ormanda bir araştırıcı olma oyunu oynanabilirdi, ama Lucien'in canı
oyun oynamak istemiyordu artık. Hava, duvarın kırmızı çatısının üstünde titreşiyordu,
güneş toprakta ve Lucien'in elleri üstünde yakıcı lekeler oluşturuyordu. Kestane ağacı! Bu
çarpıcıydı: Lucien, annesine, Güzel anne benimsin, dediği zaman anne gülüyordu.
Garmaine'e `Salak' dediği zaman Germaine ağlamıştı ve onu anneye şikâyet etmişti. Ama
`Kestane ağacı' dediği zaman hiçbir şey olmuyordu. Dişlerinin arasından fısıldadı: `Pis ağaç'
ve emin değildi, ama ağaç kıpırdamadığından, daha kuvvetli tekrar etti: Pis ağaç, pis kestane
acı! Bekle de gör, birazcık bekle! ve ağaca tekme attı. Fakat ağaç hareketsiz kaldı,
hareketsiz -odundan yapılma olduğundandı. Akşamleyin yemekte, Lucien, annesine: Biliyor
musun anne, ağaçlar evet ağaçlar, odundandır, dedi, annesinin pek sevdiği şaşkın yüz
ifadesiyle karşılaştı. Bayan Fleurier öğle postasından mektup almamıştı. Kuru kuru Budala
olma, dedi: Lucien küçük bir sakar oldu.
 
 Nasıl yapıldıklarını anlamak için bütün oyuncaklarını kırıyordu. Babanın eski bir usturasıyla
bir koltuğun koluna çentikler yaptı, düşünce kırılıp kırılmayacağını ve içinde bir şey olup
olmadığını anlamak için salondaki heykelciği itip düşürdü; gezinirken elindeki kamışla
çiçeklerin ve bitkilerin kellelerini uçuruyordu; her keresinde derin bir hayâl kırıklığına
ruyordu; nesneler saçmalıktı; sahiden yoktular. Anne çoklukla çiçekleri ya da ağaçları
göstererek, Bunun adı ne? diye soruyordu ona. Lucien başını sallıyor ve karşılık veriyordu:
Hiçbir şey değil o, adı yok. Bütün bunlar dikkat etmek için katlanılan zahmete değmiyordu.
Bir çekirgenin ayaklarını koparmak çok daha eğlenceliydi, çünkü bir topaç gibi
parmaklarınızın arasında titreşiyordu ve karnının üstüne ayakla basılınca ondan sarı bir krem
çıkıyordu. Bununla birlikte çekirgeler bağırmıyordu. Kendilerine eziyet edilince bağıran
hayvanlardan birine acı vermek pek istemişti, sözgelişi bir tavuk, ama onlara yaklaşmaya
cesaret edemiyordu.
 
 Bay Fleurier mart ayında geri döndü, çünkü o bir yöneticiydi, herhangi biri gibi siperde
duracağına fabrikasının başında durmasının daha yararlı olacağını söylemişti general. Baba,
Lucien'i çok değişmiş buldu, küçük koca adamı artık tanıyamaz olduğunu söyledi. Lucien bir
çeşit uyuşukluk içine düşmüştü, aptalca yanıtlar veriyordu, hemen her zaman bir parmağı
burnundaydı ya da parmaklarına üflüyor ve onları koklamaya başlıyordu, kakasını yapması
için yalvarıp yakarmak gerekiyordu. Şimdi ayak yoluna yalnız başına gidiyordu, yalnızca
kapıyı aralık bırakması gerekiyordu ve zaman zaman anne ya da Germaine ona cesaret
vermeye geliyorlardı. Saatlerce oturakta oturuyordu ve bir keresinde öyle canı sıkıldı ki
uyuyakaldı. Hekim çabuk büyüdüğünü ve kuvvet ilacına ihtiyaç duyduğunu söyledi. Anne,
Lucien'i yeni oyunlarla yetiştirmek istedi, ama o yeteri kadar böyle oyunlar oynadığını ve
sonuç olarak bütün oyunların aynı değerde olduğunu söyledi; hepsi aynı şeydi.
 
 Her zaman yüzünü asıyordu: Bu da bir oyundu, ama daha çok eğlenceliydi. Anneye eziyet
edilir, insan kendini kederli ve hınçlı hissederdi, kapalı bir ağız ve dumanlı bakışlarla biraz
sağır olunurdu, içteyse, tıpkı gece yatakta örtülerin altında ve kendi kokusunu duyar gibi ılık
ve rahat olunurdu, insan dünyada bir başınaydı. Lucien asık yüzlülüğünden artık
kurtulamıyordu. Babası ona, Yüzünü asıyorsun, demek için alaycı sesini kullandığı zaman
Lucien hıçkırarak yerlerde yuvarlanıyordu. Annesinin konukları geldiğinde salona oldukça sık
gidiyordu, ama saç lülelerini kestiklerinden bu yana büyükler onunla az ilgileniyorlardı
ya da ilgilenseler bile bu, ona ahlâk dersi vermek ve eğitici öyküler anlatmak içindi. Yeğeni
Riri, güzel annesiyle, yani Berthe Halayla bombardıman yüzünden Ferolles'e geldiği zaman
Lucien çok sevindi; ona oyun oynamayı öğretmeyi denedi. Ama Riri'nin kafasına
Boches'lardan tiksinmeyi sokmuşlardı; Lucien'den altı ay büyük olmasına karşılık ağzı daha
süt kokuyordu. Yüzünde çiller vardı ve çoğu zaman söylenenleri iyi anlamıyordu. Yine de
Lucien ona bir uyurgezer olduğu sırrını verdi. Bazı insanlar geceleyin kalkar, konuşur ve
uyurken gezer.
 
 Lucien bunu Küçük Araştırıcı adlı kitapta okumuştu ve geceleyin yürüyen, konuşan ve
annesini babasını gerçekten seven sahici bir Lucien olması gerektiğini düşünmüştü.
Yalnız, sabah olunca, her şeyi unutuyordu ve Lucien olmuş gibi gözükme işine yeniden
başlıyordu. Başlangıçta Lucien bu öykünün ancak yarısına inanıyordu, ama bir gün
ısırganotlarının oraya gittiler. Riri Lucien'e pipisini gösterdi, ona, Bak ne kadar büyük, ben
büyük bir oğlanım. İyice büyüyünce bir erkek olacağım ve siperlerde Boches'lara karşı
dövüşmeye gideceğim, dedi. Lucien, Riri'yi çok tuhaf buldu, deli gibi güldü. Seninkini
göster, dedi Riri. Karşılaştırdılar, Lucien'inki daha küçüktü, ama Riri hile yapıyordu,
kendininkini uzatmak için çekiyordu.
 
 Daha büyük olan benimki, dedi Riri. Evet, ama ben bir uyurgezerim, dedi Lucien, sakin
sakin, Riri, uyurgezerin ne olduğunu bilmiyordu ve Lucien bunu ona anlatmak zorunda
kaldı. Bitirince düşündü: Sahi mi benim uyurgezer olduğum? ve korkunç bir ağlamak isteği
duydu. Aynı yatakta yattıklarından ertesi gece Riri'nin uyanık kalmasını, Lucien kalktığı
zaman onu iyice gözlemesini ve Lucien'in söyleyeceği şeyleri iyice aklında tutmasını
kararlaştırdılar. Bir zaman sonra beni uyandıracaksın, dedi Lucien; bakalım yaptıklarımı
hatırlayabilecek miyim? Akşam, uyuyamayan Lucien, tiz horlamalar duydu ve Riri'yi
uyandırmak zorunda kaldı. Zanzibar! dedi Riri. Uyan, Riri, kalkacağım zaman beni
gözlemelisin. Bırak uyuyayım, dedi Riri, ağır bir sesle.
 
 Lucien onu sarstı ve gömleğinin altından bir çimdik attı; Riri debelenmeye başladı ve gözleri
açık, yüzünde tuhaf bir gülüşle uyandı. Lucien babasının ona alması gereken bir bisikleti
şündü, bir lokomotifin sesini duydu ve sonra, birdenbire hizmetçi kadın içeri girdi ve
perdeleri çekti, saat sabahın sekiziydi. Lucien geceleyin ne yapmış olduğunu hiç bilmedi. Bunu
yüce Tanrı Baba biliyordu, çünkü Tanrı Baba her şeyi görüyordu. Lucien dua minderine diz
çöküyordu ve ayinden çıkarken annesi ona aferin desin diye uslu olmaya çabalıyordu, ama
Tanrı Babadan nefret ediyordu. Tanrı Baba Lucien'le ilgili her şeyi biliyordu da Lucien
kendisiyle ilgili pek çok şeyi bilmiyordu. Lucien'in annesini, babasını sevmediğini, uslu gibi
gözüktüğünü, geceleyin yatakta pipisini ellediğini biliyordu. Neyse ki Tanrı Baba bütün
bunları hatırında tutamıyordu, çünkü yeryüzünde bir yığın küçük oğlan çocuk vardı. Lucien,
`Arpalık' diye alnına vurduğu zaman Tanrı Baba bütün gördüklerini hemen unutuyordu.
 
 Lucien, Tanrı Babayı, annesini sevdiğine inandırmak için de çok çalıştı. Zaman zaman
kafasının içinde Anneciğimi nasıl da seviyorum! diyordu. Her zaman bir türlü pek
inanmayan bir köşecik kalıyordu kafasında, Tanrı Baba da bu köşeciği görüyordu tabii. Böyle
olunca kazanan O oluyordu. Fakat insan bazı kere söylenenlerin içine bütünüyle
dalabiliyordu. Çarçabuk söyleniyordu: Oh! Ben annemi seviyorum. Tane tane söylüyordu
ve annenin yüzü görülüyordu ve insan kendini baştan aşağı duygulanmış hissediyordu,
Tanrı Babanın size baktığını belli belirsiz düşünüyordunuz ve sonra bunu bile düşünmemenin
ardından şefkatle büsbütün yumuşacık olunuyordu ve sonra kulaklarınızda oynaşıp duran
kelimeler oluyordu; anne, anne, ANNE. Bu ancak bir an sürerdi, kuşkusuz, tıpkı Lucien'in iki
ayağı üstünde bir iskemleyi dengede tutmaya çalıştığı zamanki gibi. Ama tam o sırada,
`Pacoto' denirse Tanrı Baba kandırılmış oluyordu: Yalnızca İyi'yi görmüştü ve bu gördüğü de
sonsuza dek Belleği'nde kalmıştı. Ama Lucien bu oyundan yoruldu, çünkü güç harcamak
gerekiyordu ve sonra sonuç olarak da Tanrı Babanın kazandığı ya da yitirdiği hiç
bilinemiyordu.
 
 Lucien artık Tanrıyla uğraşmadı. İlk ayinine gittiğinde Papaz Efendi onu çok uslu ve din
dersinin en iyi öğrencisi olduğunu söyledi. Lucien çabuk anlıyordu ve iyi bir belleği vardı,
fakat kafasının içi sislerle doluydu. Pazar günü bir aydınlanma oldu. Lucien babayla birlikte
Paris sokağında gezinirken sisler de dağılıyordu. Güzelim denizci elbisesini giymişti ve
babayı ve Lucien'i selâmlayan babasının işçileriyle karşılaşıyordu. Baba onlara yaklaşıyor
onlar da, Günaydın, Bay Fleurier, diyorlardı; Günaydın, küçük bey, de diyorlardı. Lucien
işçileri seviyordu, çünkü bunlar büyüktüler, ama ötekiler gibi değil. Önce ona bey,
diyorlardı. Sonra başlarında kasketleri vardı ve çile çekmiş ve çatlamış bir görünüşü olan küt
rnaklı iri elleri vardı.
 
 Güvenilir ve saygıdeğerdiler. Baba Bouligaud'un bıyığının çekilmemesi gerekirdi, babası
paylardı Lucien'i. Ama baba Bouligaud, babasıyla konuşmak için kasketini çıkarırdı başından,
babası ve Lucien şapkalarını çıkarmıyorlardı başlarından ve babası neşeli ve pürüzlü ağır bir
sesle konuşuyordu: Evet baba Bouligaud, senin oğlanı bekliyoruz, ne zaman alacak iznini?
Ayın sonunda, Bay Fleurier, sağolun Bay Fleurier. Baya Bouligaud'nun mutlu bir görünüşü
vardı ve Bay Bouffardier gibi `Afacan' diyerek Lucien'in sırtına vurmazdı. Lucien Bay
Bouffardier'den tiksiniyordu, çünkü pek çirkindi. Ama baba Bouligaud'yu görünce içi rahat
ediyordu ve iyi olmak istiyordu canı.
 
 Bir keresinde gezmeden döndüklerinde, baba, Lucien'i dizlerine aldı ve bir yöneticinin ne
olduğunu ona açıkladı. Lucien, fabrikadayken babasının işçilerle nasıl konuştuğunu öğrenmek
istedi, baba bu işi nasıl yapması gerektiğini gösterdi ona ve sesi iyice değişmişti.
 
 -Ben de yönetici olacak mıyım? diye sordu Lucien.
 
 -Elbette koca adam, seni bunun için yetiştirdim.
 
 -Peki ben kime emir vereceğim?
 
 -Bak, ben öleceğim, sen benim fabrikamın sahibi olacaksın ve benim işçilerime emir
vereceksin.
 
 -Ama işçiler de ölecek.
 
 -Öyle, onların çocuklarına emir vereceksin, sözünü dinletmeyi, kendini sevdirmeyi bilmen
gerekecek.
 
 -Ee, peki kendimi nasıl sevdireceğim, baba? Baba biraz düşündü ve karşılık verdi: Önce,
hepsini adlarıyla tanıman gerekir. Lucien iyice heyecanlandı ve ustabaşı Morel'in oğlu
babasının iki parmağını kestiğini haber vermek için eve geldiği zaman Lucien çocuğun
gözlerinin içine bakarak ona Morel diyerek çocukla akıllı uslu ve tatlı tatlı konuştu. Anne
böylesine iyi ve böylesine duygulu bir oğlu olduğu için gurur duyduğunu söyledi. Bundan
sonra ateşkes anlaşması oldu, baba her akşam yüksek sesle gazete okuyordu, herkes
Ruslardan söz ediyordu, Alman hükümetinden, savaş tazminatlarından söz ediyordu ve baba,
Lucien'e harita üstünde ülkeler gösteriyordu.
 
 Lucien hayatının en can sıkıcı yılını geçirdi, savaş olduğu zamanları daha çok seviyordu.
Şimdiyse herkeste bir aylaklık vardı ve Bayan Coffın'in gözlerinde görülen ışıltılar sönmüştü.
1919 yılının ekiminde Bayan Fleurier onu gündüzlü olarak Saint-Joseph Okulunun derslerine
götürdü.
 
 Papaz Gerromet'nin odası çok sıcaktı. Lucien, Papaz Efendinin koltuğunun yanında
ayaktaydı, ellerini arkasında bağlamıştı ve çok sıkılıyordu. Annem şimdi alıp başını
gitmeyecek mi? Ama Bayan Fleurier şimdilik gitmeyi düşünmüyordu. Yeşil bir koltuğun
iyice ucuna oturuyor ve iri göğüslerini Papaz Efendiye doğrultuyordu; çok hızlı konuşuyordu
ve kızıp da kızgınlığını göstermek istemediği zamanlardaki gibi sesi ahenkliydi. Papaz Efendi
ağır ağır konuşuyordu, başkalarından daha çok uzatıyor gibiydi ağzında sözcükleri, ağzından
çıkarmadan ince onları akide şekeri gibi emiyor dense yeriydi. Lucien'in çok efendi ve
çalışkan bir çocuk olduğunu, ama korkunç derecede kayıtsız olduğunu anneye anlatıyordu.
 
 Bayan Fleurier hayâl kırıklığına uğradığını, çünkü yer değişikliğinin çocuğa iyi geleceğini
şündüğünü söyledi. Hiç olmazsa teneffüslerde oynayıp oynamadığını sordu. Ne yazık ki,
hanımfendi, diye karşılık verdi; muhterem peder, oyunlar da onu pek ilgilendirir
gözükmüyor. Bazı bazı gürültücü oluyor ve hatta yaramazlık ediyor, ama çarçabuk bıkıyor.
Sanırım ki bu çocukta sebat yok. Lucien düşündü: Sözü edilen benim. Tıpkı savaşın,
Alman hükümetinin ya da Bay Poincare'nin konuşma konusu yapıldığı gibi bu iki büyük
kendinden söz ediyorlardı. Ciddi bir görünüşleri vardı ve durumu üzerine düşünüyorlardı.
Ancak bu düşünce de hoşuna gitmedi. Kulakları annesinin ahenkli sözcükleri, Papaz
Efendinin emilmiş ve yapışkan sözcükleriyle doluydu, içinden ağlamak geliyordu. Neyse
ki zil çaldı, onu da bıraktılar. Ama, coğrafya dersinde pek sinirleri bozuldu ve Papaz
Jacquin'den tuvalete gitmek için izin istedi, çünkü hareket etmeye ihtiyacı vardı.
 
 Önce tuvaletin serinliği, sessizliği ve güzel kokusu onu yatıştırdı. Âdet yerini bulsun diye
çömeldi, ama bir şey yoktu; başını kaldırdı, kapıyı baştan başa donatan yazıları okumaya
koyuldu. Mavi kalemle `Barataud bir tahtakurusudur' diye yazmışlardı. Lucien güldü:
Doğruydu; Barataud bir tahtakurusuydu, minicikti ve biraz büyüyeceği söyleniyordu, ama
hemen hemen hiç büyümüyordu, çünkü babası ufacıktı, neredeyse bir cüceydi. Lucien kendi
kendine Barataud'nun bu yazıyı okuyup okumamış olduğunu sordu ve okumamıştır diye
şündü, yoksa yazı silinmiş olurdu. Barataud parmağını emip ıslatacak ve harfleri yitip
gidinceye dek silip duracaktı.
 
 Lucien, Barataud'nun saat dörtte tuvalete geleceğini ve küçük kadife donunu indireceğini ve
`Barataud bir tahtakurusudur' yazısını okuyacağını düşünerek biraz neşelendi. Belki de bu
kadar küçük olduğunu hiç düşünmemişti. Lucien yarın sabahtan itibaren teneffüste ona
tahtakurusu demeyi karşılaştırdı. Ayağa kalktı ve sağdaki duvar üstünde bir başka yazı gördü,
aynı mavi kalemle yazılmıştı: Lucien Fleurier koca bir sırıktır. Yazıyı özenle sildi ve
nıfa döndü. Doğru, dedi arkadaşlarına bakarak, bunların hepsi benden çok küçük.
Kendini rahatsız hissetti. Koca sırık. Iles tahtasından yapılma küçük çalışma masasına
oturmuştu. Germaine mutfaktaydı, annesi daha eve dönmemişti. Yazılışını düzeltmek için
beyaz bir kâğıdın üstüne `koca sırık' yazdı. Ama sözcükler pek alışılmış gibi gözüktü, hiçbir
etki yapmadılar. Germaine, Germaine'ciğim! diye seslendi
 
 -Ne istiyorsunuz? diye sordu Germaine.
 
 -Germaine, şu kâğıda `Lucien Fleurier koca bir sırıktır,' diye yazmanı istiyorum.
 
 -Deli misiniz Bay Lucien? Lucien kollarını Germaine'in boynuna doladı. Germaine,
Germaine'ciğim, n'olursunuz.
 
 Germaine gülmeye başladı ve parmaklarını önlüğüne kuruladı. Kadın yazarken Lucien ona
bakmadı, ama sonra, yazıyı odasına götürdü, uzun uzun seyretti. Germaine'in yazısı kargacık
burgacıktı, Lucien kulağına `Koca sırık' diyen kuru bir ses geldiğini sanıyordu. Düşündü:
Ben büyüğüm. Utançtan ezildi:
 
 Barataud nasıl küçükse öyle büyük olmak. -Ve ötekiler arkasından alay ediyorlardı. Sanki
bir yazgıya bağlanmış gibiydi: Şimdiye kadar arkadaşlarını yukarıdan aşağıya doğru görmek
ona doğal geliyordu. Ama şimdi, hayatının geri kalanı için birdenbire büyük olmaya mahkûm
edilmiş buluyordu kendini. Akşamleyin, insan bütün gücüyle istese yeniden küçülebilir
mi, diye babasına sordu. Bay Fleurier, hayır dedi: Bütün Fleurier'ler büyük ve güçlüydüler ve
Lucien de daha büyüyecekti. Lucien umutsuzluğa kapıldı. Annesi onu yatırınca kalktı, aynada
kendine bakmaya gitti: Ben büyüğüm. Ama boşuna bakıyordu, bu görünmüyordu, ne büyük
ne küçük gibi görünüyordu. Gömleğini biraz kaldırdı ve bacaklarını gördü, o zaman Costil'in
Hebrard'a: Bak bak, sırığın uzun bacaklarına bak, dediğini düşündü ve bu ona büsbütün
tuhaf geldi. Hava soğuktu, Lucien ürperdi ve biri ona. Sırığın tüyleri diken diken olmuş,
dedi. Lucien gömleğinin eteğini daha yukarı kaldırdı, bütün göbeği ve bütün takım taklavatı
göründü. Sonra yatağına koştu ve içine daldı yatağın.
 
 Elini gömleğinin altına soktuğu zaman Costil'in onu gördüğünü ve Bakın, koca sırık ne
yapıyor! dediğini düşündü. Kıpırdandı ve yatağında soluyarak döndü: Koca sırık! Koca
rık! ta ki parmaklarının arasında küçük mayhoş bir kaşıntı yaratıncaya kadar. Sonraki
günler, sınıfın en arka sırasında oturmak için Papaz Efendiden izin almaya niyetlendi. Bunun
nedeni, arkasında oturan ve ensesine bakabilen Boisset, Winckelmarın ve Costil'di.
 
 Lucien, ensesinin varlığını hissediyor, ama onu görmüyordu ve genellikle unutuyordu. Ama
Papaz Efendiye elinden geldiğince yanıt vermeye çabaladığı ve Don Diegue tiradını ezbere
okuduğu sırada, ötekiler arkasındaydılar ve ensesine bakıyorlardı. Ne kadar zayıf,
boynu ip gibi, diye düşünerek onunla alay edebiliyorlardı. Lucien, sesini yükseltmek ve Don
Diegue'in meydan okuyuşunu anlatmak için kendini zorluyordu. Sesiyle istediğini yapıyordu,
ama ensesi hep olduğu yerde, durgun ve kaskatıydı, dinlenen biri gibi. Basset de ensesini
görüyordu. Yer değiştirmeyi göze alamadı. Arka sıra tembel öğrencilere ayrılmıştı, ama
ensesi ve kürek kemikleri durmadan onu kaşındırıyordu. Durmadan da kaşınmak zorundaydı.
Lucien yeni bir oyun buldu: Sabahları büyük bir adam gibi kendi başına banyoda yıkanırken
birinin anahtar deliğinden baktığını hayâl ediyordu: bazan Costil'in, bazan Baba
Bouligaud'nun, bazan Germaine'in. Böylece, her yanını görsünler diye her yana dönüyordu.
Bazan arkasını kapıya dönüyor, iyice çıkıntılı ve gülünç olsun diye yüzükoyun duruyordu.
Bay Bouffardier lavman yapmak için sezdirmeden ona yaklaşıyordu. Bir gün banyodayken
sürtünme sesleri duydu. Bu içerideki dolabın cilasını parlatan Gertrude'dü. Kalbi durur gibi
oldu, yavaşça kapıyı açıp çıktı; donu topuklarına kadar inikti ve gömleği böğürlerine kadar
vrılmıştı. Dengesini bozmadan ilerlemek için küçük küçük sıçramalar yapması gerekiyordu.
 
 Germaine ona hiç tepki göstermeden bir göz attı. Çuval yarışı mı yapıyorsunuz? diye
sordu. Lucien, öfkeyle pantolonunu çekti ve yatağına girmek için koştu. Bayan Fleurier
şikâyetçiydi, kocasına sık sık: Küçükken ne kadar edepliydi, bak bozuldu, tehlikeli bu!
diyordu. Bay Fleurier Lucien'e şöyle bir bakıyordu ve Çağı, diye karşılık veriyordu. Lucien
bedenini ne yapacağını bilmiyordu, hangi işe girişse, hiç fikrini sormadan, bu bedeni de her
şede kendini göstermeye koyuluyor gibisine geliyordu. Lucien görünmez adam olmayı
şündü ve bundan hoşlandı.
 
 Öcünü almak, ötekilerin bundan habersizken nasıl olduklarını görmek için anahtar
deliklerinden bakmayı âdet edindi. Yıkanırken annesini gördü. Banyoda oturmuştu, uyur
gibiydi, bedenini ve hatta yüzünü tamamiyle unutmuştu, kimsenin onu görmediğini
şünüyordu. Yalnız bu kendi kendine bırakılmış bedenin üstünde bir sünger gidip geliyordu;
tembel hareketleri vardı ve işi yarı yolda bırakıverecekmiş gibi geliyordu insana. Anne bir
sabun parçasıyla bir bezi köpürttü ve eli bacaklarının arasında kayboldu. Yüzü dinlenikti,
hemen hemen hüzünlüydü, başka şeyleri düşünüyordu kesinlikle, Lucien'in
itimini ya da Bay Poincare'yi. Ama o sırada da, bu kırmızı büyük yığındı, bu iri beden
banyonun fayansı üstünde oturup duruyordu. Bir başka defa Lucien terliklerini çıkardı ve
çatı aralığına kadar tırmandı. Germaine'i gördü. Ayaklarına kadar inen uzun yeşil bir gömleği
vardı, küçük yuvarlak bir aynanın karşısında saçlarını tarıyordu, kendi görüntüsüne uyuşuk
uyuşuk gülüyordu. Lucien'i bir gülmedir aldı ve çarçabuk aşağıya inmek zorunda kaldı.
 
 Bundan sonra salonun büyük aynası karşısında gülümsüyor ve yüzünü buruşturuyordu,
bir süre sonra berbat bir korkuya yakalandı. Lucien, sonunda uyuyakaldı, ama ona ormanda
uyuyan güzel diyen Bayan Coffın'den başka kimse bunun farkında değildi; ne yutabildiği, ne
tükürebildiği koca bir hava kabarcığı ağzının hep yarı açık kalmasına neden oluyordu: Bu
onun esnemesiydi. Yalnız olduğu zaman dilini ve ağzının içini yavaşça okşayarak bu kabarcık
irileşiyordu. Ağzı koskocaman açılıyor, yanağına yaşlar dökülüyordu. Bunlar çok hoş
zamanlardı.
 
 Tuvaletlerde pek eskisi kadar eğlenemiyordu, buna karşılık aksırmayı çok seviyordu, bu onu
uyandırıyordu, bir an keyifle çevresine bakıyor, sonra yeniden uyuklamaya başlıyordu. Çeşitli
biçimlerde uyumayı öğrendi: Kışın ocağın önüne oturuyor ve başını ateşe doğru uzatıyordu;
rmızılaşıp iyice kızarınca başı bir anda boşalıyordu; o buna kafayla uyumak, diyordu.
Pazar sabahı, tam karşıtı, ayaklarıyla uyuyordu: Banyosuna giriyordu, yavaşça eğiliyordu ve
uyku, bacakları ve böğürleri boyunca çalkalanarak yukarı doğru çıkıyordu. Bembeyaz ve
suyun dibinde şişkince gözüken, kaynayan bir tavuğu andıran, uyumuş bedenin üstünde küçük
kumral bir baş, içi templum, templi, templo, deprem, putkırıcılar gibi bilgece sözcüklerle
dolu bir baş, üstünlük taslıyordu.
 
 Sınıfta uyku beyazdı, ışıklarla delinmişti: Üçe karşı ne yapsın istiyorsunuz? Birincisi.
Lucien Fleurier. Halk sınıfı nedir: hiç. Birinci Lucien Fleurier, ikinci Winckelmarın.
Pellereau cebirde birinciydi. Tek yumurtalığı vardı, öteki çıkmamıştı. Görmek için iki kuruş,
dokunmak için on kuruş vermek gerekiyordu. Lucien on kuruş verdi, duraksadı, elini uzattı ve
dokunmadan gitti, ama sonra pişmanlıkları öylesine can alıcıydı ki bu yüzden bazan bir
saatten fazla uykusuz kaldığı oluyordu. Tarihten iyiydi de, jeolojiden kötüydü; birinci:
Winckelmarın, ikinci: Fleurier. Pazar günü, Costil ve Winckelmarın'la birlikte bisikletle
dolaşmaya gittiler. Sıcağın altında kavrulmuş çayırlar boyunca bisikletler yumuşak tozun
üstünde kayıyordu.
 
 Lucien'in bacakları canlı ve kaslıydı, ama yolun uyku veren kokusu başına vuruyordu,
gidonun üstüne eğilmişti, gözleri kızarıyor yarı yarıya kapanıyordu. Üç kez başarı ödülü
almıştı sonunda. Ona Fabiola ya da Yer Altı Kiliseleri, Hıristiyanlığın Dehası ve Lavigerie
Kardinalinin Hayatı adlı kitaplar verildi.
 
 Yaz tatili sonunda Costil, onlara De Profundis Morpionibus ve Metz'in Topçusu'nu öğretti.
Lucien, daha iyisini yapmaya karar verdi ve babasının tıbbi Larousse'undaki `Döl Yatağı'
bölümünü inceledi, sonra da kadınların yapısı üzerine onlara açıklamalar yaptı. Tahtaya bir
şekil de çizdi, Costil bunun uydurma olduğunu ileri sürdü. Ama bundan sonra boru sözü
edildi mi gülmekten kırılıyorlardı. Lucien bütün Fransa'da kendi kadar kadın organları
üzerinde bilgisi olan bir ikinci sınıf ve hatta son sınıf öğrencisinin bulunamayacağını
sevinerek düşünüyordu. Fleurier'ler Paris'e yerleşince bu pek parlak bir şey oldu. Lucien,
sinemalar, otomobiller ve yollar yüzünden artık uyuyamıyordu.
 
 Bir Voisin'i bir Packard'tan, bir Hispano-Suiza'yı bir Rolls'dan ayırdetmeyi öğrendi. Fırsat
ştükçe basık arabalardan söz ediyordu. Bir yıldan fazla bir süredir uzun pantolon giyiyordu.
Bakaloryasının ilk bölümünde gösterdiği başarıyı ödüllendirmek için babası onu İngiltere'ye
gönderdi; Lucien suyla kabarmış çayırları ve beyaz yalıyarları gördü. John Latimer'le birlikte
boks yaptı ve overarm-stroke'u öğrendi, ama güzel bir sabah, sersem sersem uyandı, yeniden
eski huyu depreşmişti; dalgın dalgın Paris'e döndü. Condorcet Lisesinin Matematik-Başlangıç
nıfında otuzyedi öğrenci vardı. Bu öğrencilerden sekizi kendilerinin gözü-açıklar olduğunu
ve ötekilerin de çaylaklar olduklarını söylüyorlardı.
 
 Gözüaçıklar, onu 1 Kasıma kadar hor gördüler, ama Toussaint günü Lucien hepsinin en gözü
açığı olan Garry'yle gezmeye gitti, insan yapısı bilgisinin pek değerli olduğunu kanıtlayınca
Garry şaştı kaldı. Lucien gözü açıklar topluluğuna girmedi, çünkü annesi babası gece dışarı
çıkmasına izin vermiyorlardı. Ama onlarla güçlü mü güçlü bir ilişki kurdu. Perşembe günü
Berthe Hala, Riri'yle birlikte Raynouard Sokağına öğle yemeğine geliyordu. Kadın irileşmiş
ve hüzünlenmişti; zamanını iç çekerek geçiriyordu. Ama teni nazik ve bembeyaz kalmıştı
yine. Pierre onu çırılçıplak görmek isterdi. Gece yatağında bunu düşünüyordu: Bu bir kış
günü olabilirdi; Boulogne Ormanında, onu çıplak, kolları göğsünün üstüne kavuşmuş;
üşümekten tüyleri diken diken olmuş bulurlardı.
 
 Miyop birinin Bu da ne? diyerek kamış bastonunun ucuyla ona dokunduğunu hayâl
ediyordu. Lucien, yeğeni Riri'yle iyi anlaşamıyordu: Riri biraz fazla nazik, sevimli bir genç
adam olmuştu. Lakanal'de felsefe okuyordu, matematikten de zerre kadar anlamıyordu.
Lucien, Riri'nin, yedi yıl geçse de, büyüğünü altına yaptığını ve o zaman bir ördek gibi
bacaklarını aça aça yürüdüğünü ve annesine Yok hayır yapmadım anneciğim, yemin
ederim, diyerek saf saf baktığını düşünmekten kendini alamıyordu. Lucien, Riri'nin eline
dokunmak konusunda bir iğrenme duyardı. Yine de onunla bir aradayken çok nazikti ve ona
matematik derslerinde yardım ediyordu; sabrını taşırmamak için büyük bir güç harcaması
gerekiyordu, çünkü Riri pek kafası çalışan bir çocuk değildi. Ama hiç öfkelenmiyordu,
çok sakin ve ağırbaşlı bir sesle konuşuyordu. Bayan Fleurier, Lucien'i pek incelikli buluyordu,
ama Berthe Hala ona hiçbir gönül borcu duymuyordu. Lucien, Riri'ye ders vermek isteyince,
kadın kızarıyordu, Ama olmaz, pek naziksin Lucien'ciğim, fakat koca çocuk. İsterse yapar:
 
 Başkalarına güvenmeye alıştırmamak gerek, diyerek sandalyesinde kıpırdanıyordu. Bir
akşam, Bayan Fleurier, birdenbire Lucien'e Sen sanıyorsun ki Riri senin ona yaptıklarının
farkında, öyle mi? Kendini yanılgıdan kurtar çocuğum. O senin yuttuğunu ileri sürüyor,
Berthe Halan bunu söyledi bana, dedi. İyilikçi bir görünüşü ve ahenkli bir sesi vardı. Lucien,
annesinin öfkeden deliye döndüğünü anladı. Şöyle ya da böyle bir biçimde aldatıldığını
anlıyordu, verecek bir yanıt bulamadı. Ertesi gün ve daha ertesi gün çok çalıştı ve olup biteni
aklından çıkardı.
 
 Pazar sabahı birdenbire kalemini bıraktı ve kendi kendine sordu: Yutuyor muyum? Saat on
birdi, Lucien masasının başına oturmuş, duvar kâğıtlarının üzerindeki kırmızı adamlarına
bakıyordu, sol yanağının üstünde ilk nisan güneşinin tozlu ve kuru sıcaklığını duyuyordu, sağ
yanağında da radyatörün yoğun sıcaklığını. Yutuyor muyum? Bunun karşılığını vermek
güçtü. Lucien önce Riri'yle olan son tartışmasını düşündü, kendi durumunu yargılamaya
çalıştı. Riri'ye doğru eğilmişti ve ona Çakıyor musun? Çakmıyorsan bunu bırakalım
demekten çekinme, aslan Riri, diyerek gülümsemişti. Biraz daha sonra ince bir hesapta bir
yanlış yapmıştı ve neşeyle Al benden de bu kadar, demişti. Bu Bay Fleurier'den aldığı ve
onun hoşlandığı bir deyimdi. Yapacak başka da bir şeyi yoktu. Ama böyle dediğim sırada
yutuyor muydum acaba? Arayıp dururken birdenbire beyaz, yuvarlak, bir bulut parçası kadar
yumuşak birşeyler canlandı kafasında.
 
 Bu geçen günkü düşüncesiydi. Çakıyor musun? demişti. Bu vardı kafasında, ama bu,
açıklamaya yetmiyordu. Lucien bu bulut parçasına bakmak için umutsuzca çabaladı ve birden
bulutun dışına düştüğünü hissetti, önce başı, içi buğuyla dopdoluydu, kendi de buğulaşıyordu,
çamaşır kokan ıslak ve beyaz bir sıcaklıktan başka bir şey değildi. Bu buğuyu çekip atmak
istedi, kaçmak istedi ondan, ama buğu onunla birlikte geliyordu. Düşündü: Bu benim,
Lucien Fleurier, odamdayım, bir fızik problemi çözüyorum, bugün pazar. Ama düşünceleri
sisler içinde eriyip gidiyordu, beyaz üstüne beyazdı. Kendini sarstı, duvar kâğıtları üstündeki
adamları bir bir ayırdetmeye koyuldu, iki kadın çoban, iki erkek çoban ve Aşk. Sonra birden
kendi kendine: Ben... dedi ve hafifçe bir tetik düştü: uzun dalgınlığından uyanmıştı.
 
 Bu hoş değildi: çobanlar geriye sıçramışlardı, sanki bir dürbünün tersinden onlara bakar
gibiydi Lucien. Ona çok tatlı gelen, kendi sırları içinde kendini şehvetle kaybettiği bu
sersemliğin yerine, ona Ben kimim? diye soran pek uyanık küçük bir şaşkınlık vardı ortada.
Ben kimim? Masaya bakıyorum, deftere bakıyorum. Adım Lucien Fleurier, ama bu bir addan
başka bir şey değil. Yutuyorum. Yutmuyorum. Bilmiyorum, bir anlamı yok bunun.
Ben iyi bir öğrenciyim. Hayır. Görünüşte öyle: İyi bir öğrenci çalışmayı sever -ben, yok
canım. İyi notlar alıyorum, ama çalışmayı sevmiyorum. Artık bundan nefret etmiyorum,
aklımı kaçırıyorum. Her şey beni çıldırtıyor. Hiçbir zaman bir yönetici olamayacağım.
 
 Sıkıntıyla düşündü: Peki, ama ne olacağım? Bir an geçti, yanağı kaşındı, sol gözünü kırptı,
çünkü güneş gözüne giriyordu: Ben neyim, ben? Kendi üstüne kıvrılmış, belirsiz, bu bulut
vardı. Ben! Uzağa baktı, kelime kafasının içinde çınlıyordu, sonra köşeleri uzakta, sis içinde
yitip giden bir piramidin karanlık tepesi gibi bir şey seçebiliyordu belki. Lucien ürperdi ve
elleri titriyordu: Bu ortada, diye düşündü, bu ortada! Bundan eminim ben var değilim.
Sonraki aylar, Lucien çoklukla kendinden geçmeyi denedi, ama başaramadı. Her gece düzenli
olarak dokuz saat uyuyordu, geri kalan zamanda capcanlıydı ve gitgide daha şaşkındı:
 
 Annesi babası hiç bu kadar iyi olmadığını söylüyorlardı. Kafasına kendinde yönetici olma
niteliği bulunmadığı düşüncesi gelince kendini romantik buluyordu ve ayışığı altında saatlerce
yürümek istiyordu canı. Ama annesi babası akşamları çıkmasına izin vermiyorlardı.
Genellikle yatağına uzanıyor; ateşine bakıyordu: derece 37.5 ve 37.6'yı gösteriyordu.
 
 Lucien, acı bir zevkle anne babasının onu iyi bulduklarını düşünüyordu. Ben var değilim.
Gözlerini kapatıyor, kendini salıveriyordu: Varlık bir yanılsamadır, madem ki varolmadığımı
biliyorum, kulaklarımı tıkamaktan, hiçbir şey düşünmemekten başka yapacak bir şeyim yok
ve ben hiçleşmeliyim. Ama yanılsama dayatıyordu. Hiç olmazsa öteki insanlara karşı,
bir sırra sahip olmanın pek kötücül üstünlüğü vardı onda: Garry, sözgelişi, Lucien'den daha
fazla var olmuyordu. Ama hayranlarının arasında onu gürültüyle hırıldarken görmek
yetiyordu: Kendi öz varlığına demir gibi kaskatı inandığı hemencecik anlaşılıyordu. Bay
Fleurier de artık var değildi -ne Riri, ne kimse vardı- dünya oyuncusuz bir güldürüydü.
 
 `Ahlâk ve Bilim' üzerine yazdığı bir ödevden 15 alan Lucien, Yokluğun İncelenmesi diye bir
yazı yazmayı düşündü; bunu okuyunca insanların tıpkı alacakaranlık vampirleri gibi birbiri
ardısıra kendi kendilerini yok edeceklerini hayâl ediyordu. İncelemesini yazmadan önce,
felsefe öğretmeni Şebek'in görüşünü almak istedi. Afedersiniz efendim, dedi bir dersin
sonunda, bizim varolmadığımız savunulabilir mi? Maymun hayır, dedi. Düşünüyorum,
dedi, öyleyse varım. Madem ki varlığınızdan kuşkuya kapılıyorsunuz, öyleyse varsınız.
 
 Lucien ikna olmamıştı, ama yapıtını yazmaktan vazgeçti. Temmuzda, gürültüsüzce
mâtematik bakaloryasını kazandı ve anne babasıyla birlikte Ferolles'e gitti. Şaşkınlık bir türlü
peşini bırakmıyordu: Aksırmak isteği gibi bir şeydi bu.
 
 Baba Bouligaud ölmüştü ve Bay Fleurier'nin işçilerinin düşünceleri çok değişmişti. Şimdi
yüksek üret alıyorlar ve karıları ipek çoraplar giyiyorlardı. Bayan Bouffardier, olup
bitenleri şaşkınlıkla Bayan Fleurier'ye anlatıyordu: Hizmetçim dün kasapta küçük Ansiaum'u
gördüğünü söyledi bana. Hani şu kocanızın iyi işçilerinden birinin kızı, annesi ölünce onunla
meşgul olmuştuk. Beaupertuis'nin bir tesviyecisiyle evlendi. Güzel, yirmi franklık bir tavuk
ısmarlamış! Bir kibir, bir kibir! Hiçbir şeyi beğenmiyorlar! Bizim nemiz varsa kendilerinin de
olsun istiyorlar. Şimdi, pazar günü, Lucien babasıyla küçük bir gezinti yaparken işçiler onları
gördükleri zaman kasketlerine şöyle bir dokunarak selâm veriyorlardı ve hatta selâm
vermemek için başka taraflardan geçenler vardı.
 
 Bir gün, Lucien onu tanımamış gibi gözüken Bouligaud babanın oğluyla karşılaştı. Lucien
biraz heyecanlandı, bir yönetici olduğunu göstermenin tam sırasıydı. Jules Bouligaud'ya
sertçe baktı ve ona doğru ilerledi, elleri arkasındaydı. Ama Bouligaud'da utanmış bir hal
yoktu. Boş gözlerle Lucien'e baktı ve ıslık çalarak geçti gitti. Beni tanımadı, dedi kendi
kendine Lucien. Ama iyiden iyiye düş kırıklığına uğramıştı.
 
 Sonraki günler, dünyanın bundan böyle var olmadığını düşündü. Bayan Fleurier'nin küçük
tabancası, konsolunun sol çekmecesinde duruyordu. Kocası bunu ona 1914'te cepheye
gitmeden önce armağan etmişti. Lucien onu eline aldı, uzun süre parmaklarının arasında
evirdi çevirdi: Bu, kabzası sedef kakmalı, namlusu altından olan küçük bir mücevherdi. İnsan,
insanlara var olmadıklarını inandırmak için bir felsefe incelemesine güvenemezdi. Bunun bir
eylem olması gerekiyordu, gerçekten öylesine umutsuz bir eylem ki görüntüleri silsin
götürsündü ve dünyanın hiçliğini günışığında göstersindi.
 
 Bir patlama, kan içinde genç bir beden halının üstünde, bir kâğıda yazılmış sözcükler:
Kendimi öldürüyorum, çünkü var değilim. Ve siz de, insan kardeşlerim, hiçsiniz! İnsanlar
sabahleyin gazetelerini okuyacaklardı ve göreceklerdi: Bir genç kendini öldürdü. Her biri
kendini fena halde karmakarışık hissedecekti ve kendi kendilerine soracaklardı: Ya ben? Ben
var mıyım? Tarihte, Werther'in intihar haberinden beri ötekiler arasında, buna benzer intihar
salgınları olduğu bilinirdi. Lucien fikir kurbanının yunancada `tanık' anlamına geldiğini
şündü.
 
 Bir yönetici yaratmak için çok hevesliydi, ama bir fikir kurbanı yaratmak için değildi.
sacası, sık sık annesinin odasına girdi; tabancaya bakıyor ve can çekişir gibi oluyordu.
Kabzayı parmaklarının arasında kuvvetle sıkarak altın namluyu ısırdığı da oluyordu. Geri
kalan zamanda neşeliydi, çünkü gerçek yöneticilerin intihar kışkırtısını tanımış olduklarını
şünüyordu. Sözgelişi, Napoleon Lucien, umutsuzluğun sonuna vardığını kendinden
gizlemeye çalışıyordu, ama tavlanmış bir ruhla bu bunalımdan çıkacağını umuyordu ve ilgiyle
Sainte-Helene Anıları'nı okudu. Bununla birlikte bir kesinliğe varmak gerekiyordu: Lucien 30
Ekimi kararsızlığının son günü olarak saptadı. Son günler çok üzücü oldular: bunalım
kurtarıcıydı, ama Lucien öyle bir gerilimle zorluyordu ki kendini, günün birinde camdan
yapılma bir şey gibi kırılacağından korkuyordu.
 
 Artık tabancaya dokunmaya cesaret etmiyordu; çekmeceyi açmakla yetiniyordu, annesinin
kombinezonlarını birazcık kaldırıyor, uzun uzun kendi başına pembe ipeğin içinde gömülü
oturan bu küçük soğuk, inatçı devi seyrediyordu. Bununla birlikte yaşamayı kabul ettiğinden
canlı bir hayâl kırıklığı duydu ve kendini işe yaramaz olarak gördü. Ama okullar açılınca bir
yığın kaygıyla doldu içi: anne babası onu yüksek okul için hazırlık derslerini izlesin diye
Saint-Louis Lisesine gönderdiler. Armasıyla birlikte kırmızı zıhı olan güzel bir kasketi vardı
ve şarkı söylüyordu:
 
 Makineleri yürüten pistondur.
 
 Vagonları yürüten pistondur...
 
 `Piston'un bu yeni saygınlığı, Lucien'in içini gururla dolduruyordu; sonra sınıfı da ötekilere
benzemiyordu. Bir geleneği ve bir tören düzeni vardı; bu bir güçtü. Sözgelişi, fransızca
derslerinde zil çalmadan bir çeyrek saat önce bir sesin: Bir harbiyeli nedir? diye sorması
âdetti, herkes yavaşça: Bir aptaldır! diye karşılık veriyordu. Bunun üstüne ses yeniden: Bir
tarımcı nedir? diye soruyordu, bu kez daha kuvvetli: Bir aptaldır! diye karşılık veriyorlardı.
 
 O zaman, hemen hemen gözleri hiç görmeyen ve kara bir gözlük takan Bay Bethune
tkınlıkla: Rica ederim, baylar! diyordu. Birkaç dakikalık kesin bir sessizlik oluyordu ve
öğrenciler birbirlerine anlamlı gülümsemelerle bakıyorlardı, sonra biri bağırıyordu: Bir
piston nedir? ve hepsi birden bağırıyorlardı: Koskocaman biridir! Bu zamanlarda Lucien
kendini kışkırtılmış hissediyordu.
 
 Akşam, bütün olup bitenleri bir bir anne babasına anlatıyordu. Bütün sınıf dalga geçmeye
başladı, ya da bütün sınıf Meyrinez'yi dörtlükler yapmaya karar verdi, derken, sözcükler,
sanki alkol yudumlamış gibi, ağzını ısıtıyordu. Bununla birlikte ilk aylar pek zor geçti.
Lucien, matematikten ve fizikten geriydi, arkadaşları da pek cana yakın kişiler değillerdi.
Bunlar bursluydular, kötü davranan, inek ve pis öğrencilerdi. Bir tanecik bile yok, dedi
babasına, bir tanecik bile kendime arkadaş yapacak adam yok. Burslular, dedi dalgın
dalgın, Bay Fleurier, okumuş seçkin kişilerdir; bununla birlikte kötü yöneticiler olurlar. Dur
durak bilmezler. Lucien `kötü yöneticiler'den söz edildiğini duyunca yüreğinde hoş olmayan
bir sıkıntı duydu ve sonraki haftalarda kendini öldürmeyi düşündü yeniden; ama tatildeki
heyecan değildi şimdi duyduğu.
 
 Ocak ayında Berliac adlı bir yeni öğrenci bütün sınıfı kırdı geçirdi: Son moda yeşil ya da
açık mor renk kemerli ceketler giyiyordu, küçük yuvarlak yakalıydı, terzilerdeki resimlerde
görüldüğü gibi pantolonlar giyiyordu, o kadar dardılar ki insan onları nasıl giydiğine
şaşırıyordu. Hemen matematikte sınıfın sonuncusu oldu. Deli oluyorum, diye söylendi,
ben bir edebiyatçıyım, beni gebertmek için matematik okutuyorlar. Bir ayın sonunda
herkesi baştan çıkarmıştı. Kaçak sigaralar dağıtıyordu; pek çok kadınla tanıştığını söyledi
çocuklara ve kadınların ona yolladıkları mektupları gösterdi. Bütün sınıf bunun parlak çocuk
olduğuna ve onunla iyi geçinmek gerektiğine karar verdi. Lucien onun inceliğine ve
tavırlarına bayılıyordu, ama Berliac, Lucien'e alçakgönüllülükle davranıyor, ona Zengin
çocuğu diyordu. Her şey bir yana, dedi Lucien günün birinde, yoksul çocuğu olsam daha
iyi olurdu! Berliac, güldü, Sen küçük bir edepsizsin! dedi ona ve ertesi gün ona şiirlerinden
birini okuttu: Caruso her akşam çiğ gözler yutuyordu, bunun dışında deve gibi kanaatkârdı.
 
 Bir kadın evdekilerin gözlerinden bir demet çiçek yaptı ve sahneye attı onu. Bu örnek
hareket karşısında başını eğdi herkes. Ama unutmayın ki otuz yedi dakika sürdü onun
görkemli çağı: Tamı tamına ilk bravodan operanın büyük avizesinin sönmesine kadar (sonuç
olarak kadının kocasını, birçok yarışmalarda ödül almış, gözlerinin pembe çukurlarını iki
savaş nişanıyla kapatmış kocasını keyfince gütmesi gerekiyordu.) Şunu iyice not ediniz:
konserve halinde fazlaca insan eti yiyenlerden aramızdakilerin hepsi iskorpit hastalığından
telef olacaklardır. Çok güzel, dedi Lucien, sarsılmıştı. Bunları yeni bir yolla elde
ediyorum, dedi rahatlıkla Berliac, buna otomatik yazı diyorlar! Bundan bir süre sonra,
korkunç bir kendini öldürme isteği duydu Lucien ve Berliac'tan akıl danışmaya karar verdi.
Ne yapmalıyım? diye sordu durumunu göz önüne serdikten sonra. Berliac onu dikkatle
dinlemişti; parmaklarını emmek âdetiydi, sonra da yüzündeki sivilcelere tükürüğünü sürerdi,
öyle ki yüzü yağmurdan sonra bir yol gibi yer yer parlıyordu. Dilediğin gibi yap, dedi
sonunda, bir önemi yok bunun. Bir an düşündü ve sözcüklerin üstüne basa basa ekledi:
Hiçbir şeyin asla önemi yoktur. Lucien'in biraz canı sıkıldı, ama Berliac'ın çok sarsıldığını,
kendisini bir dahaki perşembe günü eve çağırdığı zaman anladı Lucien. Bayan Berliac pek
sevimliydi, yüzünde et benleri ve sol yanağında şarap tortusu renginde bir leke vardı.
Görüyorsun, dedi Berliac, asıl savaş kurbanları bizleriz. Lucien'in düşüncesi de tam
buydu ve her ikisi de kurban edilmiş bir kuşaktan oldukları konusunda anlaştılar.
 
 Akşam oluyordu, Berliac ellerini ensesinin altında kenetlemiş, yatağına yatmıştı. İngiliz
sigaraları içtiler, gramafonda plak çaldılar; Lucien, Sophie Tucker ve Al Johnson'ın sesini
işitti. Hüzünlendiler ve Lucien, Berliac'ın kendisinin en iyi arkadaşı olduğunu düşündü.
Berliac ona psikanalizi bilip bilmediğini sordu; sesi ciddiydi, Lucien'e ciddiyetle bakıyordu.
On beş yaşıma kadar annemi arzuladım, diye ona itiraf etti. Lucien kendini rahatsız hissetti,
zarmaktan korkuyordu; sonra Bayan Berliac'ın benleri aklına geliyor, insanın böyle bir
kadını arzulayabileceğini pek anlayamıyordu.
 
 Bununla birlikte kadın onlara kahvaltı getirmek için içeri girince Lucien allak bullak oldu ve
kadının giydiği sarı kazağın altından göğsünü keşfetmek için çabaladı. Kadın çıkınca Berliac
kendinden emin birinin sesiyle: Doğal bir şey bu, sen de annenle yatmak istemişsindir, dedi.
Sorgulamıyordu, doğruluyordu. Lucien omuz silkti: Doğal bir şey, dedi. Ertesi gün
kaygılıydı, Berliac'ın konuşmalarını sağda solda tekrarlayacağından korktu. Ama çabuk
rahatladı: Her şey bir yana, diye düşündü, benden daha çok kendi kendine saygısı vardı.
Onların sırlarını gizleyen bilimsel oyun Lucien'i pek sarmıştı ve sonraki perşembe Sainte
Genevieve kitaplığında düşler konusunda Freud'un bir yapıtını okudu. Bu ona birçok şeyi
açıkladı.
 
 Yollarda aylak aylak yürüyerek Demek ki buymuş, diye kendi kendine tekrar ediyordu
Lucien, demek ki buymuş! Sonunda Psikanalize Giriş'i ve Günlük Yaşayışın
Psikopatalojisi'ni aldı, her şey apaydınlık oldu onun için. Bu acayip var olmamak izlenimi,
bilincinde uzun süre kalan bu boşluk, dalgınlıkları, sıkıntıları, kendini tanımak için boşa
harcanan çabalar, ki bütün bunlar ancak bir sis perdesiyle karşılaşıyorlardı... Kör şeytan,
diye düşündü, benim bir kompleksim var. Berliac'a çocukluğunda uyurgezer olduğunu
şündüğünü, nasıl nesneleri bütünüyle gerçek olarak göremediğini anlattı: Bende, dedi;
çok gizlilerde kalmış bir kompleks var. Tam benim gibi, dedi Berliac. Bizde aile
kompleksleri var! Gördükleri düşleri en ince ayrıntılarına varıncaya kadar yorumlamayı âdet
edindiler. Berliac her zaman öylesine hikâyeler anlatıyordu ki Lucien bazılarını onun
uydurduğunu ya da hiç olmazsa onları süslediğini sanıyordu. Ama çok iyi anlaşıyorlardı ve en
ince konulara nesnellikle yaklaşıyorlardı.
 
 Birbirlerine, çevrelerindekileri aldatmak için gülümseyen bir yüz takındıklarını, ama aslında
korkunç bir biçimde altüst olduklarını itiraf ettiler. Lucien, kaygılarından kurtulmuştu.
Psikanalizin üstüne açgözlülükle atılmıştı, çünkü kendisine uygun düşenin bu olduğunu
anlamıştı; şimdi kendini daha sağlam hissediyordu; tasalanmaya ve bilincinde kişiliğinin
belirgin açığa çıkışlarını durmadan aramak zorunda kalmaya artık ihtiyacı yoktu. Gerçek
Lucien, bilinçaltında derin bir yere kaçıp gizlenmişti; onu görmeden düşlemek gerekiyordu,
pkı var olmayan bir beden gibi. Lucien bütün gün komplekslerini düşünüyor, bilincinin
sisleri altında kıpırdayan karanlık, acayip ve şiddetli dünyayı sağlam bir güvenle düşlüyordu.
Anlıyorsun, diyordu Berliac'a, görünüşte ben uyuşuk ve kayıtsız bir oğlanım, kimse
umurumda değil. İçte de böyle, biliyorsun, kendimi böylesine salıvermem gerekti.
 
 Ama bunun bir başka şey olduğunu da pekâlâ biliyordum. Her zaman bir başka şey
vardır, diye karşılık veriyordu Berliac. Gururla birbirlerine gülümsüyorlardı. Lucien, Sis
Açılacağı Zaman diye ad koyduğu bir şiir yazdı ve Berliac şiiri eşsiz buldu, ama kurallara
uygun dizeler yazmış olduğundan ötürü Lucien'e sitem etti. Hemen şiiri ezberlediler ve
libidolarından söz etmek istedikleri zaman şöyle diyorlardı: Yayılmış büyük çağanozlar sisin
örtüsü altında, sonra, yalnızca göz kırparak `çağanozlar'. Ama belli bir süre sonra, Lucien,
yalnızken ve özellikle geceleri, bütün bu olup bitenleri biraz korkutucu buldu. Annesinin
yüzüne bakmaya artık cesaret edemiyordu ve yatmaya gitmeden önce onu öptüğü zaman
karanlık bir gücün öpüşünün yolunu saptıracağından, onu Bayan Fleurier'nin dudaklarına
doğru iteceğinden korkuyordu, sanki bu içinde bir yanardağ taşımak gibi bir şeydi. Keşfetmiş
olduğu karanlık ve gösterişli ruhunu zorlamamak için kendini kendinden sakınıyordu. Şimdi
onu ne pahasına olursa olsun tanıyordu ve ondaki tehlikeli uyanışlardan korkuyordu.
 
 Kendimden korkuyorum, diyordu kendi kendine. Altı aydan beri kendi başına yaptığı
çalışmalardan vazgeçmişti, çünkü canını sıkıyordu onlar ve bir yığın çalışacak şeyi vardı, ama
o ötekilerle uğraşıyordu. Herkesin kendi eğilimiyle uğraşması gerekiyordu, Freud'un kitapları,
alışkanlıklarıyla birdenbire aralarındaki ilişki kopmuş olduğundan sinir hastalığına
yakalanmış bahtsız gençlerin hikâyeleriyle doluydu. Biz de deli olmak üzere miyiz? diye
soruyordu Berliac'a. Ve bazı perşembeler, kendilerini bir tuhaf hissediyorlardı. Yarı gölge,
Berliac'ın odasını sinsice doldurmuştu, paket paket afyonlu sigaralar içmişlerdi, elleri
titriyordu. Sonra biri, tek bir söz söylemeden kalktı, sessiz adımlarla kapıya kadar gitti,
elektrik düğmesini çevirdi. Sarı bir ışık odayı kaplıyor, birbirlerine güvensizlikle bakıyorlardı.
 
 Lucien, Berliac'la olan dostluklarının bir yanlışlık üstüne kurulduğunu fark etmekte
gecikmedi; şurası kesin ki hiç kimse onun kadar Oedipus kompleksinin coşkulu güzelliğine
karşı duyarlı değildi, ama burada, daha başka uçlara doğru yönelmesini dilediği bir tutku
gücünün işaretini görüyordu. Berliac, bunun karşıtı, durumundan hoşnut gibi gözüküyordu,
bu durumdan çıkmak da istemiyordu. Biz gümbürtüye gitmiş insanlarız, diyordu gururla,
biz rate'yiz. Hiçbir işe yaramayacağız. Hiçbir işe, diye karşılık veriyordu Lucien, yankı
gibi. Paskalya tatili dönüşünde Berliac, Dipon'da bir otelde annesiyle aynı odada kaldıklarını
anlattı ona: Sabah erkenden kalkmıştı, annesinin daha uyuduğu yatağa yaklaşmıştı ve
yavaşçacık örtüyü açmıştı. Geceliği sıyrılmıştı, dedi alay ederek.
 
 Bu sözcükleri duyunca Lucien, Berliac'ı aşağılamaktan kendini alamadı ve kendini
yapayalnız hissetti. Kompleksleri olmak iyiydi, ama zamanında onların hesabını görmek
gerekiyordu. Bir insan nasıl sorumluluklar yüklenebilirdi, nasıl yöneticilik yapardı içinde
çocuksu bir cinsellik varsa? Lucien birdenbire kendi kendinden ciddi ciddi kaygılanmaya
başladı. Aklı başında bir adama danışmak isterdi, ama kime başvuracağını bilmiyordu.
Berliac ona, psikanalizde derinleşmiş ve kendi üzerinde büyük bir etkisi olduğu sezilen
Bergere adlı bir gerçeküstücüden sık sık söz ediyordu. Ama hiçbir zaman onu Lucien'le
tanıştırmaya yanaşmamıştı. Lucien büyük bir hayâl kırıklığına uğramıştı, çünkü Berliac'a
kadınları elde etme konusunda da güvenmişti. Güzel bir kadına sahip olmak, doğal olarak
şüncelerinin akışını da değiştirdi, diye düşünüyordu. Ama Berliac güzel kadın dostlarından
hiç söz etmiyordu.
 
 Bazı bazı bulvarda dolaşıyorlar, kadınların peşine takılıyorlardı, ama onlarla konuşmaya
cesaret edemiyorlardı: Neylersin, babalık, diyordu Berliac, biz hoşa giden cinsten değiliz
demek ki. Kadınlar bizde onları ürküten birşeyler hissediyorlar. Lucien karşılık vermiyordu.
Berliac onu sinirlendirmeye başlıyordu. Çoğu kez Lucien'in anne ve babası için çok kötü
şakalar yapıyordu, onlara Bay ve Bayan Dumollet (Baldır) diyordu. Lucien, bir
gerçeküstücünün genellikle kentsoyluluğu aşağıladığını çok iyi anlıyordu, ama Berliac, ona
karşı dostça ve güvenle davranan Bayan Fleurier tarafından eve çok kereler çağrılmıştı.
Minnettarlık bir yana, kadına karşı böyle konuşmaktan ufacık bir kibar davranma kaygısı onu
engellemiş olacaktı. Sonra Berliac'ın ödünç aldığı parayı geri vermemek gibi bir de kötü huyu
vardı.
 
 Otobüste hep parasız olurdu, onun parasını vermek gerekirdi, kahvelerde beş kere Lucien
öderse ancak bir kere öteki öderdi parayı. Lucien bunu ona günün birinde açıkça söyledi,
böylesini anlamıyordu, arkadaşlar arasında, dışarı çıkıldı mı her şey ortaklaşa olmalıydı.
Berliac anlamlı anlamlı baktı ve ona: Ben kuşkulanıyorum, sen bir anal'sın, dedi, Freud'cu
ilişkilerin açıklamasını yaptı: insan dışkısı-altın ve cimriliğin Freud'cu kuramı. Şunu
öğrenmek isterim, dedi, kaç yaşına kadar annen sildi altını? Az kaldı araları açılıyordu.
Mayıs ayının başlangıcından sonra okulu asmaya başladı Berliac. Lucien onu dersten sonra,
Crucufıx vermutları içtikleri Petits-Champs Sokağındaki bir barda bulmaya gidiyordu. Bir salı
öğleden sonra Lucien, Berliac'ı boş bir şişenin başında otururken buldu. Sen misin, dedi
Berliac, dinle, benim saat beşte dişçide olmam gerek. Beni bekle, köşe başında oturuyor,
yarım saatte bitiririm işimi. O.K., diye karşılık verdi Lucien, bir iskemleye çökerek,
François bana beyaz vermut ver. Bu sırada bir adam girdi içeri ve onları görünce şaşırarak
gülümsedi. Berliac kızardı ve birden kalkıverdi.
 
 Kim olabilir? diye sordu kendi kendine Lucien. Berliac yabancının elini sıkarken Lucien'i
gizlemeye çabalamıştı. Alçak sesle ve hızlı hızlı konuşuyordu, öteki açık seçik karşılık verdi:
Ama hayır, küçüğüm, değil, sen bir soytarıdan başka bir şey olmayacaksın. Aynı anda
ayaklarının ucunda yükselerek ve Berliac'ın başının üstünden Lucien'e baktı, sakin bir güven
içindeydi. Otuz beş yaşlarında olabilirdi; solgun bir yüzü ve muhteşem beyaz saçları vardı:
Bu muhakkak Bergere'dir, diye düşündü Lucien yüreği çarparak, ne yakışıklı adam!
Berliac, utangaç, ama etkili bir hareketle beyaz saçlı adamı dirseğinden tuttu:
 
 -Benimle gelin, dedi, dişçiye gidiyorum, iki adımlık yer.
 
 -İyi, ama bir arkadaşlaydın, galiba, diye karşılık verdi öteki gözlerini Lucien'den ayırmadan,
bizi tanıştırman gerekir.
 
 Lucien gülümseyerek kalktı. Tuzak! diye düşündü. Yanakları ateş gibiydi. Berliac'ın
boynu omuzlarının içine gömüldü ve Lucien bir an için onun itiraz edeceğini sandı. Haydi
öyleyse, beni tanıt, dedi neşeli bir sesle. Ama konuşur konuşmaz şakaklarına kan hücum etti,
yerin dibine girmek istemiş olmalıydı. Berliac yüz geri döndü ve kimseye bakmadan
rıldandı:
 
 -Lucien Fleurier, liseden arkadaşım, Bay Achille Bergere.
 
 -Beyefendi, yapıtlarınıza hayranım, dedi Lucien, zayıf bir sesle. Bergere onun elini uzun
ince elleriyle tuttu ve onu oturmaya zorladı. Bir sessizlik oldu. Bergere, Lucien'i yumuşak
cak bir bakışla sarmaladı. Hep elini tutuyordu:
 
 -Kaygılı mısınız? diye sordu tatlılıkla.
 
 Lucien sesini yumuşattı ve Bergere'e kararlı bir bakışla baktı:
 
 -Kaygılıyım! diye karşılık verdi açık açık. Ona öyle geliyordu ki bir giriş sınavıyla karşı
karşıyaydı. Berliac bir an duraksadı sonra şapkasını masanın üstüne atarak öfkeyle
yerine oturuverdi. Lucien, Bergere'e kendi intihar etme eğilimini anlatmak isteğiyle yanıp
tutuşuyordu. Bu, kendisiyle hiç özenip bezenilmeden ve olduğu gibi konuşulması gereken
biriydi. Berliac nedeniyle hiçbir şey söylemeye cesaret edemedi, Berliac'tan nefret ediyordu.
 
 -Rakınız var mı? diye sordu garsona Bergere.
 
 -Hayır, yoktur, dedi Berliac aceleyle, burası küçücük sevimli bir yer, ama vermuttan başka
içecek bir şey yok.
 
 -Şu yukarıda sürahinin içindeki sarı şey nedir? diye sordu Bergere, yumuşaklık dolu bir
rahatlıkla.
 
 -O beyaz Crucifix, dedi garson.
 
 -İyi öyleyse, bana ondan ver.
 
 Berliac iskemlesinde kıpırdanıyordu: dostlarıyla övünmek zevkiyle Lucien'i masrafa sokmak
korkusu arasında kalmışa benziyordu. Sonunda tasalı ve gururlu bir sesle söylendi:
 
 -Kendini öldürmek istedi.
 
 -Neden olmasın! dedi Bergere, bunu umarım.
 
 Yeni bir sessizlik oldu: Lucien alçakgönüllü bir tavırla yere indirmişti gözlerini, ama kendi
kendine Berliac'ın gidip gitmeyeceğini soruyordu. Bergere birden saatine baktı.
 
 -Dişçi ne oldu? diye sordu. Berliac istemeyerek kalktı.
 
 -Benimle gel, Bergere, diye rica etti, iki adımlık yer.    
 
 -Niye canım, nasıl olsa geri döneceksin. Arkadaşının yanında kalayım.
 
 Berliac bir an durdu, bir bu ayağının bir ötekinin üstünde sıçrıyordu.
 
 -Haydi git, dedi Bergere, hükmedici bir sesle, bizi burada bulursun. Berliac gidince Bergere
kalktı, teklifsizce Lucien'ın yanına oturdu.
 
 Lucien ona uzun uzun intiharını, annesini arzulamış olduğunu ve bir sadikoanal olduğunu,
aslında hiçbir şeyi sevmediğini, her şeyin ona gülünç geldiğini anlattı. Bergere ona derin derin
bakarak tek bir söz söylemeden dinliyordu onu. Lucien anlaşılmış olmayı tadına doyulmaz bir
şey olarak görüyordu. Bitirdiği zaman Bergere teklifsizce kolunu onun omzuna attı ve Lucien
bir limon kolonyası ve İngiliz tütünü kokusu duydu.
 
 -Biliyor musun Lucien, sizin durumunuza ne ad verilir?
 
 Lucien, Bergere'e umutla baktı, umutsuz değildi.
 
 -Ben buna, dedi Bergere, karmaşa diyorum. Karmaşa: sözcük yumuşak ve ak, tıpkı ayışığı
gibi başlamıştı, ama o son `şa' da bir borunun bakırsı sesi vardı.     
 
 -Karmaşa... dedi Lucien.
 
 Tıpkı Riri'ye uyurgezer olduğunu söylediği zamanki gibi kendini kötü ve kaygılı hissetti. Bar
karanlıkçaydı, ama kapı, sokağa, ilkbaharın kumral ışıklı sisine ardına kadar açılıyordu.
 
 Bergere'den yayılan hoş koku içinde Lucien kırmızı şarap ve ıslak tahta kokusundan oluşan,
karanlıkça salonun ağır kokusunu duyuyordu. Karmaşa... diye düşündü, ne yapıp ne
etmeliyim?
 
 Ama yeni bir hastalığın ya da bir saygınlığın açıklanıp açıklanmadığını pek bilemiyordu.
Gözlerinin pek yakınında Bergere'in, altın bir dişin pârıltısını durmadan örten ve ortaya
çıkartan dudaklarını görüyordu.
 
 -Karmaşa içinde olan yaratıkları severim, diyordu Bergere; sizi olağanüstü talihli
buluyorum. Çünkü bu size sunulmuş. Bütün bu domuzları görüyor musunuz? Kendilerine yer
edip oturmuşlar.
 
 Onları kırmızı karıncalara vermeli, biraz tedirgin olsunlar diye. Bilir misiniz bu akıllı
hayvancıklar ne yaparlar?
 
 -İnsan yerler, dedi Lucien.
 
 -Evet, insanın etini iskeletinden sıyırırlar.
 
 -Bilirim, dedi Lucien. Arkasından ekledi: Ya ben? Benim ne yapmam gerekir?
 
 -Hiç, Tanrı aşkına, dedi Bergere, gülünç bir korkuyla. Özellikle oturup kalmayın. Oturulursa
hiç olmazsa, dedi gülerek, bu bir kazığın üstüne olsun, Rimbaud'yu okudunuz mu?
 
 -Yooo, dedi Lucien.
 
 -Size Illuminations'u vereceğim. Dinleyin, yeniden görüşmemiz gerekir. Perşembe günü
boşsanız saat üçe doğru bana gelin, Montparnasse'da, Campagne-Premiere Sokağında 9
numarada oturuyorum.
 
 Sonraki perşembe Lucien, Bergere'e gitti ve mayıs ayının hemen hemen her günü ona
radı. Berliac'a haftada bir kere görüştüklerini söylemeyi uygun bulmuşlardı, çünkü onu
üzmemek için her şeyden kaçınarak onunla ilişkilerinde açık olmak istiyorlardı. Berliac tam
anlamıyla yer değiştirmiş gözüküyordu. Lucien'e alay ederek: Ne muhabbet, ha? O sana
kaygı numarası çekti, sen de ona intihar; ne numara be! demişti. Lucien karşı çıktı: Benim
intiharımdan ilk söz eden sen oldun; hatırlatırım, dedi kızararak. O! dedi Berliac,
senin bunu söylemen gerekirdi, benim yaptığım yalnızca seni utançtan kurtarmak içindi.
 
 Buluşmalarını seyrekleştirdiler.
 
 Onda hoşuma giden şey, dedi bir gün Lucien, Bergere'e, sizden aldıklarıydı, şimdi bunu
anlıyorum. Berliac bir maymundur, dedi Bergere gülerek. Beni ona çeken hep buydu.
Biliyor musunuz, ana tarafından büyükannesi Yahudidir? Bu birçok şeyi açıklar.
 
 Gerçekten, dedi Lucien. Bir süre sonra ekledi: Aslında hoş biridir. Bergere'in
apartmanında her yan gülünç ve acayip şeylerle doluydu: boyalı tahtadan yapılma kadın
bacakları üstünde duran kırmızı ipekli sandalyelerin minderleri, küçük Zenci heykelleri,
demirden yapılma, üstü dikenli bir bekâret kemeri, içine küçük kaşıklar batırılmış alçıdan
yapılma kadın göğüsleri, masanın üstünde bronzdan yapılma koskocaman bir bit ve kâğıt
uçurmaz işi gören ve Mirtra Mezarlığından aşırılmış bir keşiş kafatası. Duvarlar gerçeküstücü
Bergere'in öldüğünü bildiren ve cenaze törenine çağıran davetiyelerle kaplıydı. Her şeye
karşılık, apartman rahat ve akıllıca döşenmiş izlenimi veriyordu ve Lucien oturma odasının
divanına uzanıp yatmayı seviyordu. Özellikle onu şaşırtan şey Bergere tarafından bir rafın
üstüne yığılmış olan ıvır zıvır ve gülünç şeylerin çokluğuydu: aksırık tozu, kaşıntı tüyü, kadın
çorabı lastiği, şeytan boku, yapay buz, yapay kesmeşeker. Bergere, konuşurken, şeytan
bokunu eline alıyor, önemseyerek inceliyordu: Bu ıvır zıvırın devrimci bir değeri vardır,
tedirgin ederler. Lenin'in bütün yapıtlarından daha fazla bir yıkıcı güç vardır bunlarda.
 
 Lucien, şaşkın ve hayran, bir çukur gözlü bu fırtınalı güzel yüze ve bir kusursuzca taklit
edilmiş dışkıyı özenle tutan ince parmaklara bakıyordu. Bergere ona sık sık Rimbaud'dan ve
bütün duyguların sistematik düzensizliğinden söz ediyordu. Concorde Alanından geçerken
isteyerek ve bilinçle görebildiğiniz zaman bir Zenci kadını diz çöküp dikilitaşı emmeye
koyulmuş olarak görünce, kendinize dekoru geberttiğinizi ve kurtulduğunu söyleyebilirsiniz.
 
 Ona Illuminatinos'u Maldoror'un Şarkıları'nı ve Marki de Sade'ın kitaplarını verdi. Lucien
anlamak için işi ciddi tutuyordu, ama pek çok şeyi yakalayamıyordu ve şaşırmıştı, çünkü
Rimbaud oğlancıydı. Bunu, Bergere'e söyledi; Bergere katıla katıla gülerek Niçin şaştın,
dostum? dedi. Lucien çok sıkılmıştı.
 
 Kızardı ve bir dakika süresince vargücüyle Bergere'den nefret etti; ama kendine hâkim oldu,
başını kaldırdı ve alabildiğine açıkyüreklilikle: Aptallık ettim, dedi. Bergere onun saçlarını
okşadı, duygulanmışa benziyordu: Bu şaşkınlık dolu iri gözler, dedi, bu maral gözleri...
 
 Evet, Lucien, aptallık ettiniz. Rimbaud'nun oğlancılığı; duyarlığının ilk ve dâhice
kargaşasıdır. Bu şiirleri ona borçluyuz. Cinsel isteğin kendine özgü nesneleri olduğuna ve
kadınlar demek olan bu nesnelere inanmalı, çünkü onların bacaklarının arasında bir delik
vardır, durmuş oturmuşların çirkin ve iradeli yanılgısıdır bu. Bak! Masasından bir düzine
kadar sararmış resim çıkardı ve onları Lucien'in kucağına attı. Lucien, dişleri dökülmüş
ağızlarıyla gülen, bacaklarını dudak gibi ayıran ve oyluklarının arasından yosunlu bir dil gibi
bir şey gösteren korkunç orospular gördü.
 
 Bou-Saada'da üç franklık koleksiyonum vardı, dedi. Bergere. Bu kadınlara arkadan
yaklaşsanız bile iyi aile çocuğusunuzdur ve herkes de erkekçe hayat yaşadığınızı söyler.
Çünkü bunlar kadındır, anlıyor musunuz? Ama yapılacak ilk iş her şeyin cinsel zevk nesnesi
olabileceğine kendinizi inandırmanız olduğunu söyleyeceğim, bir dikiş makinesi, bir deney
kabı, bir at ya da bir terlik gibi. Ben, dedi gülerek, sineklerle aşk yaptım, ördeklerle yatan
bir deniz piyadesi tanıdım. Başlarını çekmeceye sokuyordu, ayaklarından sıkıca tutuyordu
ve haydi yallah! Bergere, dalgın dalgın Lucien'in kulağını sıktı ve sözünü bitirdi: Ördek bu
yüzden ölünce tabur dâ onu yiyordu.
 
 Lucien bu konuşmalardan kafası kazan gibi çıkıyor, Bergee'in bir dâhi olduğunu
şünüyordu, ama geceleri ter içinde, kafasının içi ürkünç ve açık saçık görüntülerle dolu
uyanıyordu ve Bergere'in onun üstünde iyi bir etkisi olup olmadığını soruyordu kendi
kendine: Yalnız olmak! diye ellerini ovuşturarak inliyordu, akıl danışacak kimsesi
olmamak, doğru yolda mıyım, değil miyim bana söyleyecek birisi! Sonuna kadar gidiyorsa,
bütün duygularının karmaşasını yaşıyorsa yolunu yitirmesine ve boğulmasına kıl payı
kalmıyor muydu acaba? Bir gün Bergere ona uzun uzun Andre Breton'dan söz etmişti, Lucien
uykuda gibi mırıldandı: Evet, ama nasıl, bundan sonra, nasıl geriye dönebilirim? Bergere
şaşırdı: Geriye mi dönmek? Kim söz etti sana geriye dönmekten? Delirsen daha iyi. Sonra,
Rimbaud'nun dediği gibi, öteki ürkütücü işçiler gelecekler. Düşündüğüm iyidir, diye
rıldandı Lucien kederli kederli. Bu uzun tartışmaların Bergere'in dileğinin tam karşıtı bir
sonuç verdiğini fark etmişti: Lucien ne zaman istemeden ince bir duyum, özgün bir izlenim
yaşamaya kalkışsa bir titremedir alıyordu onu: Başlıyor, diye düşünüyordu: En bayağı ve en
kaba saba yaşantılardan başkasını yaşamamayı gönülden isteyecekti. Kendini ancak
akşamleyin annesi ve babasıyla bir aradayken rahat hissediyordu: bu onun sığınağıydı.
 
 Briand'an, Almanların kötü niyetinden değerinden söz ediyorlardı. Lucien onlarla tatlı tatlı
gündelik, sıradan söyleşiler yapıyordu. Bir gün, Bergere'den ayrıldıktan sonra odasına girdiği
zaman makineleşmiş gibi kapıyı anahtarla kapadı ve sürgüyü çekti. Yaptığı hareketin
farkına varınca kendini gülmekten alamadı, ama gece uyuyamadı: korktuğunu anlamakta
gecikmedi.
 
 Yine de Bergere'in dünyasıyla yok yere dostluğunu kesmedi. O beni büyülüyor, diyordu
kendi kendine. Bergere'in aralarında kurmayı becerdiği o sıkı fıkı ve öylesine ince arkadaşlığa
çok değer veriyordu. Bergere erkekçe, neredeyse haşin bir havayı elden bırakmaksızın
duygulandırmak ve giderek şefkatle Lucien'e yaklaşmak gücüne sahipti. Sözgelişi kötü
giyindiğini homur homur söylenerek kravatını yeniden bağlıyor, Kamboçya'dan gelme
altın bir tarakla saçlarını tarıyordu. Lucien'e onun kendi bedenini keşfettiriyor, gençliğin
coşkulu, alımlı güzelliğini ona açıklıyordu:
 
 Siz Rimbaud'sunuz, diyordu ona, Verlaine'i görmek için Paris'e geldiği zaman sizin
büyük elleriniz vardı onda da, sağlıklı köylü delikanlısının bu kırmızı yüzü ve kumral genç
zı andıran bir dal gibi ince bedeni vardı. Lucien'i yakasını açıp gömleğini aralamaya
zorluyordu ve onu, pek utanmış, olarak bir aynanın önüne götürüyor ona kırmızı yanaklarının,
beyaz boynunun güzel uyumunu seyrettiriyordu; o sırada Lucien'in kalçalarını eliyle hafifçe
okşuyor; kederli kederli ekliyordu: İnsan yirmi yaşında kendini öldürmeli.
 
 Şimdi sık sık Lucien, kendine aynalarda bakar olmuştu, sallıkla dolu genç sevimliliğinden tat
almayı öğreniyordu. Ben Rimbaud'yum, diye düşündü, akşamleyin, yumuşak hareketlerle
giysilerini çıkartırken, çok güzel bir çiçeğin acıklı ve kısa hayatına sahip
olacağına inanmaya başlıyordu. Bu sıralarda, buna benzer izlenimleri uzun süreler önce
duymuş gibi geliyordu ona ve saçma bir imge canlanıyordu kafasında: kendini uzun mavi bir
giysi ve melek kanatlarıyla, bağış toplamak için yapılan bir satışta çiçek dağıtırken,
küçükken görüyordu. Uzun bacaklarına bakıyordu. Benim yumuşak bir tenim olduğu doğru
mu acaba? diye düşündü dalga geçerek. Bir keresinde de dudaklarını, kolunda bileğinden
dirsek içine kadar uzanan küçük güzel mavi damar boyunca gezdirdi.
 
 Bir gün Bergere'in evine girince hoş olmayan bir şeyle karşılaştı: Berliac oradaydı; elindeki
çakla bir toprak topağı görünüşündeki karamsı bir şeyin kabuklarını ayırmaya uğraşıyordu.
İki genç on günden beri birbirlerini görmemişlerdi, soğuk bir tavırla el sıkıştılar. Bu
gördüğün şey, dedi Berliac, haşhaş. İki kat esmer tütün arasına bu pipolara koyacağız bunu,
şaşırtıcı bir sonuç veriyor.
 
 Senin için de var, diye ekledi. Teşekkürler, dedi Lucien, istemem. Öteki ikisi gülmeye
başladılar. Berliac şeytanca diretti: Amma aptalsın dostum, içeceksin, hoş olmadığını ileri
süremezsin. Ben sana hayır dedim! dedi Lucien. Berliac hiç karşılık vermedi, üstten bakan
bir edayla gülümsedi Lucien, Bergere'in de güldüğünü gördü. Hızla yere vurdu ayağını ve:
 
 İstemiyorum, harap olmaya niyetim yok, sizi serseme çeviren şu dalaveraları içmeyi
salakça buluyorum, dedi. Elinde olmadan kendini koyvermişti, ama az önce söylediklerini ve
Bergere'in onun için ne düşüneceğini aklına getirence Berliac'ı öldüresi geldi; gözleri yaşla
doldu. Sen bir kentsoylusun, dedi Berliac, omuz silkerek, yüzer gibi gözüküyorsun, ama
ayağını dipten çekmekten ödün patlıyor. Uyuşturucuya alışmak niyetinde değilim, dedi
Lucien, sakin bir sesle, bir başka kölelik bu, oysa ben bağımsız kalmak istiyorum. Kendini
bağımlamaktan korkuyorsun desene, diye sertçe karşılık verdi Berliac. Lucien, az daha
tokatı yapıştıracakken Bergere'in emredici sesini duydu: Bırak onu Charles, diyordu.
 
 Berliac'a, haklı olan o. Onun bağımlanmak korkusu, o bile karmaşadan geliyor. Divana
uzanmış olarak ikisi içtiler ve bir Armenie kâğıdı kokusu doldurdu odayı. Lucien kırmızı
ipekten bir pufun üstüne oturmuş sessizce onları seyrediyordu. Bir süre sonra Berliac başını
arkaya attı ve gözlerini baygın bir gülüşle kırpıştırdı.
 
 Lucien ona hınçla bakıyordu ve kendini aşağılanmış hissediyordu. Sonunda Berliac ayağa
kalktı, odadan sallantılı bir yürüyüşle çıktı: Dudaklarında hep o uykulu ve arzulu gülüşün
tuhaflığı vardı. Bana bir pipo ver, dedi Lucien boğuk bir sesle. Bergere gülmeye başladı.
raşma, dedi: Berliac yüzünden yapma bunu. Şimdi ne halde bilmiyorsun, değil mi?
Deli olacağım, dedi Lucien. Ee, peki, şimdi kusuyor, bunu bil, dedi Bergere sakin sakin.
Haşhaşın ona yapacağı tek etki bu. Gerisi bir güldürüden başka bir şey değil, ama ona birkaç
kez içirdim, çünkü beni şaşırtmak istiyor ve bu beni eğlendiriyor. Ertesi gün Berliac liseye
geldi, Lucien'e tepeden bakarak, Trenlere biniyorsun, dedi, ama garda kalanları özenle
seçiyorsun. Ama karşısındaki de konuştu: Sen düzenbazsın, dedi ona Lucien, dün
banyoda ne yaptığını bilmiyorum sanıyorsun belki, değil mi? Kustun dostum!
 
 Berliac solgunlaştı. Bunu sana Bergere mi söyledi? Ya kim olsun isterdin? Güzel, diye
kekeledi Berliac, ama Bergere'in yeni dostlar önünde eski dostlarını harcayan bir adam
olduğunu sanmıyordum. Lucien biraz kaygılanmıştı:
 
 Bergere'e kimseye bir şey söylemeyeceğine söz vermişti. Hadi canım sen de, dedi, seni
harcamadı o, yalnızca bana işin böyle olmadığını göstermek istedi. Ama Berliac sırtını
döndü, Lucien'in elini sıkmadan yürüdü gitti. Lucien, Bergere'le yeniden buluştuğu zaman pek
rahat değildi. Berliac'a ne söylediniz? diye sordu Bergere, yan tutmayan bir tavırla. Lucien,
karşılık vermeden başını öne eğdi: Ezilmişti. Ama birden Bergere'in elini ensesinde hissetti:
Zararı yok, dostum.
 
 Ne olursa olsun bitmesi gerekiyordu: Komedyenler uzun süre benimle eğlenemezler.
Lucien biraz yüreklendi: Başını kaldırdı ve güldü: Ama ben de bir komedyenim, dedi,
gözkapaklarını indirerek. Evet, ama sen, sevimlisin, diye karşılık verdi Bergere, onu
kendine doğru çekerek. Lucien kendini bırakıverdi, kendini bir kız gibi uysal hissediyordu
ve gözleri yaşlıydı. Bergere onu yanağından öptü, Benim küçük güzel serserim, dedi.
Kardeşim benim, diyerek hafifçe kulağını ısırdı. Lucien, böyle duygulu, böyle hoşgörülü bir
abeye sahip olmanın çok hoş bir şey olduğunu düşünüyordu.
 
 Bay ve Bayan Fleurier, Lucien'in bu kadar sözünü ettiği şu Bergere'i tanımak istediler ve onu
akşam yemeğine davet ettiler. Hiç bu kadar yakışıklı bir erkek görmemiş olan Germaine'e
varıncaya kadar herkes onu çok canayakın buldu. Bay Fleurier, Bergere'in dayısı olan General
Nizan'ı tanıyordu, uzun uzun ondan söz etti. Bayan Fleurier de tatilde Bente-Cote'a
gitmek için Lucien'i Bergere'e emanet edeceğinden pek hoşnuttu.
 
 Otomobille Rouen'a kadar gittiler, Lucien, katedrali ve belediyeyi görmek istedi, ama
Bergere kesinlikle reddetti bunu: O süprüntüleri mi? dedi, saygısızca. Sonunda Cordeliers
Sokağında bir geneleve gidip iki saatlerini geçirdiler ve Bergere tuhaf bir havaya girdi:
 
 Masanın altından Lucien'i diziyle dürterken bir yandan bütün kızlara Küçükhanım,
diyordu; sonra onlardan biriyle yukarı çıkmaya kalktı, ama beş dakika sonra aşağı
indi. Kirişi kıralım, diye fısıldadı, yoksa çıngar çıkacak. Çarçabuk parayı ödeyip çıktılar.
 
 Sokakta Bergere olup biteni anlattı: Bir avuç kaşıntı tozunu yatağa atmak için kadının
arkasını dönmesinden yararlanmış, sonra iktidarsız olduğunu söyleyip aşağı inmiş. Lucien iki
viski içmişti, biraz kafayı bulmuştu, Metz Topçusu'nu ve De Profundis Morpionubus'u
söyledi, Bergere'in hem ağırbaşlı, hem de haylaz olmasına hayran oluyordu. Bir tek oda
tuttum sadece, dedi Bergere otele geldiklerinde. Ama büyük bir banyosu var. Lucien
şaşırmadı: yolculuk boyunca Bergere'le birlikte aynı odayı paylaşacağını şöyle bir
şünmüştü, ama bu düşünce üstünde uzun süre durmamıştı.
 
 Şimdi artık geri adım atamazdı; durumu biraz iğrenç buluyordu, özellikle ayakları temiz
değildi. Valizler yukarı çıkarken, Bergere'in ona: Pek kirlisin, örtüleri kirleteceksin,
diyeceğini ve ona kayıtsızlıkla: Temizlik konusunda pek kentsoyluca düşüncelerin var, diye
karşılık vereceğini düşündü. Ama Bergere onu valiziyle birlikte banyo odasına soktu: Sen
içeride hazırlan, ben odada soyunacağım, dedi. Lucien, ayaklarını ve yarı belinden aşağısını
kadı. Tuvalete gitmek ihtiyacı duydu, ama cesaret edemedi ve lavaboya işeyerek işini
bitirdi: sonra gecelik gömleğini giydi, annesinin ona verdiği ponponlu terlikleri ayağına
geçirdi (kendininkiler delik deşik olmuştu) ve kapıyı vurdu: Hazır mısınız? diye sordu.
Evet, evet, gir. Bergere gök mavisi bir pijamanın üstüne siyah bir robdöşambr giymişti. Oda
limon kolonyası kokuyordu. Tek bir yatak mı yalnızca? diye sordu Lucien, Bergere karşılık
vermedi: Lucien'e, kuvvetli bir kahkahayla son bulan bir şaşkınlıkla bakıyordu: Giyinip
kuşanmışsın! dedi gülerek. Yatak takkeni ne yaptın? Aa yok, çok tuhafsın, kendi halini
görmeni isterdim. İşte iki yıldır, dedi Lucien, çok sıkılmıştı, anneme bana pijama almasını
söylüyorum.
 
 Bergere ona doğru yürüdü: Haydi, çıkar şunu, dedi, ötekine söz hakkı vermeyen bir tavırla,
benimkilerden birini vereyim sana. Biraz büyük olacak, ama bundan daha iyi gidecek sana.
Lucien, gözleri duvar kâğıdının yeşil kırmızı yollarına takılmış, odanın orta yerinde çakıldı
kaldı. Banyoya dönmek en iyisiydi, ama aptal yerine konmaktan korktu, sert bir hareketle
gecelik entarisini başının üstünden çıkarıverdi. Bir süre sessizlik oldu: Bergere gülerek
Lucien'e bakıyordu. Lucien birdenbire odanın orta yerinde çıplak durduğunu, ayaklarında da
annesinin ponponlu terlikleri olduğunu anladı. Ellerine baktı -Rimbaud'nun büyük ellerine-
kasığına onları kapatmak, hiç olmazsa orasını gizlemek isterdi, ama kendini topladı, ellerini
kahramanca arkasına koydu. Duvarlarda, eşkenar dörtgen dizilerinin arasında uzaktan uzağa
küçük mor bir kare vardı. Doğrusu, dedi Bergere, bir bakire kadar iffetlisin.
 
 Aynada kendine bak Lucien, göğsüne kadar kızardın. Öteki kılığından böylesi daha iyi.
Evet, dedi Lucien kuvvetle, ama insan çıplakken hiç de kibar gözükmez. Bana çabuk
pijamayı ver.
 
 Bergere ona lavanta kokan bir pijama attı ve yatağa girdiler. Ağır bir sessizlik oldu: Durum
kötü, dedi Lucien. Kusacağım. Bergere karşılık vermedi. Lucien geğirince ağzında viski
tadı hissetti. Benimle sevişecek, diye söylendi içinden. Limon kolonyasının boğucu kokusu
boğazını sardığı sırada duvar kâğıtlarının çizgileri dönmeye başladı. Bu yolculuğa çıkmayı
kabul etmemem gerekirdi. Talihi yoktu; son zamanlarda belki yirmi kere Bergere'in
kendinden ne istediğini keşfedecek gibi olmuştu, sonra her keresinde, bilerek yapılmış gibi,
onu düşüncesinden caydıran bir olay çıkmıştı ortaya. Şimdiyse, burada, bu adamın
yatağındaydı ve onun keyfini bekliyordu. Yastığımı alıp banyoya yatmaya gideyim. Ama
cesaret edemedi. Bergere'in alaycı bakışını düşündü. Gülmeye başladı: Birden orospu aklıma
geldi, dedi, kaşınıp duruyor olmalı. Bergere hiç karşılık vermiyordu, Lucien ona göz
ucuyla baktı: Masum bir tavırla, elleri ensesinin altında, uzanmış yatıyordu. O zaman şiddetli
bir öfke sardı Lucien'i, dirseğinin üstünde doğruldu ve ona:
 
 Ee peki ne bekliyorsunuz? Beni buraya ipliğe inci dizmeye mi getirdiniz?
 
 Söylediği cümleden pişman olması için çok geçti artık: Bergere ona doğru dönmüştü; alaycı
bir bakışla onu seyrediyordu:
 
 Melek yüzlü bir küçük orospuyla başım belâda. Haydi, bebeğim, ben sana söyletmedim
bunu; sıradan duygularını çığırından çıkarmak için bana bel bağlayan sensin. Bir an ona
baktı, yüzleri hemen hemen birbirine değiyordu, sonra Lucien'i kollarının arasına aldı, pijama
ceketinin altından göğsünü okşadı. Bu hoş olmayan bir şey değildi, biraz gıdıklıyordu,
yalnızca Bergere korkutucuydu; aptalsı bir tavır almıştı ve kuvvetle tekrarlıyordu: Utanma,
küçük domuz, utanma, küçük domuz! tıpkı garlarda trenlerin gelişini haber veren gramofon
plakları gibi. Bergere'in eli, tersine, canlı ve hafif, insana benziyordu.
 
 Lucien'in göğüslerinin ucunu tatlı tatlı okşuyordu; sanki banyoda ılık suyun okşaması gibi.
Lucien bu eli yakalamak, kendinden ayırmak, onu bükmek isterdi, ama Bergere alay etmişti:
Orospuyla başım belâda.
 
 El yavaşça karnından aşağı kaydı ve pantolonunu tutan düğümü çözmek için durdu. Yapsın
yapacağını diye bıraktı eli: Islak bir sünger gibi ağır ve yumuşaktı ve fena halde ödü
kopuyordu.
 
 Bergere örtüleri açmıştı, başını Lucien'in göğsüne koymuştu ve onu dinler gibi bir hali vardı.
Lucien arka arkaya iki kere geğirdi, gümüş renkli bu güzel saçların üstüne kusacağından
korktu. Karnımı sıkıştırıyorsunuz, dedi. Bergere biraz kalktı ve bir elini Lucien'in böğrünün
altına geçirdi, öteki el artık okşamıyordu, sıkıyordu. Küçük güzel kalçaların var, dedi birden
Bergere. Lucien bir kâbus gördüğünü sanıyordu:
 
 Hoşunuza gidiyorlar mı? diye sordu nazlanarak. Ama Bergere birden bıraktı onu ve canı
kılmış bir tavırla başını kaldırdı.
 
 Ah küçük blöfçü, dedi öfkeyle, Rimbaud numaraları yapıyor ve ben de bir saatten fazladır
onu baştan çıkarayım diye akıntıya kürek çekiyorum. Lucien'in sinirden gözleri yaşardı.
Bergere'i bütün gücüyle itti: Bu benim suçum değil, dedi tıslayan bir sesle, bana fazlasıyla
içki içirdiniz, içimden kusmak geliyor.
 
 İyi öyleyse git, dedi Bergere, git, ne halin varsa gör. Dişlerinin arasından ekledi. Aman
ne gece. Lucien pantolonunu çekti, sırtına siyah robdöşambrı geçirdi çıktı. Tuvaletin kapısını
kapattığı zaman kendini o kadar yalnız ve dayanıksız hissetti ki hıçkırıklarını tutamadı.
 
 Robdöşambrın cebinde mendil yoktu, gözleriyle burnunu tuvalet kâğıdına sildi. Boş yere iki
parmağını boğazına soktu, kusamadı.
 
 Sonra durup dururken pantolonunu indirdi ve soğuktan titreyerek tuvalete oturdu. Hıyar
herif, diye düşündü, hıyar herif! Canavarca aşağılanmıştı, ama Bergere'in okşayışlarına
boyun eğmiş olmaktan ya da allak bullak olmamaktan utanıp utanmayacağını bilmiyordu.
Kapının öteki yanından çıtırtılar geliyordu, Lucien her çıtırtıda yerinden sıçrıyordu, odaya
dönmeye karar veremiyordu: Oraya gitmeliyim, diye düşündü, gitmeliyim, yoksa beni
rakır çeker gider; Berliac'la! ve yarım doğruldu, ama hemen gözünün önüne Bergere'in
yüzü ve hayvanca tavrı geliyordu, Utanma, küçük domuz, dediğini işitiyordu. Yeniden
oturuyordu, umutsuzca! Bir süre sonra onu biraz yatıştıran şiddetli bir sürgüne tutuldu:
Aşağıdan gidiyor, diye düşündü, böylesi daha iyi. Gerçekte artık kusma ihtiyacı
kalmamıştı.
 
 Fena oluyorum, diye düşündü birdenbire, neredeyse bayılacağını sandı. Lucien sonunda
öyle üşüdü ki dişleri takırdamaya başladı, hasta olacağını düşündü ve birden ayağa kalktı.
İçeri girdiği zaman Bergere ona sıkıntılı bir tavırla baktı; sigara içiyordu, pijaması açıktı ve
zayıf bedeni görünüyordu. Lucien yavaşça terliklerini ve robdöşambrını çıkardı, tek söz
söylemeden örtünün altına girdi: Nasıl gidiyor? diye sordu Bergere. Lucien omuz silkti:
 
 Üşüyorum! Seni ısıtmamı istiyor musun?
 
 Deneyin hiç olmazsa, dedi Lucien. O zaman büyük bir ağırlık altında ezildiğini hissetti.
Ilık ve yumuşak bir ağız kendi ağzına yapıştı, çiğ bir biftekti sanki. Lucien artık hiçbir şey
anlamıyordu, nerede olduğunu bilmiyordu artık; yarı yarıya soluğu kesilmişti, ama hoşnuttu,
çünkü ısınmıştı. Benim küçük bebeğim, diye karnına elini bastıran Bayan Besse'i, ona koca
rık, diyen Hebrard'ı, Bay Bouffardier'nin gelip ona lavman yapacağını hayâl ederek
kandığı banyo leğenlerini düşündü ve kendi kendine Ben senin küçük bebeğinim! dedi.
Bu anda Bergere bir zafer çığlığı attı. İşte, dedi, kararını veriyorsun, haydi, diye ekledi
soluyarak, sende iş var. Lucien kendisi çıkarıp pijamasını bir yana attı.
 
 Ertesi gün öğleyin uyandılar. Garson kahvaltılarını yatağa getirdi ve Lucien onun tavrını
çalımlı buldu. Beni bir yem yerine koyuyor, diye düşündü sıkıntılı bir ürpertiyle. Bergere
pek nazik olmuştu, ilk önce o giyindi, Vieux-Marche Alanında sigara tüttürmeye gitti. Bu
rada Lucien yıkanıyordu. Olanlar can sıkıcı, diye düşündü Lucien, keseyi ağır ağır
bedeninde gezdirirken. İlk ürkü ânı geçince ve bunun sandığı kadar acı veren bir şey
olmadığını fark ettiği zaman, hüzünlü bir sıkıntıya gömülmüştü.
 
 Hep bunun bitmesini, uykuya dalıvermeyi diliyordu, ama Bergere sabahın saat dördüne
kadar onu rahat bırakmamıştı. İçinden Trigonometri problemimi hemen bitirmem gerekirdi,
diye söylendi. Ödevinden başka bir şey düşünmemeye zorladı kendini. Gün uzadıkça uzadı.
Bergere ona Lautreamont'nun hayatını anlattı, ama Lucien onu pek dikkatle dinlemiyordu.
Bergere onun canını sıkıyordu biraz. Akşam Caudebec'de yattılar ve Bergere, Lucien'i uzun
bir süre rahatsız etti, ama sabahın birine doğru Lucien, ona açık açık uykusu olduğunu söyledi
Bergere de kızmadan onu rahat bıraktı. Akşam üstüne doğru Paris'e vardılar. Genellikle
Lucien kendi adına hoşnuttu.
 
 Anne babası onu kucaklayarak karşıladılar: Hiç olmazsa Bay Bergere'e bir teşekkür ettin
mi? diye sordu annesi. Normand kırları konusunda onlarla biraz gevezelik etti ve
erkenden yattı. Bir melek gibi uyudu, ama ertesi gün uyanınca içi titriyormuş gibi geldi.
Kalktı, kendini aynada uzun uzun seyretti. Ben bir eşcinselim, dedi kendi kendine. Ve
kıldı.
 
 Uyan Lucien, diye bağırdı annesi kapının dışından, bu sabah okula gideceksin. Evet
anne, diye karşılık verdi Lucien, uysallıkla, ama kendini yatağa attı ve ayak parmaklarına
bakmaya başladı. Bu çok haksızca bir şey, kendime güvenemiyorum, deneyimim yok
benim. Bu parmakları, bir adam sırayla emmişti.
 
 Lucien başını çevirdi: Biliyor o. Bana nasıl bir ad yakıştırttığını biliyor, buna bir erkekle
yatmak derler ve o bunu biliyor. Can sıkıcıydı bu. Lucien acıyla güldü. Günler boyu insan
kendi kendine sorabilirdi: Ben akıllı mıyım, kendimi bir şey mi sanıyorum, diye; asla bir
karara varılamazdı. Bunun yanında bir sabah size takılan etiketler vardı ve hayat boyu onları
taşımak gerekiyordu: sözgelişi, Lucien iri ve kumraldı, babasına benziyordu, onun tek
luydu ve dünden beri eşcinseldi. Ondan şöyle söz edeceklerdi: Fleurier, tanır mısınız, hani
şu erkeklerden hoşlanan iri kumral çocuk? Ötekiler karşılık vereceklerdi:
 
 Ha! Evet. Koca tekerlek mi? Onu iyi tanırım canım.
 
 Giyinip çıktı, ama okula gitmeye cesareti yoktu. Seine Nehrine kadar Lambelle Sokağından
aşağıya indi; iskeleleri izledi. Hava açıktı, sokaklar yeşil yaprak, katran ve İngiliz tütünü
kokuyordu. Yepyeni bir ruhla birlikte iyice yıkanmış bir bedene tertemiz giysiler giymek için
hayâl edilen bir zaman. İnsanlar, tepeden tırnağa ahlâki bir hava içindeydiler; bir tek Lucien,
bu ilkbaharda kendini tuhaf ve ahlâksız hissediyordu. Bu kaçınılmaz bir eğilim, diye
şündü, Oidipus kompleksiyle başladım, bundan sonra sadikoanal oldum, şimdi de eşcinsel
oldum, nerede duracağım acaba? Gerçekte durumu henüz pek vahim değildi, Bergere'in
okşamalarından büyük bir zevk almamıştı. Ama ya alışkanlık kazanırsam? diye düşündü
kıntıyla. Bundan ayrılamazsam, esrar gibi bir alışkanlık olur! Çürük bir adam olacaktı,
kimse onunla bir arada olmak istemeyecekti, bir emir verdiği zaman babasının işçileri
onunla alay edeceklerdi.
 
 Lucien korkunç yazgısını rahatça hayâl etti. Kendini, yüzü gözü boyalı, otuz beş yaşında
görüyordu ve göğsünde Legion d'honneur nişanı olan bıyıklı bir adam korkunç bir tavırla
bastonunu kaldırıyordu. Sizin varlığınız burada, bayım, kızlarımız için hakarettir. Sonra
birden sallandı ve oyun oynamayı kesti: Bergere'in bir sözü geliyordu aklına. Caudebec'de,
geceleyindi, Bergere ona: Söyle ama! Hoşlanıyorsun, değil mi! demişti. Ne demek
istemişti? Doğal olarak, Lucien tahtadan değildi ve mıncıklana mıncıklana...
 
 Bu bir şeyi kanıtlamaz, dedi kendi kendine, kaygıyla. Ama benzerlerini bulup çıkarmakta
bu adamların usta oldukları ileri sürülüyordu, bu altıncı duyu gibiydi. Lucien uzun uzun Iena
Köprüsünün önünde gidiş gelişi yöneten polis memuruna baktı. Bu polis beni tahrik edebilir
miydi?
 
 Polisin mavi pantolonuna gözlerini dikiyor, kaslı ve tüylü oyluklarını düşünüyordu: Acaba
bu beni etkiliyor mu? Çok rahatlamış olarak yola koyuldu. Bu o kadar ciddi bir durum
değil, diye düşündü, henüz kendimi kurtarabilirim. Yaşadığım karmaşayı kötüye kullandı o,
ama ben bir eşcinsel değilim gerçekten. Karşılaştığı bütün erkeklerle deneyi yeniledi ve her
keresinde de sonuç olumsuzdu. Of! diye düşündü, iyi, sıcakladım! Bu bir uyarıydı, hepsi
bu. Artık yeniden başlamaması gerekiyordu, çünkü kötü bir alışkanlık çabuk kapılır. Onun,
komplekslerini sağlığa kavuşturmakta acele etmesi gerekiyordu. Anne babasına söylemeden
bir uzmana gidip psikanaliz yaptırmaya karar verdi. Sonra bir dost tutacaktı, o da ötekiler gibi
bir erkek olacaktı. Lucien birdenbire aklına Bergere gelince kendini kurtarmaya çalıştı. Şu
anda Bergere Paris'te bir yerdeydi, kendinden hoşnut ve kafası anılarla dolu: Nasıl olduğumu
biliyor, dudaklarıma yabancı değil, bana: Unutmayacağım bir kokun var, dedi, gidip
arkadaşlarının yanında övünecek, `Ona sahip oldum,' diyerek, sanki ben bir orta malıymışım
gibi. Şu sırada belki de geçirdikleri geceleri anlatmaya koyulmuştur filancaya...
 
 -Lucien'in yüreği durdu sanki-Berliac'a! Böyle bir şey yaparsa öldürürüm onu: Berliac
benden nefret eder, olup biteni bütün sınıfa anlatacak, ben aşağılık bir insanım, arkadaşlarım
elimi sıkmayacaklar. Bunun doğru olmadığını söyleyeceğim, dedi
 
 Lucien içinden, kendini kaybetmişçesine, dava açacağım, beni kirlettiğini söyleyeceğim.
Lucien bütün gücüyle Bergere'den tiksiniyordu: onsuz, bu rezil ve onarılmaz bilinç
olmaksızın, her şey düzene girebilirdi, hiç kimse bir şey bilmezdi ve Lucien bile sonunda
unuturdu bunu. Geberip gitse birdenbire! Tanrım, yalvarırım sana, bu olanları kimseye
anlatmadan bu gece öldür onu. Tanrım, bunu yap ki bu olay kapanmış olsun, bir eşcinsel
olmamı sen isteyemezsin! Ne olursa olsun, beni elinden bırakmaz, diye düşündü Lucien
rsla. Ona dönmem ve istediği her şeyi yapmam ve böylesini sevdiğimi söylemem
gerekiyor, yoksa giderim gürültüye! Bir iki adım daha attı ve önlem olarak ekledi: Tanrım,
Berliac da ölsün.
 
 Lucien Bergere'e gitmeye kalkışmadı. Sonraki haftalar her adımda ona rastlayacağını
sanıyordu, odasında çalıştığı zaman kapı çaldıkça yerinden sıçrıyor, geceleri korkunç
kâbuslar görüyordu: Bergere, Saint-Louis Lisesinin bahçesinden onu zorla alıyordu, bütün
öğrenciler oradaydılar ve ona alay ederek bakıyorlardı. Ama Bergere onu görmek için hiçbir
şey yapmıyordu; yaşayıp yaşamadığı bile belli değildi. Benim bedenimden başka bir şey
istemiyordu, diye düşündü Lucien, sıkıntıyla. Berliac da ortadan yok olmuştu. Bazı pazar
günleri çalışmaya onunla birlikte gelen Guigard, onun bir sinir bunalımı sonunda Paris'ten
ayrılıp gittiğini söylüyordu. Lucien yavaş yavaş yatıştı. Rouen'e yaptığı yolculuk onda
karanlık, kaba bir düş etkisi yapıyordu, bu düş hiçbir şeye bağlanmıyordu. Olup bitenlerin
bütün ayrıntılarını hemen hemen unutmuştu, yalnızca tatsız bir beden ve limon kolonyası
kokusunun ve dayanılmaz can sıkıntısının bıraktığı izleri taşıyordu.
 
 Bay Fleurier, birçok kereler dostları Bergere'in ne olduğunu sordu: Kendisine teşekkür
etmemiz için onu Ferolles'e çağırmalıyız. New York'a gitti, diye sözü kapatmaya çalıştı
Lucien. Birçok kereler Guigard ve kızkardeşiyle birlikte Marne'da sandala binmeye gitti ve
Guigard ona dans etmeyi öğretti. Uyanıyorum, diye düşündü, yeniden dünyaya
geliyorum. Ama yine de, sık sık, çuval gibi bir şeyin sırtına ağırlık verdiğini hissediyordu.
Bu onun kompleksiydi. Gidip Viyana'da Freud'u bulması mı gerekirdi, bunu soruyordu kendi
kendine: Meteliksiz gideceğim, gerekirse yayan yürüyeceğim, ona: Param yok, ama ben bir
olguyum, diyeceğim. Haziranın sıcak bir öğleden sonrasında, Saint-Michel Alanında
Şebek'le yani eski felsefe öğretmeniyle karşılaştı. Ee Fleurier, dedi.
 
 Şebek, Yüksekokula hazırlanıyor musunuz? Evet efendim, dedi Lucien. Kendinizi
edebiyat çalışmalarına doğru yöneltebileceksiniz, dedi Şebek. Felsefeden iyiydiniz.
Felsefeyi bırakmadım, dedi Lucien. Bu yıl kitaplar okuyorum. Freud'u sözgelişi. Sırası
gelmişken, diye ekledi, aklına gelmiş gibi, psikanaliz üzerine ne düşündüğünüzü sormak
isterim? Şebek gülmeye başladı: Bir moda, dedi. Geçecek. Freud'da çok iyi bulduğunuz
şeyleri daha önce Platon'da buluyorsunuz. Size diyeceğim şu ki, diye ekledi, soluk almadan,
ben böyle şeylere kulak asmıyorum. Spinoza'yı okusanız daha iyi edersiniz. Lucien kendini
büyük bir yükten kurtulmuş gibi hissetti, hafiften bir ıslık tutturup yürüyerek eve döndü: Bir
karabasandı, diye düşündü, ama geriye hiçbir şey kalmadı artık! O gün güneş güçlü ve
yakıcıydı, ama Lucien başını kaldırıp gözlerini kırpmadan güneşe baktı: Bu herkesin
güneşiydi; Lucien'in ona gözlerini dikerek bakmaya hakkı vardı, kurtulmuştu! Saçma
şeyler! diye düşündü, bunlar saçmasapan şeylerdi! Beni yoldan çıkarmaya kalkıştılar, ama
yapamadılar. Gerçekte karşı koymayı elden bırakmamıştı: Bergere düşüncelerinde onu
karmakarışık etmişti, ama Lucien, sözgelişi, Rimbaud'nun eşcinselliğinin bir kusur olduğunu
pekâlâ hissetmişti ve şu Berliac denen küçük keçi ona haşhaş içirmek istediği zaman Lucien
ona ağzının payını vermişti: Az daha kendimi kaybediyordum, diye düşündü, ama beni
koruyan şey sağlam ahlâkım oldu! Akşam yemekte, babasına sevgiyle baktı. Bay Fleurier
geniş omuzluydu, onda bir köylünün aheste ve ağır hareketleri, soydan gelme bir şey, bir
yöneticinin soğuk, metalsi gri gözleri vardı. Ben ona benziyorum, diye düşündü Lucien.
 
 Dört kuşaktan beri Fleurier'lerin babadan oğula sanayiyle uğraşan yöneticiler oldukları
aklına geldi. Ne derlerse desinler, aile diye bir şey var! Ve Fleurier'lerin sağlam ahlâkını
şündü gururla.
 
 O yıl Lucien, Ecole Centrale'in sınavlarına girmedi ve Fleurier'ler Frollese daha erken
gittiler. Lucien, evi, bahçeyi, fabrikayı, sakin ve dengeli küçük şehri yeniden bulunca çok
sevinmişti. Başka bir dünyaydı bu. Yörede uzun gezintiler yapmak için erkenden kalkmaya
karar verdi. Temiz havayla ciğerlerimi doldurmak, ağır çalışmalar başlamadan önce gelecek
l için sağlıklı olmak istiyorum, dedi babasına. Bouffardier'lere ve Besse'lere gitmek için
annesine arkadaşlık etti. Herkes onu koskocaman akıllı uslu bir çocuk olarak buldu. Hebard
ve Winckelmann, Paris'te hukuk okuyorlardı, tatil için Ferolles'e gelmişlerdi.
 
 Lucien birçok kereler onlarla birlikte gezmeye çıktı, Papaz Jacquemant'a yaptıkları
şakalardan, bisikletle gittikleri gezilerden söz ettiler ve üçlü olarak Metz Topçusu'nu
söylediler. Lucien eski arkadaşlarının bağlılığını ve yakınlığını çok beğeniyordu; onları bir
yana bırakmış olmasına kızdı kendi kendine. Hebard'a Paris'i hiç sevmediğini itiraf etti, ama
Hebard onu anlayamıyordu: Anne babası onu bir papaza emanet etmişlerdi ve papaz çok sıkı
bir adamdı, Louvre Müzesine yaptığı ziyaretler ve Opera'da geçirdiği geceler onun dünyasını
doldurmaya yetiyordu. Lucien'in bu basitliğe içi sızlamıştı, kendini Hebard ve
Winckelmann'ın ağabeyi sandı ve böylesine karmaşık bir yaşayışı olmasına üzülmediğini
kendi kendine söylemeye başladı. Deneyim kazanmıştı. Onlara Freud ve psikanalizden söz
etti ve onları şaşkınlıklar içinde bırakarak biraz keyiflendi. Komplekslerle ilgili kuramı
amansızca eleştirdiler, ama karşı çıkışları safçaydı ve Lucien bunu onlara gösterdi, sonra
Freud'un yanlışlarının kolayca bulunabileceğini, bunun felsefe açısından yapılacağını ekledi.
 
 Ona çok hayran kaldılar, ama Lucien bunun farkına varmamış gibi göründü. Bay Fleurier,
Lucien'e fabrikanın işleyiş biçimini anlattı. Götürüp ona önemli binaları gösterdi. Lucien uzun
uzun işçilerin çalışmalarını inceledi. Ben ölürsem, dedi Bay Fleurier, hemen ertesi gün
fabrikanın yönetimini eline alabilmelisin. Lucien babasını payladı ve ona: Babacığım, böyle
konuşmasan iyi olur! dedi. Ama ergeç kendi sırtına yüklenecek sorumlulukları düşünerek
sonraki günler daha ağırbaşlı davrandı. İşverenin görevleri konusunda uzun konuşmaları oldu,
Bay Fleurier ona sahipliğinin bir hak değil bir görev olduğunu anlattı: İşverenlerle
işçilerin çıkarları karşıt olsaydı, dedi, sınıf kavgalarıyla gelir bizim canımızı sıkarlardı.
Benim tutumumu al Lucien. Ben küçük bir iş sahibiyim, Paris argosunda buna esnaf derler.
Ben aileleriyle birlikte yüz işçiyi besliyorum, iyi iş yapıyorsam bundan ilk yararlananlar
onlardır. Ama fabrikayı kapamak zorunda kalırsam, işte hepsi kaldırımlara dökülürler. Buna
hakkım yok, dedi üstüne basarak, kötü işler yapmaya hakkım yok. İşte ben buna sınıfların
dayanışması diyorum.
 
 Üç haftadan fazla bir zaman her şey iyi gitti, aşağı yukarı, Bergere'i hiç düşünmedi, onu
affetmişti: yalnızca yaşayışı boyunca onu bir daha görmemeyi diliyordu. Bazı bazı, gömleğini
değiştirdiği sırada aynaya yaklaşıyor, şaşkınlıkla kendine bakıyordu: Bir erkek bu bedeni
arzuladı, diye düşünüyordu. Ellerini yavaş yavaş bacaklarında gezdiriyordu ve düşünüyordu:
Bu bacaklar bir erkeğin aklını başından aldı. Böğürlerine dokunuyordu ve ipek bir kumaşı
okşar gibi kendi bedenini okşayabilmek için bir başka kişi olamadığına üzülüyordu. Bazı bazı
komplekslerinden dolayı üzüntüye kapılıyordu: dayanıklıydılar onların koskoca karanlık
kütleleri, bir safra gibi asılıyor, ağır geliyordu ona. Şimdi hepsi bitmişti, Lucien artık onlara
inanmıyordu ve kendinde garip bir hafiflik duyuyordu. Bu o kadar tatsız bir şey değildi, daha
çok, biraz can sıkan, pekâlâ katlanılabilecek türden bir hoşnutsuzluktu, gerektiğinde
cansıkıntısı yerine geçebiliyordu. Hiçbir şey değilim ben, diye düşünüyordu, işte bunun
için de hiçbir şey beni kirletmedi. Berliac, o, iğrenç bir biçimde bağımlanmış.
 
 Biraz belirsizliğe pekâlâ katlanabilirim: Bu saflığın fidyesidir. Bir gezinti sırasında, bir
bayırda oturup düşündü: Altı yıl uyudum, sonra, güzel bir günde kozamdan çıktım. Tepeden
rnağa canlanmıştı. Bütün iyi niyetiyle karşıdaki görünüme baktı:
 
 Ben eylem için yaratılmışım! dedi kendi kendine. Ama o anda övünme düşünceleri yavan
kaçtı. Alçak sesle: Biraz beklesinler, neymişim görsünler, dedi. Yüksek sesle konuşmuştu,
ama sözcükler ağzından boş kabuklar gibi dışarı döküldüler. Neyim var benim?
Bu garip kaygıyı yeniden tatmak istemiyordu, bu kaygının ona çok kötülüğü dokunmuştu bir
zamanlar. Düşündü: Bu sessizlik... bu yerler... Sarı ve kara karınlarını tozların içinde
sürükleyen cırcırböceklerinden başka tek bir canlı yoktu. Lucien, cırcırböceklerinden
tiksiniyordu, çünkü onların hep yarı yarıya çatlamış gibi bir görünüşleri vardı. Yolun öteki
yanında kül renkli, sıcaktan ölgünleşmiş, geniş bir fundalık ırmağa kadar alabildiğine
uzanıyordu. Hiç kimse Lucien'i görmüyordu, hiç kimse onu işitmiyordu, ayağa fırladı,
hareketleri hiçbir engelle, kendi ağırlığının engeliyle bile karşılaşmadı gibi bir izlenim uyandı
içinde.
 
 Şimdi ayaktaydı, kül renkli bir bulut perdesinin altında, sanki boşlukta gibiydi. Bu
sessizlik... diye düşündü. Bu sessizlikten de fazla bir şeydi, hiçlikti. Lucien'in çevresinde kır
son derece sessiz ve cansız, insan dışıydı; onu rahatsız etmemek için soluğunu tutuyor,
kendini küçültüyor gibiydi. Metz Topçusu kışlaya dönünce... Sözcükler dudaklarında
boşluktaki bir alev gibi söndü: Lucien, bu ağırlığı olmayan, çok ölçülü doğanın orta yerinde,
gölgesiz, yankısız tekbaşınaydı. Kendini sarstı, düşüncelerinin akışını yakalamaya yeltendi.
Ben eylem için yaratılmışım. Önce etkinliğim var; aptallıklar yapabilirim, ama bu uzun
sürmez, çünkü kendimi topluyorum. Düşündü: Benim sağlam ahlâkım var. Ama yüzünü
tiksintiyle buruşturarak durdu, can çekişen hayvanların dolaşıp durduğu bu beyaz yol
üstünde sağlam ahlâk'tan söz etmek saçma göründü ona.
 
 Öfkeyle bir cırcırböceğinin üstüne bastı Lucien, ayağının altında küçücük esnek bir
yuvarlakçık hissetti ve ayağını kaldırdığ